Terwijl de nieuwe kabinetsleden van PVV, VVD, NSC en BBB deze zomer zonder problemen hun plannen voor Nederland in elkaar timmerden, bleven de partijleiders hangen in hun onderlinge ergernissen. De terugkeer van het wekelijks coalitieoverleg moet wat meer orde gaan brengen.
Wat Caroline van der Plas (BBB) betreft had haar eerste werkoverleg na de zomer niet zo uit de hand hoeven te lopen. ‘Er is weer gehuild en geschreeuwd. Door Pieter Omtzigt ja’, zei ze dinsdag onomwonden voor een draaiende camera van De Telegraaf over het begrotingsoverleg dat ze afgelopen donderdag tot vier uur ’s nachts voerde met haar coalitiegenoten Geert Wilders (PVV), Dilan Yesilgöz (VVD) en Pieter Omtzigt (NSC).
Omtzigt is volgens haar een ‘emotioneel mens’. Dat kan en mag, vindt Van der Plas, maar het gevolg is dat zo’n begrotingsgesprek eindeloos duurt, waarbij ‘Pieter soms wegloopt en dan zitten wij uren te wachten. We zijn uiteindelijk maar gaan klaverjassen tot hij terugkwam’. Echt bevorderlijk voor de sfeer vindt ze al die emotionele uitbarstingen niet.
Over de auteur
Natalie Righton en Avinash Bhikhie zijn beiden politiek verslaggever van de Volkskrant. Alles over politiek vindt u hier.
Na weken van onderling geroddel en oplopende ergernissen in de formatie namen de vier partijleiders afgelopen zomer een pauze. Van de politiek en van elkaar. Het kabinet ging onder leiding van premier Dick Schoof aan de slag met het omzetten van het hoofdlijnenakkoord in concrete plannen en ondertussen leerden de bewindspersonen elkaar kennen.
Er werd zelfs gebarbecued door de ministers en staatssecretarissen van PVV, VVD, NSC en BBB. Er was een teamuitje waarvoor gezinsleden werden uitgenodigd. De teambuilding lijkt te zijn geslaagd. Bij de eerste ministerraad na het reces benadrukten de ministers vooral hoeveel ‘zin’ zij hebben om ‘aan de slag te gaan’ en een ‘succes’ te maken van dit kabinet. Premier Schoof, die in zijn eerste optredens nog zichtbaar moest wennen aan het premierschap, lijkt inmiddels beter in zijn vel te zitten.
Het grootste gevaar voor het nieuwe kabinet lijkt vooralsnog dus niet dat de kabinetsleden elkaar de tent uit vechten. De spanning zit eerder bij de vier fractieleiders van de regeringspartijen. Dat bleek ook afgelopen week maar weer toen hun eerste werkbespreking dus ontspoorde in gehuil en geschreeuw.
Aan VVD-leider Yesilgöz zal het niet liggen om alsog een succes te maken van de samenwerking, benadrukte zij dinsdagochtend bij de opening van het parlementaire jaar in Nieuwspoort. Ja, ze moet nog wennen aan haar nieuwe rol als fractievoorzitter in de extraparlementaire constructie, erkende ze. Maar ze staat ‘met volle overtuiging’ achter de coalitie en het kabinet. Berichten in andere media dat ze ‘niet gecommitteerd’ zou zijn, noemde ze ‘pure onzin’.
Toch erkende de VVD-leider dat zij wel degelijk moeite heeft gehad met haar coalitiepartners. Ze verwees naar het ‘geruzie en gekonkel’ tijdens de formatieperiode voor de zomer en naar het debat over de regeringsverklaring op 3 juli dat verschrikkelijk uit de hand liep. ‘Het was gênant van begin tot einde’, aldus Yesilgöz. ‘Ik heb geworsteld om naar voren te stappen tijdens dat debat. Ik heb het niet gedaan, omdat ik geen onderdeel van dat gebeuren wilde zijn. Ik wilde daar eigenlijk helemaal niet zijn.’
Ook Omtzigt geeft toe moeite te hebben met de omgang met zijn collega’s. ‘Den Haag moet maar aan mij wennen’, zei hij maandagavond in reactie op het geklaag over zijn emotionele uitbarstingen. ‘Ik ben nou eenmaal niet van teflon.’ Het verwijt van zijn coalitiepartners dat uitgerekend Omtzigt veelvuldig contact houdt met bewindspersonen, terwijl ze juist op zijn verzoek hadden afgesproken om afstand te bewaren tot het nieuwe kabinet, legt hij wat achteloos naast zich neer. ‘Daar zit af en toe wat gezonde spanning op.’
Bij BBB-leider Van der Plas wekt deze houding van Omtzigt grote verbazing, zo niet opnieuw irritatie op. Het was juist Omtzigt die eerder de verhoudingen in Den Haag op scherp zette, omdat hij per se wilde dat Kamerleden voortaan op afstand van het kabinet zouden opereren.
Van der Plas wil nu graag met Omtzigt en de andere twee partijleiders om tafel om duidelijk te krijgen wat ieder van hen precies verstaat onder dit door Omtzigt afgedwongen extraparlementaire kabinet. ‘Hier moeten we het wel over hebben’, zei Van der Plas dinsdag ferm voor De Telegraaf-camera. ‘Als we alle vier een ander beeld hebben van extraparlementair, dan wordt het wel lastig praten.’
Met de terugkeer van het wekelijkse coalitieoverleg hopen de vier partijleiders de neuzen weer dezelfde kant op te krijgen. Vanaf volgende week zullen ze elke dinsdagmorgen bij elkaar komen op de beveiligde werkkamer van Geert Wilders. Deze vorm van overleg tussen partijen die samen een kabinet vormen werd ruim veertig jaar geleden geïntroduceerd door CDA-premier Ruud Lubbers en kwam later onder de Paarse kabinetten te boek te staan als het symbool van de achterkamertjespolitiek waar de coalitie buiten het zicht van de rest van de Kamer het beleid dichttimmerde.
Dit ‘Torentjesoverleg’ sneuvelde na de Fortuyn-revolte aan het begin van deze eeuw, maar keerde vrij snel snel weer terug in het hart van de macht. Het laatste kabinet Rutte schafte het coalitieoverleg na kritiek op de bestuurscultuur ook weer af. Nu is het dus opnieuw terug van weggeweest, al benadrukken de partijen dat er geen vertegenwoordigers van het kabinet bij zullen zijn.
Volgens Van der Plas is het coalitieoverleg overigens niet alleen nodig om de neuzen inhoudelijk dezelfde kant op te krijgen, maar nadrukkelijk ook om de onderlinge verhoudingen te versoepelen. ‘Vooral ook voor het sociale contact onderling. Dat is heel erg nodig.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant