Regisseur Halina Reijn reisde met enige angst af naar Venetië voor de première van Babygirl: ‘Je kunt ook geslacht worden.’ Maar haar ontregelende erotische thriller, met een hoofdrol voor Nicole Kidman, blijkt de sensatie van het eerste festivalweekend.
Halina Reijn heeft een banaan besteld bij de roomservice van hotel Danieli, de vaste verblijfplek van de grootste sterren en hun regisseurs tijdens het filmfestival van Venetië. Het stuk fruit, gearriveerd op een dienblad en niet bedoeld om direct op te eten, verdwijnt in haar handtas. Kan ze er af en toe een hapje van nemen tijdens de lanceringsdag van Babygirl.
Reijns speelse en provocatieve erotische thriller, met hoofdrollen voor Nicole Kidman en Antonio Banderas, maakt kans op de Gouden Leeuw. De festivaldoop van zo’n Amerikaanse studiofilm, een productie van het New Yorkse A24 (al enige tijd de kraamkamer van films van eigenzinnige cineasten), laat zich wellicht het beste vergelijken met een politieke campagne.
Elke stap van Reijn en haar sterrencast in het zelfs voor deze tijd van het jaar uitzonderlijk warme en benauwde Venetië is gepland en uitvoerig doorgesproken, met hulp van een legertje door de studio ingehuurde pr-adviseurs. En al zijn er in het moordende schema – fotosessies, persconferentie, gala, interviews – ook lunches en diners ingepast, de regisseur wordt toch vooral geacht te converseren met allerlei belangwekkende mensen uit de filmwereld. Vandaar de banaan.
Over de auteur
Bor Beekman is filmredacteur van de Volkskrant.
Halina Reijn is speciaal een dag eerder al afgereisd naar Venetië. ‘Om te acclimatiseren’, zegt ze. ‘Ha, alsof ik de Mount Everest ga beklimmen: steeds een kamp hoger. Ik ben echt nerveus.
‘Toen ik in 2006 hier in Venetië was met Zwartboek (als actrice in het oorlogsdrama van Paul Verhoeven, red.) was dat allemaal zó anders. Gewoon superlachen: kijk hoe mooi alles hier is. En met Carice erbij, die sowieso altijd alles relativeert.’
Hartsvriendin Carice van Houten, die de hoofdrol speelde in Zwartboek, kan vanwege haar werk niet bij de première aanwezig zijn.
‘Nu is alles anders. Toen ik hoorde dat Babygirl geselecteerd was voor de competitie, voelde ik eerst vooral opluchting: er lag best wat druk. Ik was ook heel blij natuurlijk, maar nog geen acht uur later alweer doodsbang. Op een festival als dat van Venetië kun je ook geslacht worden door de pers, dat hoor je vaak van de Amerikanen, hoe heftig dat kan zijn.
‘Die door de studio ingehuurde pr-mensen begeleiden je bij alles, van de stilist die je kiest tot wat je wel en niet moet zeggen. Het worden een soort ouders van je. Dan ligt er een stencil klaar op mijn bed, met adviezen voor de persconferentie.’
Ze lacht. ‘Maar ja, ik ben ook gewoon een Hollandse boerin. Ik luister wel, maar uiteindelijk ben ik ook niet helemaal te temmen. Ik ben ook al wat ouder hè, bijna 50. Eigenlijk zijn mijn twee zussen mijn begeleiders, meer dan wie ook. Die weten niks van de filmwereld, echt helemaal niks, maar zeggen altijd: als je intentie puur is en er geen ego op zit, kun je niks fout doen.’
De dag voor de première vult zich ook met wat Reijn de ‘banale dingen’ noemt. ‘Wat ik aantrek – daar schaam ik me dan ook weer voor, want wat doet dat er nou toe? Maar ja, het doet er blijkbaar wél toe, die hele kermis eromheen.
‘Ook ben ik heel erg bezig met de acteurs: of die zich wel goed voelen, en veilig. Dus ja: stress. Ik kan nu ook helemaal niet meer objectief naar mijn film kijken. Geen idee hoe dit gaat vallen. Ik wilde heel graag een vermakelijke film maken, met een stiekeme duistere kern. Ja, er zitten wel wat provocerende elementen in.’
Reijn schreef zelf het script voor Babygirl. Over het in elkaar overlopende werk en privéleven van Romy (Nicole Kidman) gaat het, de New Yorkse directeur van een groot, hypermodern automatiseringsbedrijf die een geheime relatie krijgt met een veel jongere stagiair (Harris Dickinson, bekend van zijn rol als model in Triangle of Sadness), waarbij het de bedoeling is dat hij haar domineert.
Veel van de thema’s sneed Reijn eerder al aan in haar speelfilmfebuut Instinct (2019), waarin de psycholoog van een tbs-kliniek (Carice van Houten) een relatie begint met een veroordeelde verkrachter. Maar waar die film doelbewust kilte ademde, is het speelse Babygirl juist warmbloedig. Reijn prikt met humor en mededogen in onze donkere verborgen seksuele gevoelens en in de troebele machtsrelaties op de werkvloer.
De sensationele openingsscène zet de toon. We horen gehijg, waarna Kidmans gezicht in close-up in beeld verschijnt, terwijl zij boven op haar ideale echtgenoot zit (een perfect getypecaste Antonio Banderas). Vrijwel gelijk komen ze intens klaar – seks uit het boekje. Hij zegt ‘I love you’, zij zegt het terug.
En dan, als hij in slaap doezelt, spoedt Romy zich naar de badkamer: plat uitgestrekt op de badkamervloer bevredigt ze zichzelf, terwijl ze naar kinky porno kijkt op haar laptop. ‘Yes daddy’, kreunt een onderdanige vrouw. We horen Romy’s orgasme: bijna grommend, dierlijk. Nu niet nep.
Kort na de eerste vertoning voor de journalisten, op vrijdagochtend, verschijnen Reijn en haar hoofdrolspelers in het festivalpaleis op het Lido-eiland voor de officiële persconferentie. Een Duitse journalist op leeftijd memoreert de erotische thrillers uit de jaren tachtig en negentig. ‘Daarin werden de vrouwen uiteindelijk altijd gestraft, zoals in Fatal Attraction. Zoiets verwacht je hier dan ook, maar u doet dat niet. Heel interessant. Kunt u zeggen waarom de vrouw bij u níét gestraft hoeft te worden?’
Reijn, grijnslach op het gezicht: ‘Omdat ik denk dat vrouwen en mannen, en giraffes ook trouwens, allemaal wezens zijn die verschillende kanten in zich hebben. Er is geen puur goed of kwaad. In ieder van ons huist een beest. Vrouwen hebben alleen nog niet zo veel ruimte genomen om dat beest in zichzelf te verkennen. Vrouwenrollen hoeven ook niet alleen sterk te zijn. Het mag best eens gaan over hoe zwak we soms zijn.’
Kidman, gevraagd naar de hoeveelheid seks in de film: ‘Het gaat duidelijk over seks, ja. Maar ook over lust, over je diepste gedachten, over geheimen, over het huwelijk, over waarheid, macht en consent. Het is een bevrijdende film, verteld vanuit een female gaze (vrouwelijke blik, red.).
‘Wat het voor mij vooraf al zo boeiend maakte, is dat ik me in de handen van Halina zou leggen. Ik wist dat zij me niet zou exploiteren. Hoe een ander deze film ook interpreteert: ik voel me níét geëxploiteerd.’
‘We leven in een tijd waarin politieke correctheid ook tot een soort censuur heeft geleid’, zegt Banderas. ‘Zelfcensuur van kunstenaars. Toen ik Halina’s script las, dacht ik: dit is iemand met de moed en de kracht om een film te maken over wat we diep vanbinnen denken. We zijn allemaal, in zekere zin, gevangenen van onze instincten. We zijn dieren. Er is niks democratisch aan de natuur. Halina is een vrouw die dat durft aan te snijden.’
Tot slot dankt Reijn nog even haar vaste cameraman. ‘De Nederlander Jasper Wolf. Hij is een genie.’ En ze ontlokt een spontaan applausje van de pers met een kort pleidooi voor het vrouwelijk orgasme: ‘De enóóóóórme orgasmekloof bestaat nog steeds, mensen. Noteer dit.’
‘Nicole! Nicole’, scanderen de drommen Italiaanse fans, als Kidman en Reijn – de regisseur als een soort priesteres in fraai wit gewaad – ’s avonds over de rode loper gaan. In de grote zaal, twee rijen achter de actrice en filmmaker, zitten de in smoking gestoken studiobonzen van A24. In het duister scrollen ze op hun telefoon om de eerste binnendruppelende recensies te scannen, die vanwege het festivalembargo pas online mogen verschijnen zodra de galapremière is begonnen.
‘Great reviews!’, sist de een tegen de ander.
‘Dit moet wel de heetste film van het jaar zijn’, schrijft New York Magazine. ‘Nicole Kidmans 21ste-eeuwse Fatal Attraction is een complete knock-out’, kopt The Daily Telegraph. Ook de voor de Amerikaanse markt belangrijk geachte vakbladen jubelen.
Als de bak zaallicht weer aangaat, volgt de staande ovatie, waarvan de duur tegenwoordig prompt als een soort beursbericht de wereld in wordt geslingerd. Variety klokt 6,5 minuut, Deadline rond af op 7 minuten. Wat dat zegt weet niemand, maar het enthousiasme van het galapubliek voor Babygirl voert ver voorbij het beleefdheidsapplaus.
Even later is Reijn alweer verplaatst naar een ander Venetiaans eilandje, voor het premièrefeest. Ze is gevolgd door de gasten, wat tot een verkeersinfarct leidde van af en aan varende taxiboten. De jurk, door de regisseur al ‘mijn sekteleider-outfit’ gedoopt, zit alweer in een tas, verwisseld voor weer een ander exemplaar.
Terwijl Reijn wordt begroet door de manager van Tom Cruise en Madonna, keuvelt Kidman met gast Sacha Baron Cohen. Als het over de vertoning van zojuist gaat, doet Reijn haar handen voor haar ogen. ‘Ik wilde echt zó zitten. Het is zo’n persoonlijke film... zo gênant. Dus ik zit daar zestig paniekaanvallen te krijgen, terwijl ik ondertussen Nicole probeer te steunen.’
In 2004 zat Nicole Kidman op exact dezelfde plek in dezelfde premièrezaal in Venetië, waar ze op boegeroep getrakteerd werd tijdens de galavertoning van Birth, de (al dan niet) bovennatuurlijke thriller van Zone of Interest-regisseur Jonathan Glazer. Die film wordt inmiddels beschouwd als een hoogtepunt uit de carrière van de Australische actrice, maar destijds in Venetië oordeelde men er heel anders over.
‘Ik wist dat niet’, zegt Reijn. ‘Birth is een van mijn lievelingsfilms. Nicole vertelde me hoe bang ze was om hier in Venetië terug te komen. Het is ook wel iets, als je daar zit, midden in de zaal, en iedereen kijkt naar jou terwijl je speelt dat je een orgasme hebt. Ze fluisterde de hele tijd in mijn oor: ‘O God, nee... O nee, daar komt die en die scène. Ze trilde helemaal tijdens het applaus, dat lijfje ging helemaal heen en weer. Ze was zo blij.’
In de nacht, als het officiële filmfeest voorbij is, verplaatst het gezelschap zich per boot naar het volgende Babygirl-feest, in een afgehuurd paleis aan het grote kanaal. De ochtend erna, hooguit een paar uur slaap later, staan er alweer buitenlandse journalisten – en een karretje koffie – klaar voor de deur van Reijns hotelkamer.
‘Ik ben nog steeds argwanend’, zegt ze. ‘Ik durf het bijna niet te geloven, maar iedereen zegt tegen me dat de ontvangst écht goed is. Dus ik moet relaxen.’ Tegen zichzelf: ‘Dat moet.’
Babygirl is nu de eerste alom benoemde sensatie van het festival: een modern antwoord op het erotische thrillergenre van weleer.
Reijn: ‘Het is geen afrekening. De thrillers uit die tijd, zoals Paul Verhoevens Basic Instinct of 9½ Weeks, maar zelfs de slechte trouwens, zoals Sliver, betekenden toen echt iets voor me. Ook omdat ik me erg alleen voelde in mijn seksualiteit. Die films zeiden: nee, joh, dat kan best.
‘Oké, als je ze nu terugkijkt, denk je soms ook wel: o mijn God. Maar ik borduur er wel op voort. Ik maak er mijn eigen potje van, met de clichés en archetypen. Ik ben niet Romy, het hoofdpersonage. Ik ben niet getrouwd, heb geen kinderen en al zeker geen automatiseringsbedrijf. Maar de mensen die mij een beetje kennen, die me ooit op het toneel zagen of Instinct keken, weten ook wel dat veel uit Babygirl uit mijn eigen koker komt.
‘En ik kan in interviews ook helemaal niet doen alsof dat níét zo is. Dan raak ik verkrampt. Het is het best als ik een beetje mezelf kan zijn, ook in die artificiële filmwereld.’
Ze blijft nog even in Venetië en vliegt dan terug naar Amsterdam (‘ik wil mijn moeder zien’), om een paar dagen later weer door te reizen naar New York en het festival van Toronto, waar wederom premières wachten. Al wordt dat schema mogelijk in de war geschopt als dat ene telefoontje vanuit Venetië komt: een paar dagen voor de slotavond en prijsuitreiking wordt het handjevol te bekronen regisseurs gevraagd om weer in te vliegen, zonder dat er vooraf wordt verklapt wélke prijs de jury zal toekennen.
‘O ja’, zegt Reijn. ‘Ik was zo druk met van alles dat ik soms vergeet dat er überhaupt prijzen zijn.’ Ze lacht. ‘Toch weer stress.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant