Na een boek, podcast en theatervoorstelling is er nu ook een dramaserie over het verhaal van Laura H., die in 2015 afreisde naar het kalifaat. Hoofdrolspeler Zoë Love Smith en regisseur Flynn von Kleist vertellen wat ze met deze serie voor ogen hadden.
Iemand die gezien wil worden: daarin zit volgens regisseur Flynn von Kleist de kern van het verhaal van Laura H. Deze ogenschijnlijk doodgewone jonge vrouw uit Zoetermeer trok in 2015 met man en kinderen naar Syrië, omdat daar het beloofde land zou wachten. Het liep anders, want na haar terugkeer werd Laura H. ongewild een symbool van teruggekeerde vrouwen van jihadstrijders (nadat partner Ibrahim zich had aangesloten bij Islamitische Staat).
Laura H. zat een jaar vast, maar is inmiddels weer een vrij burger, die zich grotendeels voortbeweegt in de anonimiteit. Toch blijft haar verhaal boeien. In 2018 schreef Volkskrant-journalist Thomas Rueb het veelgeprezen boek Laura H., waarna er ook nog een podcast en een toneelstuk volgden.
Over de auteur
Alex Mazereeuw schrijft voor de Volkskrant over film en televisie.
En nu is er de zesdelige dramaserie Laura H. (een coproductie van de VPRO, Human en VRT). Deze verfilming van Ruebs boek laat zien hoe Laura (Zoë Love Smith) in het kalifaat belandt, hoe haar vader (Mike Reus) haar probeert terug te halen en hoe ze bij terugkeer in Nederland wordt behandeld als terreurverdachte.
Hoofdrolspeler Smith (eerder te zien in Bestseller Boy en Hockeyvaders) kende de naam Laura H. in eerste instantie vooral uit de krant. Maar, zegt ze: ‘Op het moment dat je wordt gecast, ga je natuurlijk direct het boek lezen en de podcast luisteren.
‘Daarbij wilde ik vooral weten: hoe en waarom? Het psychologische aspect van haar keuzen vond ik enorm interessant. Ik wilde met de rol onderzoeken hoe Laura precies tot haar keuzen kwam: waar kwam dit alles vandaan?’
Regisseur Flynn von Kleist (I Don’t Wanna Dance) regisseerde drie afleveringen van de serie (de andere drie werden gedraaid door Vlaming Kadir Ferati Balci) en voelde ook herkenning bij haar verhaal. ‘Laura is iemand die gezien wil worden. Ik denk dat we ons allemaal herkennen in dat verlangen, al is Laura daarin natuurlijk een uiterste.
‘Mijn kinderen zijn even oud als die van Laura toen zij ze meenam naar het kalifaat, dus dat was voor mij als vader confronterend. Hoe verlaat je zomaar het alledaagse, en kom je terecht in zo’n akelige wereld? Dat was voor ons ook de uitdaging: hoe kun je toch inzicht geven in een keuze die eigenlijk onbegrijpelijk is?’
Met die ‘onbegrijpelijke’ keuze om af te reizen naar het kalifaat is de controverse rondom Laura H. nooit ver weg. Schrijver Abdelkader Benali reageerde verontwaardigd toen uitgeverij Das Mag in 2019 feestelijk meedeelde dat de filmrechten van Laura H. waren verkocht. Op Facebook schreef hij: ‘Er is geen enkele reden tot jubel of feestvieren rond dit zeer pijnlijke verhaal. Er is totaal geen gevoel voor de slachtoffers of de omstandigheden waarin dit gebeurt.’
Ook een theatervoorstelling leidde in 2020 tot kritiek, onder meer van de Free Yezidi Foundation, die opkomt voor slachtoffers van IS. In een statement: ‘We verzetten ons fel tegen alle pogingen om de daden van vrouwelijke IS-leden, medeplichtigen en supporters te verheerlijken.’
Die controverse lijkt nu terug. Toen de VPRO een trailer van de serie op X zette, leidde dat direct tot boze reacties van onder anderen NSC-leider Pieter Omtzigt, die meedeelde dat Nederland ‘het initiatief neemt tot oprichting van een internationaal tribunaal voor de berechting van misdrijven (waaronder genocide) door IS’. En: ‘Verder VPRO, meer aandacht voor de slachtoffers van deze genocide graag.’
Von Kleist, op de vraag welke (nieuwe) inzichten de serie kan bieden: ‘Dit is in de kern een verhaal dat raakt aan allerlei belangrijke zaken in het leven: geloof, het vinden van houvast, en vooral het verlangen om gezien te worden. Ik snap natuurlijk dat er veel emoties gemoeid zijn bij dit onderwerp, dat toont ook het belang en de relevantie. We zullen niet iedereen meekrijgen met de serie, maar iets als de vader-dochterrelatie kan voor veel mensen ook een soort spiegel zijn.’
Smith wilde haar rol daarbij zo open en nieuwsgierig mogelijk invullen: ‘Je komt met een rol niet heel ver als je je direct een sterk oordeel vormt over je personage. Het werkt beter om te onderzoeken hoe Laura tot haar keuzen kwam; wat haar beweegredenen waren in haar verlangen naar een leven waarin ze zich gehoord en gezien voelt.’
Von Kleist vult aan: ‘Als je een bestaand personage laat zien, moet je een oordeel zo veel mogelijk weglaten, omdat je als maker en acteur zelfs de meest onmenselijke keuzen moet kunnen begrijpen. In de serie zit een zekere nieuwsgierigheid naar Laura, maar ze houdt tegelijkertijd iets ongrijpbaars.’
Halverwege het opnameproces bracht Laura zelf een bezoek aan de set. Smith: ‘Ik heb haar één keer gesproken tijdens een lunch. Daarin wilde ik haar niet uithoren, maar normaal in gesprek gaan. Meer van mens tot mens dan van acteur tot personage, ook omdat we de rol halverwege het opnameproces natuurlijk al hadden vormgegeven.’
De ontmoeting veranderde weinig aan het spel van Smith. ‘Het moest geen imitatie worden. Natuurlijk is het fijn dat je iemand in het echt ontmoet en kunt zien hoe iemand beweegt en praat, maar toch werkt het vaak beter om zelf ook veel in te vullen.’
Ook Von Kleist ontmoette Laura en haar vader, terwijl coregisseur Balci er juist voor koos om níét met haar in gesprek te gaan. Von Kleist: ‘Kadir wilde zich zo min mogelijk laten beïnvloeden, maar ik ben dan toch nieuwsgierig naar de persoon achter het verhaal, en of het een beetje klopt wat we aan het doen zijn.
‘Daarbij leer je vooral veel door te zien hoe iemand beweegt of praat. Ik was heel benieuwd om haar naast Zoë te zien zitten, zodat ik kon zien of we raak zaten met onze interpretatie. De beste waargebeurde verhalen hebben iets ongelooflijks, en als makers hebben we de vrijheid om een verhaal te interpreteren. Maar ergens wilden we ook dat het voor Laura zou ‘kloppen’ wat ze uiteindelijk ziet.’
Rest de vraag hoe relevant zo’n dramaserie nog is, nadat er eerder al een bestseller, een podcast én een theaterstuk verschenen. Von Kleist: ‘Natuurlijk kan dit specifieke verhaal verouderen, maar het gegeven van een jonge vrouw die zoekende is en gezien wil worden blijft universeel.
‘En zo ver staat dit verhaal ook weer niet van ons bed. Net zoals velen van ons komt Laura ook gewoon uit een redelijk stabiele omgeving, met een redelijk welvarende vader. Veel mensen kunnen zich dat nauwelijks voorstellen, maar zo iemand kan dus óók gewoon in het kalifaat belanden. Met de serie wilden we laten zien hoe het zover kan komen.’
Laura H. is vanaf 1 september wekelijks te zien op NPO 3 en NPO Start.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant