In de Oost-Duitse deelstaten Thüringen en Saksen worden zondag verkiezingen gehouden. De radicaal-rechtse Alternative für Deutschland (AfD) maakt grote kans om de grootste partij te worden.
In Thüringen gaat de AfD ruim aan kop in de peilingen. In Saksen belooft het een nek-aan-nekrace te worden met de christendemocratische CDU. Het is voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog dat een rechts-radicale partij de grootste kan worden bij een verkiezing in Duitsland, meldt het Duitsland Instituut.
De AfD staat er al lange tijd goed voor in die deelstaten. De partij profileert zich als anti-immigratiepartij, een thema dat erg leeft in Duitsland. Zo gebruikte de partij de aanslag in Solingen van afgelopen week in 'haar voordeel'. Bij de mesaanval, die werd opgeëist door de Islamitische Staat, kwamen drie mensen om het leven. De opgepakte verdachte is een Syriër, die in 2022 aankwam in Duitsland. De AfD gebruikte dat tijdens de campagne als argument om harder op te treden tegen migranten.
De partij is niet onomstreden. De Duitse veiligheidsdiensten hebben de regionale takken van de partij aangemerkt als rechts-extremistische organisaties. Zo bleek in januari dat AfD-politici bijeenkomsten hielden met rechts-extremisten en neonazi's. Er werd een plan besproken om mensen met een migratiegrond het land uit te zetten.
Dat leidde tot veel verontwaardiging. Maandenlang gingen mensen massaal de straat op om te protesteren tegen de partij en rechts-extremisme. Het leidden ook tot veel maatschappelijke debatten over hoe de democratie moet worden beschermd.
In Thüringen staat partijleider Björn Höcke aan het hoofd. "Hij doet het goed op pleinen en weet met zijn uitspraken - die meestal nog net legaal zijn - de media te halen", zei Hanco Jürgens eerder tegen NU.nl. Hij is wetenschappelijk medewerker bij het Duitsland Instituut en doceert aan de Universiteit van Amsterdam.
"De deelstaatverkiezingen zijn een pijnlijk dossier voor de regering in Berlijn. Vooral de Oekraïne-politiek wordt hen niet in dank afgenomen in het Oosten van Duitsland. Daar vindt een groot deel van de mensen dat de oorlog in Oekraïne nadelig is voor de Duitse bevolking", zegt Jürgens.
Veel Duitsers hebben de energieprijzen zien oplopen, waar niet alleen zij maar ook de Duitse maakindustrie last van heeft. Dit raakt vervolgens weer de economie en de werkgelegenheid. Een stem voor de AfD is daarmee niet per se een extreme, maar ook een proteststem.
Voor een proteststem kunnen mensen volgens Jürgens ook voor de nieuwe links-populistische Bündnis Sahra Wagenknecht (BSW) kiezen. Dat is een afsplitsing van de socialistische partij Die Linke. Sahra Wagenknecht richtte de BSW vorig jaar op en "is onder meer kritisch op het huidige Duitse defensiebeleid en de migratiepolitiek".
Mocht de AfD in de deelstaten winnen, kan dat tot grote problemen leiden. "Er dreigt dan een patstelling te ontstaan", stelt Jürgens. Veel partijen sluiten de AfD namelijk uit als coalitiepartner.
Dat is al jaren hun officiële standpunt: ze vormen een zogenoemde 'cordon sanitaire' tegen rechts. Zowel in de landelijke als in de deelstaatpolitiek is dat de afspraak. Maar de vraag is of ze dit principe na de verkiezingen volhouden. Op lokaal niveau werken andere partijen in Oost-Duitsland soms al met de AfD samen en levert de AfD bestuurders.
Voor de drie regeringspartijen van de 'Ampelkoalition' (stoplichtcoalitie) worden het dan ook zware verkiezingen. De sociaaldemocratische SPD van bondskanselier Olaf Scholz, de Groenen en de liberale FDP staan gezamenlijk in de peilingen van beide deelstaten op slechts 11 of 12 procent. Dat is nog niet de helft van de 24 tot 32 procent die de AfD wordt toegedicht. Het is niet eens zeker dat de regeringspartijen de kiesdrempel halen.
Over drie weken zijn er ook verkiezingen in de deelstaat Brandenburg. Ook daar maakt de radicaal-rechtse partij kans om de grootste te worden.
Source: Nu.nl algemeen