Het toeslagenschandaal houdt Nederland al jaren in z'n greep. Het maakte Stijn Bouma zó kwaad dat hij besloot de slachtoffers, na twee documentaires, nog meer recht te doen door een speelfilm te maken. NU.nl spreekt de regisseur over De Jacht op Meral Ö.
"Na een lezing van Pieter Omtzigt in 2020 voelde ik woede", vertelt de regisseur. "Ik zag gelijk de beelden van de getroffen families voor me. En ik had meteen het gevoel dat het groot was, vooral toen ik daarna gedupeerden sprak. Het voelde bijna alsof ik hun verhalen moest versterken. Dat ik moest helpen met de strijd."
Zijn eerste film over het thema was de documentaire Tegen de Staat (2021). Twee jaar later volgde Sheila versus de Staat. Maar Bouma voelde dat zijn werk rondom het toeslagenschandaal er nog niet op zat. "Er waren best wel veel verhalen die niet geschikt waren voor de documentaires", vertelt hij. "Dat heeft bijvoorbeeld met schaamte te maken."
Om deze verhalen toch te kunnen vertellen, besloot Bouma een speelfilm te maken. In De Jacht op Meral Ö. had de regisseur de vrijheid om verschillende verhalen samen te voegen tot een verhaallijn.
De Jacht op Meral Ö. gaat over Meral Özturk, een alleenstaande moeder (gespeeld door Dilan Yurdakul) die met haar twee dochters in Almere woont. Op een dag valt er een blauwe envelop op de mat. Ze moet meer dan 30.000 euro terugbetalen aan de Belastingdienst, omdat ze volgens de instantie onterecht jarenlang kinderopvangtoeslag heeft ontvangen.
Meral probeert erachter te komen wat er is misgegaan, maar echte antwoorden krijgt ze nooit. De hoge schuld en de rechercheur van de sociale dienst, die haar steeds meer begint te stalken, zorgen ervoor dat ze radicale keuzes moet maken.
Hoewel Meral niet echt bestaat, voelde Bouma wel een enorme verantwoordelijkheid om de film zo realistisch mogelijk te laten voelen. "Ik moet natuurlijk wel recht doen aan de emotionele waarheid van alle verhalen die ik door de jaren heen gehoord heb", zegt hij.
Jurgen Deceuninck herkende veel van zijn eigen situatie in de film van Bouma. "Van de brief op de mat tot het ingrijpen van jeugdzorg", vertelt hij in gesprek met NU.nl. Zijn vrouw Gerda declareerde jaren geleden een half uurtje te veel aan kinderopvang en werd toen bestempeld als fraudeur. Het stel raakte alles kwijt: hun huis en zelfs hun twee dochters. "Het gaat duizend keer dieper dan alleen armoede. En de problemen zijn nog lang niet voorbij", zegt hij.
Jurgen en Gerda waren samen met tientallen andere gedupeerden aanwezig op de première van De Jacht op Meral Ö. "Twee derde van de zaal was aan het huilen", vertelt hij. "Dat laat zien dat de ellende nog steeds speelt." Jurgen is dan ook blij dat er in de vorm van een speelfilm opnieuw aandacht wordt gevraagd voor het thema. Hij hoopt dat de film voor open communicatie zorgt. "Helaas worden gedupeerden nog steeds vaak gestigmatiseerd. Ik hoop dat men kritischer wordt op ons systeem. Waar zit nou precies die wortel van dit enorme probleem?"
Bouma hoopt ook dat kijkers tot nieuwe inzichten komen na het zien van de film. "Ik wil ook een soort spiegel ophouden om denkbeelden en patronen te bevragen. Welke vooroordelen er bestaan over mensen in kwetsbare posities. En of we ons wantrouwen niet soms moeten inruilen voor hulp."
Ook de instanties spelen een grote rol in De Jacht op Meral Ö. Ron (gespeeld door Gijs Naber), een rechercheur van de sociale dienst, is de grote boeman in de ogen van Meral. Ron duikt overal op en doorzoekt zelfs het huis van Meral. Maar de kijker krijgt ook de menselijke kant van de ambtenaar te zien. Ron wordt onder druk gezet om de alleenstaande moeder te pakken op fraude; er staat hem dan namelijk een mooie promotie te wachten.
"Ik wil daarmee vragen oproepen over de sociale dienst: hoe ver mag de overheid de privacy van burgers binnendringen?", zegt de regisseur. "Het is de juiste timing, want het politieke seizoen begint ook weer."
De Jacht op Meral Ö. is de laatste film van Bouma over het zware thema. "Dit is een mooie afsluiting van het drieluik. Ik denk dat ik nu alles heb laten zien wat ik kan over deze thematiek."
De Jacht op Meral Ö. draait nu in de bioscoop.
Source: Nu.nl algemeen