Bij de komende verkiezingen in de VS zitten er veel Trump-fanaten in kiescommissies die nog steeds geloven dat hij de rechtmatige president is. Ze kunnen een formele uitslag dwarsbomen of vertragen.
De groeiende kansen van Kamala Harris op het Amerikaanse presidentschap doen een andere kans evenredig toenemen: dat Donald Trump zich niet zal neerleggen bij een verkiezingsnederlaag. Dat kan in november tot een chaotische fase leiden.
In vergelijking met vier jaar geleden, toen de verliezende Trump ook twijfel zaaide over de rechtmatigheid van de uitslag en op grond van die twijfel een geïmproviseerde couppoging deed, heeft hij zich nu veel beter voorbereid. In allerlei plaatselijke en statelijke kiescommissies hebben loyalisten zitting genomen die niet van plan zijn de uitslag te certificeren als Trump verliest.
Vier jaar geleden zaten er op cruciale plekken nog principiële Republikeinen die weigerden hem te helpen. Beroemd werd staatssecretaris Brad Raffensperger van Georgia, die in een telefoongesprek door Trump onder druk werd gezet om 11.780 stemmen te ‘vinden’ waardoor Trump de staat zou winnen. Raffensperger weigerde, en het gesprek is een centraal element van de deze week hernieuwde aanklacht tegen Trump wegens inmenging in de verkiezingen.
Nu zitten er veel Trump-fanaten die nog steeds geloven dat hij eigenlijk de rechtmatige president is in kiescommissies waar ze een formele uitslag kunnen dwarsbomen of vertragen. Dit is een gevolg van een campagne door de conservatieve anarchist Steve Bannon, die sinds de mislukte opstand op 6 januari 2021 Trumpisten en complotdenkers via zijn podcast oproept zulke functies te gaan vervullen.
In Georgia leidde dat afgelopen maand tot tastbaar resultaat. Daar bepaalde de vijfkoppige kiesraad, gedomineerd door drie fanatieke Trump-aanhangers, dat de kiescommissies in de staat op alle niveaus in geval van twijfel een ‘redelijk onderzoek’ mogen instellen. Zolang dat niet is afgerond, mag de kiesraad de uitslag niet bekrachtigen.
Voor Trump zelf is de route naar chaos onderdeel van de campagne. De functionarissen in de kiesraad van Georgia onderhouden hechte banden met juristen van Trump. De oud-president zelf erkent openlijk hun belang. ‘Onze primaire focus is niet om zoveel mogelijk mensen naar de stembus te krijgen’, zei hij tijdens een verkiezingsrally vorige week in North-Carolina. ‘Het is om ervoor te zorgen dat ze (de Democraten, red.) niet valsspelen. Want we hebben al alle stemmen die we nodig hebben. Je kunt het zien. Elk huis langs de weg heeft borden in de tuin: Trump, Trump, Trump, Trump-Vance, Trump-Vance.’
Eigenlijk, zegt Trump, loopt hij een gewonnen race, en kan hij alleen verliezen als de Democraten de uitslag manipuleren. Het is een redenering die zijn succes al bewezen heeft: nog steeds geloven de meesten van zijn stemmers, drie op de tien Amerikanen, dat hij om die reden in 2020 heeft verloren.
Er zijn wel grote verschillen met vier jaar geleden. Allereerst is Trump geen president. Hij heeft niet de autoriteit om het ministerie van Justitie in te schakelen en kan niet, zoals hij in 2020 overwoog het leger inschakelen om stemcomputers te vorderen. Daarnaast is de uitvoerende macht ook in de sleutelstaten als Georgia, Pennsylvania, Michigan en Wisconsin grotendeels in handen van Democraten, of van Republikeinen die geen verkiezings-ontkenners zijn. Zij zullen getreuzel van de kiesraden waarschijnlijk niet accepteren.
Wat hieruit wel blijkt, is dat het zaaien van twijfel over het democratische proces langdurige repercussies heeft. Het is tragisch dat juist in de Verenigde Staten, waar zelfs voor de meest basale functies verkiezingen worden georganiseerd, deze democratische mogelijkheid wordt gebruikt om de democratie te verzwakken.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant