De beroemde stroopkoekjesfabriek Punselie’s in Gouda gaat dicht. De Golfoorlog, 9/11, corona en de moderne tijd werden het koekje, dat jarenlang door vliegmaatschappij KLM werd uitgeserveerd, fataal. ‘Amerikanen, Zwitsers, Koreanen – ze vonden hem allemaal lekker.’
Ronald Punselie is 72 jaar oud – toch zal hij tot aan het sluiten van de beroemde stroopkoekjesfabriek, deze vrijdag, onmisbaar zijn. Net nog vertrokken de deegkoekjes uit de oven, op weg naar het strooplaagje dat de twee biscuitjes aan elkaar plakt. Maar nu stapelen de biscuits zich plots veel te hoog op – sommige machines stammen uit de jaren zestig – waardoor een aantal rijen koekjes verkeerd op de lopende band terecht komt. De brokken veroorzaken een kleine puinhoop.
Gelukkig is Ronald Punselie, een zachtaardige man met een licht gekromde rug en spierwitte, maar daadkrachtige handen, er als de kippen bij om de biscuitjes weer gelijkmatig te verdelen. Om in één beweging door te lopen naar de inpakmachine, die even verderop in de productiecyclus is vastgelopen. Ronald, de kleinzoon van Johannes Punselie die in 1872 het familiebedrijf Punselie’s oprichtte, is de enige die weet hoe alle apparaten werken. Onder zijn aansturing bakken ze hier bijna 50 duizend koekjes per uur.
Over de auteur
Abel Bormans is regioverslaggever van de Volkskrant.
En nu is het afgelopen. Om verschillende redenen sluit het sfeervolle fabriekje met de vaalgele muren, dat oogt als een vroeg 20ste-eeuws museum, na 152 jaar de deuren. De eigenaar heeft het huurcontract opgezegd en wil er appartementen bouwen. Vanaf volgend jaar gelden er bovendien nieuwe milieuregels in de binnenstad en de oude machines van Punselie zijn bepaald niet duurzaam.
Ook voldoen de apparaten niet meer aan de juiste certificering, onder meer voor veiligheidseisen, die afnemers als Albert Heijn en Dirk eisen. ‘Tot slot speelt mijn leeftijd natuurlijk ook een rol’, zegt Punselie. En dus zal de zoete geur van de koekjesfabriek zich binnenkort niet langer verspreiden door de binnenstad van Gouda.
De koekjes zijn de hele wereld overgegaan. Punselie houdt vanaf de jaren tachtig kantoor in steden als New York, Dallas, Atlanta, Doha en Koeweit. ‘Dat begon zo’, vertelt Punselie. ‘Ik wilde kijken of de koekjes over de grens ook een kans maakten. Ik gaf ze gratis mee aan KLM met als vraag bij welke passagiers ze zoal in de smaak vielen. Nou, wat bleek: Amerikanen, Zwitsers en Koreanen – ze vonden hem allemaal lekker.’
Doordat de stroopkoekjes met plantaardige vetten worden gemaakt en geen lactose, kippenei, soja, noten of pinda’s bevatten, kunnen ze aan vrijwel iedereen worden geserveerd. Op het hoogtepunt werkten er in de fabriek in Gouda bijna veertig mensen (nu zijn dat er nog acht). De eerste grote tegenslag kwam tijdens de Golfoorlog, toen de Irakezen het magazijn in Koeweit platbombardeerden. ‘We verloren enorme bedragen’, blikt Punselie terug.
De terroristische aanslagen van Al Qaida op 11 september 2001 waren de volgende mokerslag. ‘Vóór de aanslagen ging 60 procent van de productie naar vliegtuigmaatschappijen’, zegt Punselie. ‘Maar na 9/11 bleven de vliegtuigen lange tijd aan de grond of gingen de maatschappijen zelfs failliet.’ Van die klap heeft Punselie’s nooit meer helemaal kunnen herstellen. Later kwam de coronacrisis daar nog overheen. ‘We hebben mooie tijden gekend, en minder mooie tijden’, aldus Punselie.
Dan klinkt ineens het harde zoemende geluid van de deurbel. Afgevaardigden van KLM staan met een grote bos bloemen voor de deur. Ze willen nog één keer binnen kijken hoe het beroemde koekje wordt gemaakt. Punselie laat het ze graag zien. ‘Het hele productieproces van het deeg tot aan het doosje duurt twaalf minuten’, legt hij het KLM-team uit. ‘Nou, dat is best snel, hè?’
Al 47 jaar lang staat hij aan het roer van het bedrijf. De eerste jaren deed hij het samen met zijn broer en compagnon Henk. Ze namen zich voor om met zijn tweeën de wereld te veroveren. Maar in 1983 overleed Henk plotseling aan een hartaanval tijdens een pot tennis. En dus moest Ronald het voortaan alleen doen.
‘Ik kwam niet meer aan een ander leven toe’, zegt Punselie. ‘Op vrijdag vloog ik vaak naar New York om daar het hele weekend te werken. Zondag nam ik dan het vliegtuig terug om vervolgens op maandagochtend om 6 uur ’s ochtends hier weer in de fabriek te staan.’
Het zette een streep door zijn wens ooit een gezin te stichten. ‘Mijn leven is nou eenmaal zo gelopen’, zegt Punselie. ‘Maar ik vind het wel triest dat ik eindig zonder vrouw en kinderen. En er geen nieuwe generatie Punselie komt.’
Nu hoopt hij dat het toch nog lukt om Punselie’s een doorstart te geven. De sociale werkplaats Promen in Gouda is geïnteresseerd in een samenwerkingsverband. ‘Daar zou een nieuwe fabriek kunnen worden opgetuigd’, zegt Punselie. ‘Dan kunnen jonge mensen Punselie’s opnieuw op te kaart zetten.’ Maar om een nieuwe productielijn op te zetten, met duurzame machines, zal een bedrag van 9 miljoen euro op tafel moeten komen.
Daar is projectfinanciering of een investeerder voor nodig. Punselie zelf is zijn opgebouwde pensioen kwijt aan de afvloeiingsregelingen voor zijn personeel en het ontruimen van zijn fabriek. ‘Het wordt nog een hele klus om het hier leeg op te leveren.’ Achter de oude oven, die naar de oud-ijzerhandel wordt gebracht, zit namelijk asbest. ‘En dat kost best een hoop centen om te laten verwijderen.’
Of Ronald Punselie trots is op wat hij allemaal in zijn leven heeft bereikt? ‘Ja, in zoverre dat ik veel mensen aan het werk heb gezet en mensen blij heb gemaakt met het koekje.’ Maar nu overheerst toch vooral de teleurstelling. ‘Ik word toch herinnerd als de man die Punselie’s na 152 jaar heeft gesloten. Ik ben heus niet zielig, maar het zal niemand verbazen dat ik dat erg vind.’
Deze vrijdag zal hij voor de laatste keer het koekjes bakken in goede banen leiden – van het deeg tot aan het doosje.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant