Het huisartsentekort in Zeeland neemt toe. Zeeuwen voelen zich genoodzaakt om naar België te gaan voor spoedeisende hulp. Een onvermijdelijke, maar ook onwenselijke situatie volgens zorgverzekeraars. ‘Patiënten zoeken de weg van de minste weerstand.’
De Nederlandse Robin Heijdens is niet voor vakantie in het Belgische Knokke – in tegenstelling tot de meeste andere patiënten in de wachtkamer van de spoedeisende hulp van ziekenhuis AZ Zeno. Bij de receptie is een kleine rij ontstaan van Duitse, Franse en Nederlandse toeristen.
Heijdens komt uit Breskens, Zeeuws-Vlaanderen. Hij heeft al dagen last van keelpijn. ‘Het werd steeds erger.’ Hij schraapt zijn keel, het kost hem moeite om te praten. In plaats van naar de huisarts in Nederland, besloot hij daarom samen met zijn vader naar de spoedeisende hulp in België te gaan. ‘Ik was bang dat ik een virus had opgelopen en ik wist dat ik hier gelijk terecht kon.’
Steeds meer Zeeuwen weten het ziekenhuis in Knokke te vinden. Volgens medisch directeur en hoofdarts Emanuel van Hoecke komt zo’n 10 procent van de patiënten uit Zeeuws-Vlaanderen, een verdubbeling ten opzichte van 2020. Vanwege een oplopend huisartsentekort in Zeeland én een toegankelijke spoedeisende hulp in Knokke, zoeken patiënten uit deze regio hulp in België. En dat is niet voor iedereen wenselijk.
Het huisartsentekort in Zeeland is al jaren een probleem. Veel geneeskundestudenten gaan werken rondom de steden waar ze zijn afgestudeerd, waardoor er op afgelegen plekken als Zeeuws-Vlaanderen weinig nieuwe artsen bij komen. ‘En nieuwe artsen willen vaak in deeltijd werken waardoor er voor een vertrekkende arts meerdere opvolgers nodig zijn’, zegt plaatsvervangend directeur Jan Verbaal van de regionale huisartsenorganisatie Nucleuszorg. De verwachting is dat het tekort alleen maar verder oploopt. Veel Zeeuwse huisartsen gaan binnen een paar jaar met pensioen.
Om het aantal huisartsen in de regio wat op te krikken, namen regionale huisartsenorganisaties verschillende initiatieven. Er wordt geworven op sociale media en congressen, en de ‘vakantiedokters’ werden in het leven geroepen: huisartsen die willen bijspringen tijdens de Zeeuwse zomerdrukte krijgen een gratis verblijf in een vakantiehuisje aan zee aangeboden. Daarnaast krijgen huisartsen die serieus overwegen om naar Zeeland te verhuizen een ‘(ver)wen weekend’ met hun partner: 300 euro en een gesprek met zorgexperts uit de regio om een beeld te krijgen van het werk daar.
Maar ook in de rest van Nederland neemt het tekort van praktijkhoudende huisartsen toe. Uit onderzoek van Independer vorig jaar bleek dat twee op de drie praktijken inmiddels een patiëntenstop hebben. Het aantal mensen dat op een wachtlijst staat voor een huisarts groeit, en ook de wachttijden voor een afspraak zijn lang. ‘Patiënten sparen hun klachten daarom op, om er ’s avonds en in het weekend mee naar de huisartsenpost te gaan’, zegt Verbaal. ‘Stipt rond vijf uur ’s middags staan bij veel huisartsenposten de telefoons roodgloeiend.’
Sommige Zeeuwse patiënten zoeken hun heil dus bij de spoedeisende hulp in Knokke. ‘Een bezoek aan de spoedpost in België is een stuk laagdrempeliger dan in Nederland’, zegt medisch directeur Van Hoecke. ‘Mensen zoeken de weg van de minste weerstand. In Nederland hebben patiënten een verwijzing van de huisarts nodig. Hier kunnen ze gelijk terecht.’
In België wordt weliswaar aangeraden eerst naar de huisartsenpost te gaan, maar patiënten worden bij de spoedpost niet geweigerd. Ook niet als ze op het eerste oog onschuldige klachten hebben als buikpijn of kortademigheid. De klachten worden onderzocht en soms krijgen patiënten een vervolgafspraak.
Volgens Van Hoecke is dat belangrijk omdat ook deze symptomen ernstige onderliggende oorzaken kunnen hebben. ‘Ogenschijnlijk banale klachten als buikpijn kunnen bijvoorbeeld het effect zijn van ernstige pathologie, zoals een beginnende complicatie van een aorta aneurysma of obstructie’, zegt Van Hoecke. ‘Een scan en klinisch onderzoek kunnen dringende situaties oppikken.’
Zeeuws patiënt Heijdens is daar tevreden over. ‘Hier voel ik me tenminste serieus genomen, er werd goed geluisterd naar mijn klachten. In Nederland willen ze altijd maar afwachten, hier heb ik gelijk duidelijkheid.’
Voor zorgverzekeraars is dit een minder gunstige ontwikkeling. Kosten voor spoedeisende hulp zijn hoger dan voor een huisartsenconsult. En spoedzorg in het buitenland wordt door de zorgverzekeraar vergoed tot de Nederlandse prijs.
‘Het is niet de bedoeling dat mensen naar het ziekenhuis gaan met klachten die eigenlijk bij de huisarts horen’, zegt een woordvoerder van zorgverzekeraar CZ. Maar als grootste zorgverzekeraar in Zeeland faciliteren ze medische afspraken in België wel; ze sluiten contracten met ziekenhuizen over de grens. ‘We snappen dat mensen in grensregio’s de meest dichtbijzijnde hulp zoeken. Helemaal in spoedgevallen.’
Ook ziet CZ over de grens verschillen in opvattingen over gezondheidszorg. ‘Bijvoorbeeld bij een hernia’, zegt de woordvoerder. ‘In Nederland wachten artsen met opereren, omdat het lichaam die hernia kan herstellen. In het buitenland wordt vaak eerder overgegaan tot een operatie.’
Daarbij komt dat ziekenhuis ZorgSaam in Terneuzen, als enige ziekenhuis in Zeeuws-Vlaanderen, afhankelijk is van de Zeeuwse patiënten. ‘Hoe gek het ook klinkt, patiënten zijn nodig om een ziekenhuis draaiende te houden’, zegt Verbaal van Nucleuszorg. Hij vreest dat bepaalde afdelingen binnen het ziekenhuis niet meer renderen als patiënten in België behandeld worden. Zorgverzekeraar CZ benadrukt hetzelfde: ‘We willen de zorg in Zeeuws-Vlaanderen toegankelijk houden. Het raakt onze zorgplicht.’
In 2019 beschuldigde het ziekenhuis in Terneuzen het AZ Zeno van het aanwakkeren van een concurrentiestrijd. Het Belgische ziekenhuis verspreidde huis-aan-huis informatiefolders in Zeeland. Volgens ZorgSaam om actief Zeeuwse patiënten te werven, maar volgens AZ Zeno slechts om patiënten te informeren over het medisch aanbod over de grens.
De verwachting is dat het aantal Zeeuwse patiënten in Knokke binnenkort nog verder zal stijgen. Per 1 oktober sluit de huisartsenpost in Oostburg, waardoor de spoedpost in Terneuzen als enige overblijft. Voor veel patiënten ligt het ziekenhuis in Knokke dichterbij. Oostburgers doen er met de auto 20 minuten over naar AZ Zeno, terwijl het ziekenhuis in Terneuzen een half uur rijden is. Ook voor patiënten uit Cadzand of Sluis scheelt het een kwartier met de auto.
Volgens Verbaal was de sluiting onvermijdelijk. ‘We kampen met een tekort aan artsen. De roosters kwamen niet meer vol en we hadden te weinig verpleegkundigen om de telefoon op te nemen.’ Toch is er volgens hem geen reden tot zorg – in ieder geval niet qua capaciteit. ‘Gemiddeld is er in Nederland voor 170 duizend inwoners één huisartsenpost. In Zeeuws-Vlaanderen zijn er voor 105 duizend bewoners nu twee huisartsenposten.’ Door de sluiting van de post in Oostburg is de spoedeisende hulp volgens hem beter en efficiënter geconcentreerd in Terneuzen.
Sommige Zeeuws-Vlamingen hebben daarover hun twijfels. ‘Meen je dat?’, vraagt Yakub Celikoz geschrokken als hij hoort over de sluiting van de huisartsenpost. Hij heeft nu een afspraak bij zijn reguliere huisarts op dezelfde locatie in Oostburg, omdat hij vermoedt dat hij zijn vinger heeft gebroken of gekneusd. ‘Dat wordt wel een probleem, ik heb alleen een fiets en een scooter. In geval van spoed ben ik niet op tijd bij een dokter.’
Ook Nanet Boussen vindt het een groot gemis voor de regio. Ze is vandaag een van de patiënten op de spoedpost in Knokke, ze komt uit Oostburg. ‘Steeds meer voorzieningen verdwijnen uit Zeeuws-Vlaanderen, zoals de brievenbussen en de taxi. Dat vind ik minder erg, maar bij uitstek goede zorg wil je in de buurt hebben.’
Toch bevalt het ziekenhuis in Knokke haar erg goed. Ze werd nu doorverwezen door de huisarts, omdat haar ene pupil opeens veel groter was dan de andere. Boussen sluit niet uit dat ze in de toekomst vaker deze Belgische spoedpost zal opzoeken. ‘Je wordt hier altijd heel fijn en uitgebreid geholpen, ze nemen echt de tijd voor je.’
Kan het ziekenhuis Knokke een verdere toename aan patiënten wel aan? De wachtkamer is behoorlijk volgelopen: de ‘druktebarometer’ op het scherm in de artsenkamer is van niveau-groen (rustig) naar niveau-geel (redelijk druk) gekropen. Bij niveau-oranje moeten ze verpleegkundigen van andere afdelingen inschakelen.
‘Tijdens het toeristenseizoen is de drukte gigantisch, dan moeten we altijd opschalen’, zegt Van Hoecke. Maar volgens hem is het ziekenhuis voorbereid op een toename van het aantal spoedpatiënten. Ook omdat ze door het huisartsentekort in eigen land meer Belgische patiënten verwachten.
Van Hoecke ziet het toenemende aantal Nederlandse patiënten niet als een last. ‘Ik maak geen onderscheid tussen een Nederlandse patiënt of een Belgische patiënt. Voor mij zijn dat mensen die geholpen moeten worden.’ Toch valt hem iets op aan Nederlandse patiënten: ‘Die zijn heel dankbaar.’
Zo ook de Zeeuwse patiënt Heijdens. Zijn keelpijn bleek geen ernstige achterliggende oorzaak te hebben. Dus hij gaat naar huis met een stripje paracetamol en ibuprofen op zak.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant