Al bijna anderhalve eeuw drinkt Maastricht de koffie van Dael. Van Blanche Dael om precies te zijn, dat zich als kleine koffiebrander staande houdt tussen het geweld van reuzen als Nestlé en Douwe Egberts.
‘Rubbish in, is rubbish out’, is het credo van Albert Berghof. ‘Dus als je rotzooi in je machines stopt’, zegt de eigenaar en directeur van koffiebranderij en theepakkerij Blanche Dael in Maastricht, ‘krijg je er ook rotzooi uit.’
Blanche Dael, dat klinkt een beetje naar een landgoed met oude adel, maar dat is het niet. Het bedrijf is vernoemd naar Blanche, de jongste dochter van Guillaume Dael. Deze spoorbeambte uit Gulpen betrok een woonhuis met winkel in de Wolfstraat in het centrum van Maastricht, waar hij op 17 april 1878 in zijn vrije tijd een zaak in koloniale waren begon.
‘Je had in die tijd een stuk of twaalf koffiebranders in Maastricht’, zegt Berghof (55). Rond de eeuwwisseling nam Dael, die inmiddels zijn baan bij de spoorwegen had opgegeven en met zijn vrouw fulltime de winkel bestierde, de koffiebranderij en het magazijn van een collega-concurrent over. Met diezelfde doortastendheid zette dochter Blanche met haar man Louis Boesten de zaak voort toen haar vader in 1928 overleed. Vanaf dat moment veranderde de naam in Maison Blanche Dael.
In dat jaar arriveerde ook de grote Probat-koffiebrander, het visitekaartje van de winkel. De opvolger van die machine staat nog steeds prominent zichtbaar voor de etalageruit. Tot 2008 werden er dagelijks bonen in gebrand, nu wordt hij gebruikt voor de doppinda’s die ook tot het vaste assortiment behoren.
Blanche was behoorlijk fanatiek als het om de zaak ging, herinnert Berghof zich. Al die kleinere branderijen en comestibleswinkels verdwenen, die van haar was de enige die overbleef en groeide. Natuurlijk heeft hij haar nog gekend, ze is pas overleden in 1997, 98 jaar oud. Zijn vader, Huub Berghof, kocht in 1969 de winkel over met zijn compagnon en zwager Jean Erkamp, die op zijn 14de koffiebrander was geworden bij Blanche Dael. ‘We woonden boven de winkel’, zegt Berghof. ‘Ik ben opgegroeid in de Wolfstraat, speelde er met de andere winkelierskinderen.’
Inmiddels is de corebusiness van het bedrijf verplaatst naar het terrein waar de Sphinx-aardewerkfabriek van Petrus Regout was gevestigd, ook een legendarische naam in Maastricht. De oude Brikkenbouw is vier jaar geleden verbouwd en heringericht voor een koffie- en theebedrijf dat klaar is voor de eisen van de 21ste eeuw.
Beneden is het café en proeflokaal met terras, daarboven is de winkel – voor wie geen tijd heeft voor een nostalgisch tripje naar de Wolfstraat – en daar weer boven is de klimaatgecontroleerde opslag van de koffiebonen en thee. Via een stortkoker worden de bonen naar de brander gestuurd (energiebron: zwaartekracht), waar ze worden geselecteerd voor de juiste blend en de bijbehorende brandtijd en temperatuur worden ingesteld.
Voor de huidige productie en verkoop, pakweg 175 duizend kilo koffie per jaar (circa 65 procent voor de horeca, 25 procent via de winkel en 10 procent via de webshop), is het machinale gedeelte onmisbaar. Maar het echte werk blijft toch mensenwerk. Het is de brander die met zijn ervaring en zijn neus kan bepalen of de bonen echt goed zijn en weet wanneer de ‘sweet spot’ is bereikt: het moment van optimale garing, waarop de eiwitten en de suikers op de goede manier hun smaak afgeven. Ben je te vroeg, dan smaakt de koffie groenig; ben je te laat, dan worden de bonen bitter.
Minstens net zo belangrijk zijn de bonen zelf. De koffie komt uit de hele wereld: India, Indonesië, Burundi, Ethiopië, Honduras en Peru, om maar wat landen te noemen. ‘Nee, we reizen niet overal naartoe om te proeven, zegt Berghof, ‘ik wil graag weten hoe de koffie smaakt als ik hem hier in de kop heb.’
Via koffiemakelaars houdt hij hier de proeverij met zijn team van branders en ‘Q-graders’, gecertificeerde koffiespecialisten, onder wie zijn kwaliteitsmanager en hoofd branderij Marcel Slangen. Zij zetten de lijnen uit en bepalen de blends. Al is de geliefde Mestreechter Mocca, een melange van arabicabonen uit Costa Rica, Guatemala en Brazilië, ontstaan door de voorkeuren van de eigenaar van café De Bóbbel, een buurman in de Wolfstraat.
De koffiereizen die Berghof maakt, zijn dus niet in de eerste plaats voor inkoop, maar vooral voor contacten met de mensen met wie hij al zaken doet. Wil je als kleinere speler van betekenis zijn naast giganten als Douwe Egberts en Nestlé, moet je op elk punt onderscheidend zijn. Dat betekent dat je alles in eigen beheer moet doen en tot in de haarvaten van je bedrijf moet weten wat er speelt. Dan is het ook goed ten minste enkele van de boeren te kennen die je bonen leveren, zoals de Colombiaanse Uberney Samboni Zuniga, van wie nu de single origin El Limon in de winkel staat.
Maar ook op het gebied van duurzaamheid en sociaal ondernemerschap wil Berghof zich onderscheiden: faire prijzen voor de boeren en gegarandeerde afname, sociale projecten zoals de Escuela Blanche Dael, die onder meer een basisschool in Guatemala heeft gefinancierd en andere onderwijsvoorzieningen faciliteert. Milieubewust produceren, uiteraard. Dus beperking van CO₂-uitstoot, recyclebaar en composteerbaar verpakkingsmateriaal, zoveel mogelijk koffie van duurzame labels en voor de bezorgingen in Maastricht is er een fietskoerier.
De koffiewereld is de afgelopen kwart eeuw ingrijpend veranderd, zegt Berghof, die zelf sinds 1998 aan het roer staat. Niet alleen aan de productiekant, ook de consument heeft totaal andere wensen. ‘Je hebt nu de vermenging van de Italiaanse stijl met de Amerikaanse, de invloed van ketens als Starbucks met de koffie met smaakjes, de hippe drankjes, de lattes met verschillende soorten melk.’ Daarvoor heeft hij in 2000 Coffeelovers opgericht, dat nu acht horecavestigingen in Zuidoost-Nederland telt.
Uitbreiding verder het land in ziet Berghof niet zo zitten. Hier in het zuiden heeft Blanche Dael haar roots, dit is bekend terrein. Daarbuiten moet je concessies doen, moet je zaken uit handen geven en heerst ook een andere smaak- en koffiecultuur. Kwaliteit was de kracht van Blanche en dat zal zo blijven. Rubbish in, is rubbish out.
Waar: Maastricht
Sinds: 1878
Aantal werknemers: 50
Jaaromzet: 7,5 miljoen euro
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant