Hoewel haar ambtenaren en het RIVM anders adviseren, wil minister Fleur Agema (Volksgezondheid) geen van de in Nederland beschikbare mpox-vaccins te doneren aan Afrikaanse landen. In de Kamer zwelt de kritiek op die strategie aan.
Agema schreef donderdag in een brief aan de Kamer dat ze voorlopig geen mpox-vaccins zal doneren aan Afrikaanse landen die kampen met een uitbraak van een nieuwe variant van het virus, voorheen ook wel bekend als apenpokken. Eerder deze maand riep de Wereldgezondheidsorganistie (WHO) de uitbraak, die een jaar geleden in de Democratische Republiek Congo begon en zich sindsdien naar buurlanden heeft verspreid, uit tot ‘internationale noodsituatie’.
Inmiddels zijn er meer dan zeventienduizend besmettingen vastgesteld. Meer dan vijfhonderd mensen zijn overleden aan het virus.
Over de auteur
Hessel von Piekartz is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over de volksgezondheid, pensioenen en sociale zekerheid.
Alles over politiek vindt u hier.
De WHO, het Rode Kruis en de Europese Unie riepen daarom landen met een vaccinvoorraad op die te doneren. Meerdere landen hebben daar in de afgelopen weken gehoor aan gegeven. Frankrijk, Duitsland en Spanje doneren ieder 100 duizend doses van het vaccin, de Verenigde Staten leveren er 50 duizend, de Europese Unie geeft er namens de gehele EU 175 duizend en Japan komt zelfs met 3,5 miljoen stuks over de brug.
Nederland sluit dus vooralsnog niet aan in die rij. Dat heeft volgens Agema te maken met het aantal vaccins dat voorradig is. Op dit moment liggen er in Nederland ongeveer honderdduizend doses, die bedoeld zijn om toe te dienen bij een uitbraak van het mpox-virus. Dat is volgens de minister een ‘veilige voorraad ten behoeve van onze nationale paraatheid’. ‘Ik stel op dit moment dus geen vaccins beschikbaar voor donatie aan andere landen, omdat de voorraad in Nederland daarmee onder de honderdduizend zou zakken’, schrijft ze.
Maar het is de vraag in hoeverre dat argument opgaat. Uit een interne nota van het ministerie van Volksgezondheid, die donderdag ook naar de Kamer werd gestuurd, blijkt dat zowel Agema’s eigen ambtenaren als het RIVM adviseren om toch een deel van de voorraad te doneren.
Het zou dan gaan om in totaal 13.200 doses van een type vaccin in de voorraad dat beperkt houdbaar is en geen EU-registratie heeft, waardoor het enkel in ‘uiterste nood’ kan worden ingezet. De voorraad kan bovendien ‘tijdig vernieuwd worden’ omdat Europa al een contract met de fabrikant heeft gesloten.
In de ambtelijke nota staat ook dat het doneren van vaccins de overdracht van mpox kan tegenhouden, en uiteindelijk ook het risico op ‘internationale uitbraken’ vermindert waardoor ook ‘Nederlandse reizigers’ geraakt kunnen worden.
Vanuit de Kamer zwelt de kritiek op Agema’s besluit aan. Op X bekritiseert GL-PvdA-Kamerlid Julian Bushoff het feit dat de minister ‘tegen eigen advies’ van onder meer het RIVM, ambtenaren en wetenschappers geen vaccins doneert. Ook D66-Kamerlid Wieke Paulusma, die Agema dinsdag op het matje wil roepen, noemt het ‘onverstandig’. ‘Een uitbraak is het beste te bestrijden bij de bron, dat betekent doneren’, zegt ze. ‘Dat ze nu tegen het advies ingaat vind ik roekeloos en dus slecht voor Nederland.’
Toch blijft Agema bij haar besluit. ‘De minister heeft het advies ter harte genomen maar een andere afweging gemaakt’, zegt een woordvoerder van het ministerie. ‘Daarbij speelt mee dat het nu zou gaan om een relatief beperkte donatie voor Afrikaanse landen. Het belangrijkste is dat de voorraad in Nederland op peil blijft.’
Agema heeft wel besloten om de beperkt houdbare vaccins te vervangen en heeft de doses inmiddels ook besteld. Als die binnen zijn wil de minister opnieuw kijken of het mogelijk is om de vaccins waarvan de houdbaarheidsdatum nadert toch te doneren. Waarschijnlijk duurt dat nog lang, aangezien de levering pas in het voorjaar van 2025 wordt verwacht.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant