Sinds augustus kan Oekraïne eindelijk gebruikmaken van de zo gewenste F-16, onder meer geleverd door Nederland. Hoe verandert het gevechtsvliegtuig de strijd tegen Rusland?
De F-16 geldt als een van ‘s werelds beste gevechtsvliegtuigen. Oekraïne keek daarom reikhalzend uit naar de entree van het toestel op het slagveld. Na de eerste inzet van zes door het Westen geleverde F-16’s gaf het land hoog op over de capaciteiten.
De toestellen waren de lucht in gestuurd om een zware raket-en droneaanval af te slaan die Rusland begin vorige week uitvoerde. De F-16’s slaagden erin een handvol raketten neer te halen, aldus de luchtmacht.
Maar Oekraïne moest ook meteen een zwaar verlies incasseren. Een van de F-16’s, bestuurd door een zeer ervaren gevechtsvlieger, stortte om nog onbekende redenen neer. De piloot kwam om. Het succes en het verlies roepen de vraag op wat de impact kan zijn van de F-16 op het slagveld.
Over de auteur
Stieven Ramdharie is nieuwsverslaggever van de Volkskrant met defensie als belangrijkste specialisme.
Verwacht er niet gelijk te veel van, waarschuwen militaire deskundigen volop. De F-16’s zullen geen gamechanger zijn, maar met de juiste inzet zouden ze de Russen wel hard kunnen treffen, onder meer bij de ondersteuning van Oekraïense grondoperaties.
Met de F-16 kan Oekraïne verschillende missies uitvoeren. Naast het ondersteunen van grondtroepen kan het toestel ook raketten en drones onderscheppen. Bovendien kunnen de Oekraïners ermee proberen de Russische luchtverdediging te verzwakken en uit te schakelen.
Moderne Russische luchtverdedigingssystemen zoals de S-400 maken het de Oekraïense luchtmacht al sinds de invasie moeilijk om in het eigen luchtruim op te treden.
Als Oekraïne erin slaagt dit relatieve Russische luchtoverwicht teniet te doen, dan krijgen de Russen meer moeite om met hun Ka-52-gevechtshelikopters Oekraïense posities aan het front te bestoken. Ook kunnen de F-16’s dan jacht maken op de Soe-34-gevechtsbommenwerpers die Rusland gebruikt om zware ‘zweefbommen’ af te werpen. Daarmee richten ze grote verwoestingen aan met veel doden tot gevolg in steden zoals Charkiv.
Op dit moment heeft Oekraïne nog vijf van de zes geleverde F-16’s over. In totaal zijn er zestig beloofd. Kyiv heeft eerder gezegd dat het zeker 130 F-16’s nodig heeft om het Russische luchtoverwicht uit te schakelen. Militaire deskundigen van de denktank CSIS kwamen in juni zelfs uit op 216 toestellen om echt een verschil te maken in de oorlog. Probleem is echter dat Oekraïne nog niet over zoveel ervaren gevechtsvliegers beschikt.
‘Het inzetten van de beloofde ruim zestig F-16’s zal al een enorme inspanning vergen van Oekraïne, laat staan 216’, zegt generaal b.d. Dick Berlijn, voormalig F-16-vlieger en oud-bevelhebber van de Koninklijke Luchtmacht. ‘Die toestellen moeten op de grond ondersteund worden en je moet gevechtsvliegers kunnen opleiden. Nederland heeft ooit 213 F-16’s gekregen. Maar wij hebben er jaren over gedaan om genoeg piloten op te leiden en om met de F-16 te kunnen vechten.’
Zelfs als Kyiv erin slaagt om alle ruim zestig F-16’s operationeel te krijgen, is het de vraag of de luchtmacht in staat zal zijn de geavanceerde gevechtsvliegtuigen goed in te zetten. De Oekraïense piloten zijn nu verouderde gevechtsvliegtuigen gewend, zoals de MiG-29, en minder gecompliceerde operaties.
‘Er zal goede coördinatie nodig zijn om de F-16’s effectief in te zetten, onder andere bij operaties om grondtroepen te ondersteunen’, benadrukt Berlijn. ‘Het zal een tijd duren voor de Oekraïense luchtmacht hiertoe in staat is. Ik schat dat het zo’n anderhalf tot twee jaar zal duren voor wij in de oorlog het effect gaan zien van de inzet van de F-16’s.’
Voor een effectieve inzet moeten de F-16’s ook worden uitgerust met hightechwapens, maar die zijn deels al toegezegd. Alleen al van Nederland, dat 24 van de ruim zestig beloofde F-16’s levert, krijgt Oekraïne voor 450 miljoen euro aan munitie om van de F-16’s een geducht luchtwapen te maken.
Welke raketten en bommen Kyiv precies krijgt is voorlopig geheim. Maar in het pakket is vrijwel zeker de Amerikaanse Amraam-raket opgenomen, die vijandige gevechtsvliegtuigen en bommenwerpers van tientallen kilometers afstand uit de lucht kan schieten.
Deze radargeleide luchtdoelraket vliegt met een snelheid van meer dan 4.000 kilometer per uur op zijn doelwit af. De grote vraag is echter wat Oekraïne nog dit jaar kan aanrichten met de huidige voorraad F-16’s, die in de komende maanden moeten uitgroeien tot zo’n twintig stuks.
Dick Berlijn vindt niet dat Kyiv een grote fout begaat door de kostbare toestellen nu in te zetten om de Russische raket-en droneaanvallen af te slaan, in plaats van ze te sparen voor hoogwaardige aanvallen, zoals het afsnijden van de Russische bevoorrading. ‘Ik kan mij goed voorstellen dat Oekraïne hiertoe heeft besloten’, aldus Berlijn, die tussen 2005 en 2008 Nederlands hoogste militair was.
‘Anders komt zo’n raket op een school of supermarkt terecht. Het is natuurlijk altijd veel effectiever om het Russische toestel neer te halen dat die raket afschiet. Maar dan moet je wel heel goede informatie hebben: waar zitten die Russische vliegtuigen en is het in dat gebied wel veilig om tot zo’n aanval over te gaan? Beschikt Oekraïne over die belangrijke informatie?’
Geselecteerd door de redactie
Een overzicht van alle berichten en analyses over dit thema
Source: Volkskrant