Dat er plotseling mensen uit aanmeldcentrum Ter Apel naar reguliere asielzoekerscentra’s (azc’s) moeten, komt volgens de PVV-minister Marjolein Faber door de laksheid van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). Hebben ministers altijd het laatste woord? En hoe terecht is Fabers kritiek?
Het COA praat nooit terug. Ook niet als de minister van Asiel en Migratie de uitvoeringsorganisatie publiekelijk een veeg uit de pan geeft. ‘Wij doen hier geen uitspraken over’, zegt een woordvoerder.
Het was opvallend dat Marjolein Faber vrijdag openlijk kritiek leverde op de organisatie die haar beleid moet uitvoeren. Het komt door het COA dat er dit weekend in allerijl mensen vanuit Ter Apel naar azc’s in het land verplaatst moeten worden, zei ze na afloop van de ministerraad.
Over de auteur
Loes Reijmer is verslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over migratie, asiel en polarisatie
Voor vandaag, 1 september, moet het aantal asielzoekers in het aanmeldcentrum onder de tweeduizend liggen. Zo niet, dan zal de gemeente Westerwolde een nieuwe rechtszaak aanspannen tegen de uitvoeringsorganisatie.
Om dat te voorkomen leek Faber zelf door het stof te moeten. Ze gaf het COA de opdracht asielzoekers te spreiden over Nederland, ook al zouden gemeenten daardoor overvallen worden. Ergens deed de actie denken aan de Spreidingswet, de wet van voorganger Eric van der Burg (VVD) waartegen de PVV zich altijd fel heeft verzet.
Die suggestie sprak ze tegen. ‘Het COA was op de hoogte, heeft hier wekenlang de tijd voor gehad’, zei Faber over haar noodgreep. ‘Toen is daar te weinig aan gewerkt in mijn ogen.’
Daar zou het COA best iets tegenin kunnen brengen: de reden dat de maximumcapaciteit in Ter Apel nog steeds overschreden wordt, is niet dat er op dit moment bovengemiddeld veel asielzoekers aankomen. Het aanmeldcentrum is overvol doordat de uitstroom naar asielzoekerscentra in het land stokt.
In de reguliere azc’s moeten statushouders te lang verblijven vanwege het woningtekort, de bezetting is overal bijna 100 procent. Gemeenten waren in het kader van de Spreidingswet al bezig met nieuwe opvanglocaties, maar nu het kabinet Schoof van plan is de wet ten grave te dragen, wachten ze af.
Toch reageerde de uitvoeringsorganisatie niet op de minister. ‘Dat is ook verstandig’, zegt Job Cohen, die als staatssecretaris van Justitie in Paars II verantwoordelijk was voor het vreemdelingenbeleid. ‘Het COA is afhankelijk van de minister, dan ga je niet roepen: die deugt niet.’
Andersom is het onverstandig van de minister om openlijk kritiek te geven op de uitvoeringsorganisatie, vindt Cohen. ‘Want zij is ook afhankelijk van die club.’
In de zogenoemde ‘vreemdelingenketen’ werken alle organisaties en bestuurders nauw samen. Zeker nu er al drie jaar sprake is van een opvangcrisis, is er veelvuldig overleg, ook met het kabinet. Binnenskamers zal het soms knetteren, maar naar de buitenwereld is er doorgaans eenheid.
‘Natuurlijk wringt het weleens’, zegt Erry Stoové, tussen 1995 en 2002 directeur van het COA. ‘Soms wil de politiek iets wat in de uitvoering onhaalbaar is. En soms wil het COA doorpakken en dan is er geen steun van de politiek of van een gemeente. Die wisselwerking vraagt om respect voor elkaars positie, zonder publiekelijke verwijten. Het onderwerp asiel is maatschappelijk en bestuurlijk al gevoelig genoeg.’
Met die conventie breekt minister Faber nu dus. Het gevaar is dat het aanzien van het COA hierdoor verslechtert, zegt Stoové. ‘De organisatie moet met de hoed in de hand naar gemeenten, want zonder gemeenten is er geen opvang. Dan is het belangrijk dat het COA een betrouwbaar imago heeft. Als daaraan geknaagd wordt, is het lastiger om de opdracht uit te voeren.’
De oud-directeur was dan ook verbaasd over de uitlatingen van de minister. ‘Is dit nou die nieuwe bestuurscultuur? Dat lijkt me toch niet echt de bedoeling.’
Het was niet de eerste onconventionele actie van Faber, die volgens PVV-partijleider Geert Wilders ‘met haar ontwapenende eerlijkheid en gedrevenheid nu al de beste minister van Nederland’ is. Eerder leek ze al een asielcrisis uit te roepen, zonder dat de daarvoor benodigde wet af is.
In Ter Apel werkt het COA dit weekend hard om onder de maximumcapaciteit te komen. Asielzoekers worden per bussen naar andere azc’s gebracht, of krijgen een ov-kaart om zelf naar een andere gemeente te reizen. Of de poging geslaagd is, moet maandagochtend blijken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant