Minister Femke Wiersma van Landbouw (BBB) wekt bezorgdheid in de Tweede Kamer nu zij de provincies heeft laten weten dat zij voorlopig niet verder hoeven met hun programma’s om de natuur te herstellen en het stikstofprobleem aan te pakken. Ook de regeringsfracties VVD en NSC willen weten wat Wiersma dan wél wil.
is chef van de politieke redactie van de Volkskrant.
De nieuwe aanpak van het stikstofprobleem zal voorlopig niet duidelijk worden, zo waarschuwde minister Femke Wiersma (BBB) woensdag in een debat in de Kamer. Op Prinsjesdag komt zij weliswaar met een uitwerking van het hoofdlijnenakkoord van de regeringsfracties. ‘Maar ook dat zal alleen op hoofdlijnen concreet zijn. De technische uitwerking hebben we nog niet gedaan.’ De bewindsvrouw denkt pas aan het einde van het jaar met ‘concrete maatregelen’ te kunnen komen.
Het vorige kabinet heeft aan de provincies gevraagd om samenhangende ruimtelijke plannen te maken waarmee op regionaal niveau de milieudoelstellingen gehaald kunnen worden. Zolang die doelstelllingen niet zijn gehaald, en de overheid niet kan aantonen dat er minder stikstof neerdaalt op de natuurgebieden, staan overal in het land vergunningen voor veehouders, bouwprojecten en nieuwe infrastructuur op de helling.
Over de auteurRaoul du Pré is chef van de politieke redactie van de Volkskrant.
Alles over politiek vindt u hier.
Om van het ‘stikstofslot’ te komen had het vorige kabinet ruim 24 miljard euro gereserveerd voor de provinciale plannen, onder meer voor natuurherstel, verduurzaming en voor de verhuizing of de uitkoop van duizenden veehouders. De provincies zelf zeiden dat ze zeker het dubbele nodig hadden om de doelen te halen.
Het nieuwe kabinet heeft het budget echter teruggebracht tot 5 miljard euro. Woensdag kwam daar de mededeling overheen dat de plannen voorlopig in de ijskast kunnen. De provincies reageerden verrast. Gedeputeerden lieten weten dat het kabinet dan wel zelf met een alternatief moet komen.
De verbazing in de Kamer was woensdag niet minder groot. De oppositiefracties protesteerden het luidst. GroenLinks-PvdA-Kamerlid Laura Bromet: ‘Het kabinet is op ramkoers met de natuur. Het begint helemaal opnieuw met de discussie, net nu ik dacht dat we een klein beetje vorderingen boekten. Dit is bestuurlijk vandalisme.’
CDA-Kamerlid Derk Boswijk: ‘Het kabinet zegt wel vast te houden aan de natuurdoelen, maar gooit de instrumenten weg. We moeten mensen geen zand in de ogen strooien.’ En Partij voor de Dieren-Kamerlid Ines Kostic: ‘De minister zet een streep door het piepkleine beetje natuurbeleid dat we hadden.’
Maar ook in de regeringsfracties leven grote vragen. VVD-Kamerlid Thom van Campen wees erop dat ook de vorige kabinetten naarstig zochten naar alternatieven voor het uitkopen van veehouders, maar dat een reeks rechterlijke uitspraken onverbiddelijk is: eerst aantoonbaar natuurherstel, daarna pas weer ruimte voor nieuwe vergunningen. Van Campen: ‘We moeten eerst zorgen dat de natuur tegen een stootje kan.’
Ook NSC-Kamerlid Harm Holman noemde het ‘onaanvaardbaar’ als de minister niet snel met alternatieven komt. Hij vreest dat zij de juridische werkelijkheid van de stikstofcrisis negeert. ‘De Raad van State is duidelijk geweest: we moeten eerst de staat van de natuur garanderen.’ ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis viel hem bij: ‘Schrappen van beleid is makkelijk., Een alternatief ontwikkelen dat standhoudt bij de rechter, is veel moeilijker.’
Wiersma slaagde er gedurende het debat niet in om de zorgen weg te nemen, omdat zij nog niets kon vertellen over het alternatieve beleid. Ze wil het liefst toe naar nieuwe mildere rekenmodellen om de stikstofemissies te berekenen (‘maar dat is nog niet gelukt’) en verwacht veel van innovaties in bijvoorbeeld het ‘stal- en managementsysteem’ waardoor veehouderijen minder milieubelastend zouden moeten worden, bijvoorbeeld met betere luchtwassers. ‘Dat zijn allemaal elementen die we meenemen.’
Ze erkende echter ook dat de Raad van State woensdag, niet voor het eerst, de natuurvergunningen voor enkele ‘emissiearme stallen’ in Noord-Brabant vernietigde. De provincie had de vergunningen niet mogen verlenen omdat de innovatiekracht tegenvalt en het niet uitgesloten is dat natuurgebieden in de omgeving van de stallen nog meer stikstof te verduren krijgen.
Dat is de rode draad in alle stikstofvonnissen van de afgelopen jaren. Wiersma laat zich daardoor echter niet uit het veld slaan, liet zij weten: ‘Ik denk dat er 70 procent ammoniakreductie mogelijk is op stalniveau.’
Ook op haar andere grote dossier, het mestbeleid, slaagde Wiersma er woensdag nog niet in de Kamer te overtuigen dat zij het probleem onder controle heeft. Omdat het Nederlandse oppervlaktewater veel te sterk vervuild is met hoge concentraties nitraat en fosfaat, mogen veehouders al dit jaar veel minder mest uitrijden dan voorheen. In de komende jaren wordt die reductie verder opgevoerd. Omdat het afvoeren en verwerken van overtollige mest duizenden tot tienduizenden euro’s kost per veehouder, zitten velen met de handen in het haar.
De vorige minister, Piet Adema, presenteerde in het voorjaar een voorstel dat aanstuurde op een forse vermindering van het aantal dieren in de veehouderij, maar dat was voor Wiersma’s BBB onacceptabel. De minister zei woensdag dat ze wel ‘delen van het plan-Adema’ zal handhaven, maar ze komt pas later deze maand met details. De Raad van State waarschuwde vorige maand dat een nieuw plan verder zal moeten gaan dan het plan-Adema, omdat dat nog niet voldeed aan de eisen van de EU.
Wiersma hoopt dat zij Brussel kan overtuigen dat Nederland toch weer meer mest mag gaan uitrijden. Haar voorgangers slaagden daar niet in. De Kamer is dan ook sceptisch over die strategie. ‘Wie denkt dat Brussel de beschikking bijstelt, loopt veel risico’, aldus NSC’er Holman. ‘Er is een grote kans dat het fout gaat. Dat is geen goed bestuur.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant