Condooms worden vaker achterwege gelaten tijdens seks, ook door jongeren. Daar hebben ze hun eigen beweegredenen voor, blijkt in Nijmegen, waar afgelopen week de introductieweek voor studenten plaatsvond. ‘De mensen met wie ik via-via seks heb, vertrouw ik wel.’
Hij heeft zijn moeder beloofd niet voor zijn 20ste een kind te verwekken. Toch neemt Mike (18), mbo-student sport en bewegen, het niet zo nauw met het gebruiken van een condoom. ‘Laten we eerlijk wezen’, zegt hij. ‘Het is toch veel lekkerder zonder?’ Zijn vriend Bradley (21) hoort het zwijgzaam aan. Hij heeft al anderhalf jaar een vriendin, dus hij behoort tot de geluksvogels die altijd ‘zonder’ mag.
Terwijl de jongens naar de coffeeshop slenteren om het weekend in te luiden, vervolgt Mike zijn betoog. ‘Als een meisje niet over een condoom begint en ze zit aan de pil, doe ik niet al te moeilijk hoor. Dan ga ik er gewoon voor.’
Hij is niet de enige, blijkt uit de Monitor Seksuele Gezondheid die expertisecentrum Rutgers vandaag publiceert. Uit het onderzoek onder ruim vijftienduizend mensen van 18 tot 80 jaar, die vragenlijsten invulden over een breed scala aan seksualiteit gerelateerde thema’s, blijkt dat condooms steeds vaker achterwege worden gelaten. In 2017 gebruikten twee op de vijf mensen nooit een condoom met hun laatste sekspartner, in 2023 was dat de helft.
Zorgelijk
Ook jongeren gebruiken minder condooms. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) stelde vorige week dat het aantal 15-jarigen in Europa dat onbeschermd seks heeft een ‘zorgelijk hoog niveau’ heeft bereikt. De verschillen tussen de landen zijn aanzienlijk: in Zweden zegt 43 procent van de seksueel actieve 15-jarige jongens met condoom te hebben gevreeën tijdens de laatste keer seks, in Zwitserland was dit 77 procent en in Nederland 57 procent.
Zowel de WHO als Rutgers maakt zich zorgen over het toegenomen risico op soa’s en onbedoelde zwangerschappen, zeker nu ook het pilgebruik onder vrouwen daalt en de ‘dubbele bescherming’ wegvalt. ‘Seksualiteit raakt niet alleen onze fysieke gezondheid, maar ook onze relaties en ons zelfbeeld’, zegt Hanneke de Graaf, onderzoeker bij Rutgers. Ze benadrukt dat onbedoelde zwangerschappen en onbehandelde soa’s kunnen leiden tot onvruchtbaarheid, stress, depressie en een verhoogde kans op armoede. Ook wordt het zorgsysteem extra belast, met hoge kosten voor de samenleving.
Vertrouwen
Vraag jongeren op straat in Nijmegen naar hun anticonceptiegebruik en de logica lijkt soms ver te zoeken. Zo gebruikt mbo-student Mike wel een condoom als hij een onenightstand heeft in het buitenland, ‘zoals laatst met een Engelse meid op Gran Canaria’, maar in Nederland hanteert hij andere standaarden. ‘Nederlandse meiden zijn wat minder makkelijk, snap je?’
De 20-jarige Tim wijst op het belang van een goede reputatie. Hij is met een grote tas op zijn fiets – ‘nee, daar zitten geen condooms in’ – op weg naar de ontgroening van zijn nieuwe studentenvereniging. ‘Bij meisjes van wie bekend is dat ze met iedereen het bed induiken, gebruik ik eerder een condoom’, zegt hij. ‘Je kiest ze er wel op uit.’
Charlotte, een 21-jarige blonde vrouw die net haar studie verpleegkunde heeft afgerond, deed het voordat ze een vaste relatie kreeg eigenlijk altijd zonder condoom, vertelt ze openhartig op het Stadshuisplein van Nijmegen, waar het wemelt van studenten die meedoen aan de introductieweek van de hogeschool Fontys. ‘De mensen met wie ik seks had kende ik via-via, dus die vertrouwde ik wel’, zegt ze.
Het is een argument dat de onderzoekers van Rutgers vaker horen, blijkt uit hun onderzoek. Het expertisecentrum constateert dat er een groeiende groep mensen is die meermaals seks hebben met een losse partner (‘een seksmaatje’). ‘Het vertrouwen lijkt daardoor groter dan bij een onenightstand’, zegt De Graaf. ‘Het is dan logisch dat het condoom wat vaker achterwege wordt gelaten. Dat zie je ook in vaste relaties.’
Onverschillig
Rutgers onderstreept dat het voor het welbevinden van de samenleving cruciaal is dat het nieuwe kabinet blijft investeren in seksuele gezondheid en rechten, ‘zeker in tijden van toenemende desinformatie en online haat’. De laatste grote condoomcampagne vanuit de overheid, met de welbekende slogan ‘ik vrij veilig of ik vrij niet’, is in 2011 stopgezet.
‘De tijden zijn natuurlijk ook veranderd’, zegt De Graaf. ‘Mensen gaan niet meer dood aan hiv, maar het is alsnog heel vervelend om rond te lopen met een soa. Niet alleen voor jezelf, maar ook voor degenen aan wie je de soa doorgeeft.’ Het gevaar bestaat volgens haar dat jongeren onverschillig worden en een houding aannemen van: met een kuurtje kom ik er wel vanaf.
Nieuw testbeleid
Mogelijk wordt die houding versterkt door het nieuwe testbeleid voor chlamydia, dat op 1 januari volgend jaar ingaat. Voortaan hoeven alleen mensen met klachten zich nog te laten testen bij de GGD’s. Volgens nieuwe wetenschappelijke inzichten gaat een chlamydia-infectie meestal vanzelf weg, zonder schadelijke gevolgen als onvruchtbaarheid.
De twee vrienden Mike en Bradley zijn niet zo bang voor een soa. Ze laten zich nooit testen. ‘Geen tijd, geen zin.’ Hun zorg gaat eerder uit naar het bevruchten van een vrouw. Zelfs Bradley spoort zijn vriendin, die een spiraal heeft, geregeld aan om een zwangerschapstest te doen als ze buikpijn heeft. En Mike? Die hoopt zijn moeder tevreden te houden. ‘Ik heb liever niet dat er over een paar maanden een tv-ploeg op de stoep staat om te verkondigen dat ik vader word.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant