Het regent ontslagen in de Oekraïense politieke top. Onder anderen de buitenlandminister vertrekt. Experts denken niet dat er een interne strijd woedt. Wel rekent president Volodymyr Zelensky op een frisse dynamiek. "Het is zwaar om als minister in een oorlogssituatie te werken."
"We hebben nieuwe energie nodig", zei Zelensky woensdag nadat eerder zes toppolitici hun ontslag hadden aangekondigd. Mogelijk vertrekken nog meer bewindslieden. In elk geval gaat het om de grootste personeelswijzigingen sinds Rusland Oekraïne binnenviel in februari 2022.
Of de ministers zelf hebben beslist om op te stappen of door Zelensky zijn gevraagd om te vertrekken, is niet helemaal duidelijk.
Het verbaast experts niet dat Zelensky zijn ploeg fors vernieuwt. "In Nederland zou dit een erg rare gang van zaken zijn", zegt Oekraïnekenner Nicolaas Kraft van Ermel-Nijland tegen NU.nl. "Maar in andere landen gebeurt het ook." Hij verwijst naar onder meer Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, waar de president of premier soms ook een politieke wisseling van de wacht doorvoert.
Zelfs dat het in oorlogstijd gebeurt, vindt Kraft van Ermel-Nijland niet ongebruikelijk. "Vergeet niet dat het Verenigd Koninkrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog een hele nieuwe regering kreeg."
Julia Soldatiuk-Westerveld, verbonden aan het Instituut Clingendael, stelt dat ontslagen onderdeel zijn van de "harde" Oekraïense politiek. "Wie zijn taken niet volbrengt, wordt daarop afgerekend." Maar ook los daarvan is een herstructurering volgens haar iets wat nu eenmaal gebeurt in het land.
De twee Oekraïnekenners verwijzen ook naar de strakke regeerstijl van Zelensky. Kraft van Ermel-Nijland beschrijft hem als "een president die redelijk veel besluitvorming naar het presidentiële ambt toe trekt, daar waar de grondwet die eerder aan de regering toeschrijft".
De experts sluiten onenigheid binnen het kabinet niet uit, maar zien het niet als de meest voor de hand liggende reden voor de herstructurering. "Als je één persoon ontslaat, kan een andere visie de oorzaak zijn", zegt Soldatiuk-Westerveld. Zoals toen Zelensky de opperbevelhebber van het leger, Valerii Zaluzhnyi, begin dit jaar wegstuurde. Dat leidde tot speculatie over een verschil van visie op de strijd tegen Rusland.
Omdat het nu om een groot aantal namen gaat, ziet de expert van Instituut Clingendael het eerder als een grote puzzel die Zelensky opnieuw legt. Ze vermoedt dat sommige personen gewoonweg op andere plekken zullen opduiken en dus niet helemaal van het toneel verdwijnen. Bovendien is het erg zwaar om als minister jaren in een oorlogssituatie te werken, zegt ze.
Ook Karel Burger Dirven, honorair consul van Oekraïne in Nederland, denkt niet dat er een interne strijd aan de gang is. "Laten we ook niet te snel concluderen dat mensen opzij worden gezet omdat ze niet functioneren", zegt hij. Burger Dirven denkt dat Zelensky met een (deels) nieuw team rekent op frisse energie. Zelf heeft de Oekraïense president het over "een structurering van de instellingen om de uiterst belangrijke herfst" door te komen. In het najaar hoopt Kyiv de opmars van Rusland in het Donetsbekken te stoppen.
Soldatiuk-Westerveld gaat ervan uit dat Zelensky een aantal doelen heeft die hij met de nieuwe ploeg wil bereiken. "Zoals een snellere levering van wapens en toestemming om die in Rusland te mogen inzetten", zegt ze. "Maar ook een verbetering van de economische situatie en van de energie-infrastructuur."
Twee Oekraïense vicepremiers, Olha Stefanisjyna en Iryna Vereshchuk, behoorden dinsdag tot de eersten die hun ontslag aankondigden. Eerder op de dag had Oleksandr Kamysjin, die verantwoordelijk was voor de binnenlandse wapenproductie, zijn vertrek al bekendgemaakt.
Maar het was het aangekondigde vertrek van buitenlandminister Dmytro Kuleba dat tot de grootste verbazing leidde. Dirven, die Kuleba een aantal keren ontmoette, noemt hem "deskundig en een echte netwerker". De minister reisde de voorbije jaren de wereld rond op zoek naar steun. Hij werd een vertrouwd gezicht buiten Oekraïne.
Soldatiuk-Westerveld benadrukt dat Kuleba alweer vier jaar buitenlandminister is. "Zijn vertrek is in zekere mate een antwoord op vragen van internationale partners over de legitimiteit van het huidige kabinet", zegt ze. Door te rouleren, laat Zelensky volgens haar zien dat mensen niet te lang op dezelfde plek blijven zitten, wat tot machtsmisbruik zou kunnen leiden.
Dat argument doet ook vragen rijzen over de positie van Zelensky zelf. Als er geen oorlog was geweest, had Oekraïne dit voorjaar presidentsverkiezingen gehouden. Maar de experts zijn het erover eens: Zelensky zit nog stevig in het zadel als president.
"Zolang de oorlog duurt en er geen grote ongelukken gebeuren, denk ik niet dat Zelensky voor zijn positie hoeft te vrezen", zegt Kraft van Ermel-Nijland. Hij denkt dat mensen alleen bij een extreme tegenvaller in de strijd, zoals het verlies van de grote stad Kharkiv, gaan twijfelen aan het leiderschap van Zelensky.
Volgens Soldatiuk-Westerveld laat onderzoek van denktanks zien dat Zelensky blijvende steun geniet onder de Oekraïners. "Wel is er discussie over hoe de oorlog moet worden gevoerd, en over de vraag of de verliezen wel gerechtvaardigd zijn", zegt de expert. Maar dergelijke onvrede vertaalt zich niet in de roep om het vertrek van de president.
"Laten we niet vergeten dat dit land in oorlog is", besluit honorair consul Burger Dirven. "Het moet continu zoekende zijn naar hoe het deze strijd zal winnen." Hij omschrijft Oekraïne als "een jonge democratie die nog in ontwikkeling is". Dat gaat volgens hem "soms soepel, maar soms ook met horten en stoten".
Source: Nu.nl algemeen