De mens lijkt de enige diersoort te zijn die kan huilen. Wat maakt ons zo uniek? En is een huilpartij op zijn tijd gezond?
Het overlijden van een dierbare, de geboorte van een kind of het verliezen van een grootse sportfinale. Tranen met tuiten, of een zachte snik en dan weer door. De situatie waarin en de manier waarop het gebeurt verschillen, maar iedereen huilt weleens. Waarom eigenlijk? En is huilen gezond?
Volwassen vrouwen huilen een stuk vaker dan mannen: zo’n twee tot vijf keer per maand tegenover nul tot een keer per maand. Dat komt onder andere doordat het mannelijke geslachtshormoon testosteron een remmende invloed heeft op huilen, vertelt emeritus hoogleraar emoties en welbevinden Ad Vingerhoets. Hij wijdde als een van de weinige wetenschappers wereldwijd zijn onderzoekscarrière aan huilen.
Beter/Leven
In de rubriek Beter/Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van o.a. gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Mannen ervaren mogelijk ook meer sociale druk dan vrouwen om hun tranen te bedwingen. En vrouwen gaan emotionele situaties minder vaak uit de weg, volgens Vingerhoets. Denk bijvoorbeeld aan het type films dat mannen en vrouwen graag kijken, maar ook aan de beroepskeuzen die ze maken. ‘Er werken nog steeds veel meer vrouwen in de gezondheidssector, bij uitstek een terrein waar je veel met emotionele situaties te maken krijgt.’
De redenen waarom mensen huilen, verschuiven met de leeftijd. Baby’s huilen meestal omdat ze honger of pijn hebben, of een knuffel van hun ouders willen. Met het verstrijken van de tijd leren kinderen zich in anderen in te leven, waardoor ze ook om andermans verdriet kunnen huilen. Volwassenen huilen nauwelijks meer vanwege fysieke pijn, maar juist wel om positieve levensgebeurtenissen.
De meeste mensen huilen ’s avonds wanneer ze thuis zijn. Vaak zijn ze ofwel alleen, ofwel met hun partner of moeder: mensen van wie ze verwachten dat ze troostend en begripvol reageren.
Mensen huilen immers niet vanwege verdriet, maar vanwege een gevoel van machteloosheid of hulpeloosheid. Een huilpartij dient dan ook vooral als signaal dat je fysieke hulp of emotionele steun nodig hebt.
Dat lijkt effectief: hoewel er nog geen gedragsexperimenten zijn gedaan, zeggen mensen in vragenlijsten dat ze meer geneigd zijn om huilende dan niet huilende mensen te helpen. Zo lieten Vingerhoets en zijn collega’s zevenduizend proefpersonen uit 41 landen naar foto’s kijken van mensen met of zonder tranen op hun gezicht. De deelnemers bleken mensen met betraande wangen eerder te willen helpen.
Behalve als hulpkreet functioneren tranen ook als sociaal glijmiddel. Hoewel mensen die nooit huilen gemiddeld genomen net zo gelukkig zijn als mensen die wel huilen, krijgen niet-huilers minder sociale steun en ervaren ze minder verbondenheid met anderen.
Daarnaast kan huilen ook een psychologische functie vervullen, zegt Lauren Bylsma, universitair hoofddocent psychiatrie en psychologie aan de Universiteit van Pittsburgh. ‘Het kan je dwingen om onverwerkte emoties te verwerken, of om nieuwe perspectieven en oplossingen te verzinnen. Als je bijvoorbeeld een traumatisch verlies hebt ervaren, kan huilen je dwingen om na te denken over de gevolgen van dat verlies en hoe je verder kunt gaan.’
Of huilen oplucht, hangt sterk af van de omstandigheden waarin het gebeurt. De mentale toestand van de persoon die huilt, speelt hierbij een belangrijke rol. Mensen die goed in hun vel zitten, kunnen baat hebben bij een goede huilpartij. Maar mensen die worstelen met een depressie of een burn-out, dus juist degenen die het nodig hebben, profiteren er bijna nooit van.
Ook de reactie van de omgeving is belangrijk: wie getroost wordt door een begripvolle naaste, voelt zich beter dan wie moet huilen in het bijzijn van mensen die boos of spottend reageren.
‘De meeste mensen zeggen dat ze zich beter voelen wanneer ze huilen in het bijzijn van een of twee mensen die dichtbij ze staan en die behulpzaam reageren’, aldus Bylsma. ‘Maar er zijn ook mensen die er niet van houden om zich kwetsbaar op te stellen tegenover anderen, zij huilen liever alleen.’
Over het algemeen lijkt huilen gezond te zijn, concludeert Bylsma. ‘Dat betekent niet dat iedereen zichzelf elke week aan het huilen moet brengen. Maar voel je de neiging om te huilen, zoek dan een veilige omgeving om dat te doen. Of het nu gaat om huilen of andere emoties, het is nooit gezond om die langere tijd te onderdrukken.’
Het lijkt erop dat de mens de enige diersoort is die huilt. De jongen van andere zoogdieren en bepaalde vogels doen wel aan vocaal huilen, waarbij ze geluid maken om de aandacht van hun verzorgers te trekken, maar daarbij produceren ze geen tranen.
Toch zijn er gevallen bekend van dieren die wel degelijk leken te huilen, zoals honden die herenigd werden met hun baasje. ‘Maar als dat al gebeurt, is het niet systematisch of vaak voorkomend’, reageert universitair hoofddocent psychiatrie en psychologie Lauren Bylsma, werkzaam aan de Universiteit van Pittsburgh. ‘Alle dieren hebben traanvocht om de ogen te smeren, maar er is geen systematisch bewijs dat dieren emotionele tranen kunnen produceren.’
Dat mensen wél tranen met tuiten kunnen huilen, komt waarschijnlijk doordat wij een langere kindertijd doormaken dan andere dieren, waarin we afhankelijk zijn van onze ouders. ‘In de oertijd kon het krijsen van een baby niet alleen de aandacht trekken van de moeder, maar ook van roofdieren’, legt de Nederlandse huilprof Ad Vingerhoets uit. ‘Zodra een kind motorisch genoeg ontwikkeld is om zelf naar zijn ouder toe te gaan, is akoestisch huilen niet meer nodig en is een visueel signaal beter.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant