De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Dmytro Koeleba stapte woensdag op, als onderdeel van een flinke reorganisatie van het kabinet. Samen met president Zelensky was Koeleba de afgelopen jaren hét gezicht van Oekraïne in het buitenland.
‘Oekraïne zal zich verdedigen en winnen’, schreef Koeleba op 24 februari 2022, enkele uren na het begin van de Russische invasie van zijn land. ‘De wereld kan en moet Poetin stoppen. De tijd om te handelen is nu.’
Aan die boodschap heeft Koeleba sindsdien vastgehouden. Tweeënhalf jaar lang reisde de 43-jarige diplomaat van de ene hoofdstad naar de andere, om over de hele wereld te pleiten voor financiële en militaire steun aan Oekraïne. Ook zette Koeleba zich in voor een hard sanctiebeleid tegen Rusland en de integratie van Oekraïne in de Europese Unie en de Navo.
Over de auteur
Daan de Vries is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
In zijn pogingen om Europese en Amerikaanse bondgenoten te overtuigen schuwde Koeleba de confrontatie niet. In mei 2022 uitte de minister in een interview in De Volkskrant zijn frustratie over de Europese aarzeling om Oekraïne kandidaat-lid te maken van de EU.
‘Als iedereen zegt dat Oekraïne Europa is, waarom hebben we dan zo lang moeten proberen uit Europa een erkenning te persen van ons Europese perspectief?’, aldus Koeleba. ‘Mijn antwoord is dat jullie nooit vonden dat we hoorden bij Europa zoals jullie het zien.’ Koeleba was er desondanks van overtuigd dat het kandidaat-lidmaatschap er uiteindelijk zou komen, ‘hoe lang we hier ook over discussiëren’. Hij kreeg gelijk: een maand na het interview stemden de EU-lidstaten in met de Oekraïense kandidaatstatus.
Ook de aarzeling van bondgenoten om de wapensteun aan Oekraïne uit te breiden, leidde bij hem geregeld tot frustratie. ‘Er is geen enkel rationeel argument waarom deze wapens niet kunnen worden geleverd, alleen abstracte angsten en smoesjes’, schreef Koeleba in september 2022, nadat Duitsland had geweigerd om Oekraïne te voorzien van tanks en pantservoertuigen. Een half jaar daarna bond Berlijn in en kreeg de minister zijn zin.
Later richtte Koeleba opnieuw zijn pijlen op de Duitse regering, ditmaal vanwege de weigering om langeafstandswapens te leveren. ‘Jullie gaan het toch doen, het is een kwestie van tijd, en ik begrijp niet waarom we onze tijd verdoen’, zei de buitenlandminister tijdens een persconferentie.
Niettemin kon Koeleba in het buitenland op sympathie rekenen, ook bij de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Annalena Baerbock. ‘Lange gesprekken in de nachttrein, bij de G7, aan het front, in Brussel. Er zijn weinig mensen met wie ik zo nauw heb samengewerkt als met jou,’ schreef Baerbock in een reactie op Koeleba’s ontslag.
Ook in Oekraïne gold Koeleba als een gewaardeerde kracht in het kabinet. Niet voor niets overleefde hij de vele ontslagrondes en reorganisaties die het kabinet in oorlogstijd heeft doorgemaakt. Van de zeventien ministers die in maart 2020 aantraden in het kabinet-Sjmyhal, zijn er met het opstappen van Koeleba nog slechts twee over, onder wie premier Denys Sjmyhal zelf.
In sommige gevallen kiezen ministers zelf voor een vroegtijdig vertrek, zoals minister van Justitie Denys Maljoeska. Koeleba heeft echter nooit de indruk gewekt dat hij van plan was om terug te treden. Integendeel: eerder dit jaar verklaarde hij zich tijdens het World Economic Forum onvermoeibaar. ‘Het maakt niet uit hoe moe we zijn. We zullen doorgaan ons land te verdedigen’, aldus de buitenlandminister.
Wat wel de reden is voor Koeleba’s vertrek, is niet bekend. President Volodymyr Zelensky zei woensdag dat Oekraïne behoefte heeft aan ‘nieuwe energie’. Zelensky wees op het belang van de komende herfst, nu Rusland met name in het oosten oprukt en het Oekraïense elektriciteitsnet zwaar beschadigd is door de voortdurende Russische raketaanvallen.
Evenmin is bekend wie Koeleba zal opvolgen als buitenlandminister. Oekraïense media speculeren dat de huidige viceminister van Buitenlandse Zaken, Andri Sybiha, de meest waarschijnlijke kandidaat is. Sybiha was eerder drie jaar de plaatsvervanger van Zelensky’s stafchef en trouwste bondgenoot Andri Jermak. De benoeming van Sybiha zou passen in het in Oekraïne bestaande beeld dat Zelensky en Jermak zich steeds meer omringen met vertrouwelingen.
Koeleba wacht na zijn ontslag mogelijk een functie op een ambassade, melden Oekraïense media. Overigens moet dat ontslag eerst nog worden goedgekeurd door het Oekraïense parlement. Woensdag besloot het parlement af te zien van een stemming over Koeleba, nadat eerder op de dag een motie om een andere minister te ontslaan geen meerderheid had gekregen. Naar verwachting buigt het parlement zich donderdag opnieuw over de ontslagen.
Geselecteerd door de redactie
Een overzicht van alle berichten en analyses over dit thema
Source: Volkskrant