De wereldgezondheidsorganisatie WHO maakte donderdag bekend dat het condoomgebruik onder jongeren wereldwijd daalt. Ook in Nederland is dit het geval. Waar komt deze ontwikkeling volgens experts vandaan?
Het aantal jongens dat een condoom gebruikte, daalde volgens de WHO van 70 procent in 2014 naar 61 procent in 2022. Bij de meisjes daalde het condoomgebruik van 63 naar 57 procent.
Bij SOA Aids Nederland zien ze het condoomgebruik al sinds 2012 afnemen in ons land. In een enquête van de organisatie uit 2012, uitgevoerd in samenwerking met kenniscentrum Rutgers, zei 25 procent van de ondervraagde jongeren zonder vaste relatie geen condoom te gebruiken. Maar vorig jaar was dat al 40 procent.
"De overheid investeert minder in voorlichting", zegt Lyle Muns, woordvoerder van Soa Aids Nederland, tegen NU.nl. "Daarnaast ervaren scholen steeds meer druk om op een open manier over seksuele vorming te praten, doordat er afgelopen tijd zoveel gedoe over is geweest."
Een deel van het probleem ligt volgens Muns bij bezuinigingen op preventie. Tot 2011 investeerde de overheid in seksuele voorlichting. Een bekend voorbeeld is de Vrij Veilig-campagne. Die liep van 1987 tot en met 2011 om veilig vrijen onder de aandacht te brengen. Naast bewustwording over hiv en aids kwam ook het belang van condoomgebruik en kennis over soa's aan bod.
Volgens Muns waren deze campagnes heel effectief. "We denken dat het stoppen hiervan direct samenhangt met het dalende condoomgebruik." Ook seksuoloog Yuri Ohlrichs denkt dat deze campagnes effectief waren. "Vorige generaties zijn toch meer opgegroeid met de dreiging van aids en soa's. Jongeren nu lijken makkelijker te denken over een soa, dat dat wel weer overgaat."
Ook staatssecretaris Vincent Karremans (Jeugd, Preventie en Sport) maakt zich zorgen over de ontwikkelingen, laat een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid weten. "Er is, ook bij seksuele gezondheid, behoefte aan preventie. De staatssecretaris hecht daarbij waarde aan bewezen effectiviteit."
In september start het RIVM samen met Soa Aids Nederland een onderzoek naar hoe condoomgebruik gestimuleerd kan worden, zegt de woordvoerder. De resultaten worden volgend jaar zomer verwacht. Dan gaat het ministerie bekijken of en hoe het dit probleem kan aanpakken.
"Het is niet vanzelfsprekend dat een (structurele) publiekscampagne de beste manier is om de daling van het condoomgebruik en daarmee ook de stijging van soa's onder jongeren tegen te gaan", zegt de woordvoerder.
Goede seksuele voorlichting is de sleutel voor meer condoomgebruik, meent Margreet de Looze. Zij is jeugdonderzoeker aan de Universiteit Utrecht en auteur van het WHO-rapport. "Er wordt vaak gezegd dat het in Nederland goed geregeld is. Maar de afgelopen jaren laten onderzoeken zien dat jongeren helemaal niet tevreden zijn over de voorlichting. Minder dan de helft van jongeren vindt dat zij voldoende informatie krijgen over relaties en seks en plezier."
Volgens De Looze is het leren praten over seks belangrijk. "Het taboe moet eraf. Als je leert praten over je lichaam, je gevoelens, wat je wel en niet wil, dan kun je ook het gebruik van condooms bespreken." Maar erover praten leer je niet zomaar, zegt De Looze. "Het helpt jongeren als ze docenten hebben die hen stimuleren om erover te praten."
Muns ziet dat scholen steeds meer druk ervaren om op een open manier over seksuele vorming te praten. "Twee jaar geleden was er veel te doen over de Week van de Lentekriebels-voorlichting. Conservatieve groepen verspreidden toen veel desinformatie over wat voor soort seksuele voorlichting wordt gegeven", zegt Muns. Veel ouders hebben volgens hem verkeerde informatie gelezen, waarna ze zijn gaan klagen bij scholen. "Scholen zijn daardoor voorzichtiger geworden als het gaan om seksuele voorlichting."
Dat beeld herkent De Looze. "We hebben op sociale media meermaals het idee voorbij zien komen dat het geven van seksuele voorlichting jongeren zou stimuleren om seks te hebben. Terwijl onderzoek laat zien dat juist kinderen die goede seksuele voorlichting krijgen later aan seks beginnen en ook vaker condooms gebruiken. Ideaal gezien komt het thema ieder jaar terug op scholen op een relevante manier die bij de leeftijd past."
In hoeverre heeft het condoom een imagoprobleem? "Dat is van alle tijden, zegt De Looze. "Opmerkingen als 'ik voel minder' en 'het is niet sexy' zijn niet nieuw. Het is belangrijk dat jongeren voordat ze in the heat of the moment zitten het besluit al hebben genomen een condoom te gebruiken. En het het liefst al vooraf hebben besproken met de partner. Daarom is het zo belangrijk dat we het normaal gaan vinden om open over seksuele vorming te praten."
Het bezuinigen op voorlichting is volgens Muns een kortetermijnoplossing. "Geldbesparing op preventie leidt op lange termijn tot hogere zorgkosten. De kans op ongewenste zwangerschappen neemt toe en het aantal soa's stijgt. Deze moeten vervolgens behandeld worden, wat geld kost." Muns maakt zich zorgen over de signalen van het nieuwe kabinet om honderden miljoenen te bezuinigen op preventie en publieke gezondheidszorg. "We hopen dat het kabinet door dit onderzoek van de WHO andere afwegingen gaat maken."
"Op dit moment werken we de bezuinigingsopgave en andere ambities uit het Hoofdlijnenakkoord uit in het regeerprogramma en in de rijksbegroting", laat de woordvoerder van het ministerie daarop weten. "Het is daarom te vroeg iets te zeggen over de impact daarvan op voorlichting en andere preventie."
Source: Nu.nl algemeen