Niet alle helden dragen een cape, maar deze toevallig wél. Alexandre de Moraes, een van de opperrechters van Brazilië, doet wat vele anderen in Europa en Amerika allang hadden moeten doen: de strijd aanbinden met het steeds kwaadaardiger wordende platform X, van geradicaliseerde eigenaar Elon Musk.
Het Braziliaanse Hooggerechtshof opende begin 2023 een onderzoek naar de online activiteiten van aanhangers en bondgenoten van oud-president Jair Bolsonaro, die uitmondden in de bestorming van het Braziliaanse Congres, presidentieel paleis en het Hooggerechtshof zelf. De Moraes blokkeerde de X-accounts van een reeks lieden die ervan worden verdacht antidemocratische activiteiten uit te voeren en het Braziliaanse kiesproces te ondermijnen. Omdat X weigert medewerking te verlenen aan wat dan ook, ging het sociale medium dit weekend op zwart in Brazilië. Vanzelfsprekend reageerden de extreemrechtse superspreaders, met als aanvoerder Musk zelf, door te jammeren over censuur.
Over de auteur
Sander Schimmelpenninck is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant. Eerder was hij hoofdredacteur van Quote. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant.
In Europa stuurde Eurocommissaris Thierry Breton onlangs een brief naar Musk om hem te herinneren aan zijn wettelijke verplichtingen onder de Europese Digital Service Act. Ook dat leidde tot een ongekende hoeveelheid censuurschwalbes. Maarten Keulemans, wetenschapsredacteur van deze krant, tweette: ‘Breton die Trump en Musk ‘waarschuwt’, Starmer die social accounts op zwart wil zetten. Nóg zorgwekkender dan desinformatie: gekozen leiders die openbaar geven van meningen aan banden willen leggen.’
Merkwaardig commentaar, want waarom zou een Eurocommissaris niet mogen wijzen op de verplichting onze democratische wetten na te leven? Begrijpt Keulemans dan niet dat freedom of speech iets anders is dan freedom of reach? Weet hij dan niet dat in een liberale democratie vrijheden tegen elkaar worden afgewogen? Vindt Keulemans het (soms letterlijk) slopen van democratieën met desinformatie wérkelijk minder erg dan het blokkeren van de accounts van strafbare opruiers? Vindt Keulemans een bordje met ‘verboden toegang’ ongeoorloofde vrijheidsberoving?
Allereerst is de vrijheid van meningsuiting nooit onbeperkt geweest, denk aan oplichting, fraude en meineed. De ondermijning van de democratie, bestormingen van publieke gebouwen en rellen zoals in het Britse Southport zijn daarnaast allemaal veroorzaakt door desinformatie op sociale media en rechtvaardigen daarmee een (bescheiden) inbreuk op de vrije expressie van enkele kwaadaardige lieden. Wanneer opruiers hun onlinemegafoon afgepakt wordt, kunnen ze overigens dezelfde dag nog op een zeepkistje of aan de bar hun waanzin afdraaien, waar iedereen ze evenwel straal zal negeren. Zoals het hoort.
Het gejammer over censuur van radicaal-rechts blijkt helaas effectieve flauwekul, waarvoor ook serieuze mensen gevoelig zijn, omdat ook zij hun sociale en professionele kapitaal uit bereik op sociale media halen. Maar feit blijft dat op X desinformatie en extreemrechtse leugens niet slechts worden toegelaten, maar worden versterkt, door de algoritmes van een eigenaar die geen enkele moeite doet zijn politieke voorkeur te verhullen. En zelf 190 miljoen volgers heeft.
De radicaal-rechtse censuurschwalbe is bovendien gillend hypocriet; op Trumps eigen Truth Social worden mensen ook ‘gewoon’ geblokkeerd en Arnold Karskens vindt dat de minister de hoofdredacteur van de NOS moet kunnen ontslaan omdat de NOS volgens Karskens niet de juiste dingen bespreekt. Ook ‘free speech absolutist’ Musk laat werknemers van Tesla zwijgcontracten tekenen. Hij ontsloeg werknemers die vakbondsfolders verspreidden en verwijdert journalisten die kritisch op hem zijn van X.
De fascisten komen niet via knokploegen en zwarte laarzen aan de macht, maar via onze telefoons. Dat besef wil maar niet doordringen en ik weet werkelijk niet waarom, omdat het voor ieders neus plaatsvindt. De vrijheid van meningsuiting is niet onbeperkt, en we kunnen wél wat doen tegen het naderende onheil. Dat een dappere Braziliaan ons dat moet leren stemt droevig.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant