Een Oekraïense topdelegatie is in Washington in de hoop president Joe Biden te overtuigen zijn restricties op het aanvallen van doelen dieper in Rusland te laten varen. Oekraïne lijkt bezig met een ultieme – en riskante – poging de bakens van de oorlog te verzetten vóór de Amerikaanse verkiezingen.
Een paar weken na het begin van het Koersk-offensief worden de politiek-strategische contouren van deze Oekraïense verrassingsaanval steeds duidelijker. Aangezien het niveau van de westerse militaire steun aan Oekraïne een cruciale (en steeds onzekerder) factor is geworden, kunnen de recente Oekraïense oorlogshandelingen, behalve als signaal aan Rusland, vooral worden begrepen als ‘dialoog met het Westen’: laat nu je reserves varen of betaal later zelf de hogere prijs.
Kyiv lijkt de komende maanden te zien als cruciaal. Steeds vaker rechtvaardigt president Volodymyr Zelensky militaire handelingen vanuit het perspectief van de beëindiging van de oorlog. Het Koersk-offensief is daar één onderdeel van, maar voor andere aspecten van zijn ‘plan om van Rusland te winnen’ is Kyiv zeer afhankelijk van westerse landen: de economische en politieke druk op Rusland verhogen, en Oekraïne naoorlogse veiligheid bieden door middel van het Navo-lidmaatschap of anderszins.
Over de auteur
Arnout Brouwers schrijft voor de Volkskrant over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Met het Koersk-offensief zegt Zelensky tegen het Westen: waar een wil is, is een weg. Maar die kan alleen worden gevonden als de huidige halfbakken westerse aanpak overboord gaat. Zoals generaal Philip Breedlove, van 2013 tot 2016 de hoogste Navo-commandant, stelt: ‘Deze oorlog gaat exact zo eindigen als de westerse beleidsmakers besluiten dat hij zal eindigen. Als we blijven doen wat we nu doen, zal Oekraïne uiteindelijk verliezen. Want nu geven we Oekraïne doelbewust niet wat het nodig heeft om te winnen.’
De Litouwse minister van Buitenlandse Zaken Gabrielius Landsbergis windt er evenmin doekjes om. ‘We beschermen het Russische luchtruim beter dan de Oekraïense burgers’, zei hij deze week, verwijzend naar de restricties op het gebruik van westerse raketten dieper in Rusland. Hij zei dat nog geen van de in de zomer beloofde luchtverdedigingssystemen is geleverd en dat de laatste westerse munitieleverantie dateert van juni. ‘Europa geeft het signaal af dat het bereid is de oorlog te verliezen.’
Dit ziet men in Kyiv al maanden en maanden – en de aanstaande Amerikaanse verkiezingen versterken het gevoel dat de kansen om de bakens nog te verzetten daarna zullen slinken. Ook als Harris de verkiezingen wint, beseft Oekraïne dat in de Verenigde Staten, net als in Duitsland, militaire steun aan Oekraïne niet langer gegarandeerd is, maar onderwerp van binnenlands-politieke strijd.
Het Koersk-offensief is een ultieme poging westerse landen te overtuigen dat ze meer moeten doen om te voorkomen dat er later nog veel grotere investeringen nodig zullen zijn om een ontketend, revanchistisch Rusland met een oorlogseconomie af te stoppen.
Het karakter van de Russische agressie is veranderd, betoogt Natalia Hoemenjoek in Foreign Affairs. Was Rusland eerst uit op gebiedsverovering, nu maakt het Oekraïense dorpen en steden die in het vizier komen met de grond gelijk. De Donbas als industrieel centrum bestaat al niet meer. Dat maakt de succesvolle verdediging van Charkiv dit jaar een des te groter succes, schrijft ze, dat buiten Oekraïne onvoldoende is doorgedrongen. Grote Russische gebiedsuitbreiding is uitgebleven en de Russische winst in de Donbas gaat ten koste van astronomische verliezen, waarvan Kyiv hoopt dat ze groot en pijnlijk genoeg zijn om het Russische model van oorlogvoering te verstoren.
Rusland heeft inderdaad zijn eigen problemen, maar voelt zich door westerse wankelmoedigheid gesterkt in de overtuiging dat het de oorlog langer kan volhouden. En het moedigt de westerse oorlogsmoeheid actief aan. Het lijkt er ondertussen op dat voor Poetin de oorlog, en conflict met het Westen, zijn overlevingsmodel is geworden. Dat betekent dat ook als vroeg of laat de wapens (even) zwijgen in Oekraïne, de Russische oorlogsmachine zal doordraaien. Als westerse landen denken dat ze hun veiligheidsproblemen kunnen afkopen met een deal inzake Oekraïne, kan het Russische revanchisme later als een boemerang in hun gezicht ontploffen.
Sommige westerse experts en politici begrijpen dit wel, maar hun inzichten dicteren niet het beleid in Washington en Berlijn. Dus blijft Poetin rekenen op westerse politieke zwakte. Zelensky onderneemt nu een riskante poging die westerse weifelachtigheid om te buigen voor het te laat is – voordat de Russische doorbraak in Donbas er alsnog komt en voordat de Oekraïense energie-infrastructuur zodanig is kapotgeschoten dat Europa deze winter opnieuw wordt overlopen door Oekraïense vluchtelingen.
Dat is de hoge inzet van wat er nu op het Oekraïense slagveld gebeurt. De wrange ironie echter is dat de westerse landen die Zelensky wakker wil schudden erg worden afgeleid door binnenlandse politieke besognes én door een crisis in het Midden-Oosten die, hoe toevallig, werd ontketend op 7 oktober, Poetins verjaardag.
De recente Russische terreinwinst nabij Pokrovsk leidt in Oekraïne al tot bittere verwijten aan Zelensky en de legerleiding, wat nog eens onderstreept hoe gewaagd de strategie was om ervaren troepen van dat front in te zetten in Koersk. Bittere noodzaak, zullen kringen rond Zelensky denken: want als het Westen niet uit zijn zomerslaap wordt gewekt, zijn we sowieso verloren.
Er staat dus heel veel op het spel de komende weken, en bij het Oekraïens-Amerikaanse overleg. De Koersk-inval heeft in elk geval een doel bereikt: het gesprek gaat minder dan voorheen over het escalatiegevaar dan over de vraag welke verder gelegen doelen eventueel toch door de Amerikanen kunnen worden goedgekeurd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant