Coalitiepartijen PVV, VVD, NSC en BBB zijn akkoord gegaan met de begroting voor 2025. Hoewel ze niet per se de opdracht hadden gekregen te bezuinigen, moesten ze wel oplossingen zoeken voor miljarden kostende tegenvallers. Op Prinsjesdag zal blijken hoe.
Wat maanden geleden al voorzichtig was begonnen met overleg tussen ambtenaren, eindigde vannacht met een politiek marathonoverleg van bijna tien uur in het Catshuis. "Ik heb geconstateerd dat de voorstellen van het kabinet echt op steun kunnen rekenen van de vier dragende partijen", zei premier Dick Schoof na afloop, om ongeveer 4.00 uur 's nachts.
"Het is gewoon een ingewikkeld onderwerp. Daarom heeft het zo lang geduurd. Het gaat echt om iets. Daar moet je dan ook de tijd voor nemen." De begroting wordt vrijdag officieel goedgekeurd in de wekelijkse ministerraad.
De coalitiepartijen zaten sinds half augustus aan de onderhandelingstafel over de begroting. Toen publiceerde het Centraal Planbureau (CPB) de zogeheten Concept Macro Economische Verkenning 2025. Dat is simpel gezegd een stevig berekende voorspelling van de Nederlandse economie van volgend jaar en verder - en dus het vooruitzicht van hoeveel miljarden het kabinet kan gaan uitgeven.
Erg rooskleurig zag het er niet uit voor de komende jaren. Het CPB verwacht namelijk dat de overheidsfinanciën verslechteren. De uitgaven stijgen harder dan de inkomsten, waardoor het begrotingstekort verder oploopt. Een paar financiële tegenvallers in het landelijke huishoudboekje waren al bekend. Bovendien wist het kabinet al dat het geen buffer zou hebben voor eventuele nieuwe tegenvallers. Dan zou er dus moeten worden bezuinigd.
Dat het krap zou gaan worden, heeft onder meer te maken met de toegenomen uitgaven aan sociale zekerheid en zorg, maar komt ook doordat de overheid beleggers moet compenseren als gevolg van een uitspraak van de Hoge Raad over de zogeheten box 3. Verder is de verkoop van het Duitse deel van staatsbedrijf TenneT mislukt.
Ook gaat het kabinet meer gedupeerde ouders in het toeslagenschandaal compenseren en zijn er nog de uitgaven voor Oekraïne. Het werd dus puzzelen voor het kabinet.
In 2026 loopt het begrotingstekort op tot 3,3 procent van het bbp. Strikt genomen is dat boven de 3 procentnorm die de EU sinds jaar en dag aan de lidstaten stelt. Die grens wordt door NSC en vooral door de VVD bewaakt.
Dit kabinet wil graag aan het eind van de regeerperiode in 2028 een tekort van 2,7 procent achterlaten. Zo worden de Brusselse regels uiteindelijk alsnog gerespecteerd. De VVD heeft expliciet in het hoofdlijnenakkoord laten opnemen dat er extra bezuinigingen komen als die grens wordt overschreden.
De top van het kabinet en de vier leiders van de coalitiepartijen spraken woensdagavond ook al uren met elkaar. "Gisteren hebben we wat informatie gekregen, vandaag wordt nog wat feedback gevraagd. En dat is het", zei NSC-leider Pieter Omtzigt donderdagmiddag kort voor het begin van het overleg.
Ook de woorden van VVD-leider Dilan Yesilgöz gaven niet het idee dat de bespreking nog nachtwerk zou worden. Zij zei toen tevreden te zijn met het gepresenteerde budget van het team-Schoof. "Ik vond het mooie plannen", verklaarde Yesilgöz.
Waarom het overleg uiteindelijk zo lang duurde, is niet bekend. "We hebben veel onderwerpen met elkaar besproken en ongetwijfeld zijn we nog even gaan kijken of we nog iets kunnen aanpassen", reageerde Schoof op de vraag of de coalitiepartijen nog aanvullende eisen hadden gesteld.
Dat de inhoud van de financiële plannen van het kabinet uitlekken in aanloop naar Prinsjesdag, is inmiddels bijna net zo'n traditie als de officiële bekendmaking van de zogeheten miljoenennota op die dag zelf. Opvallend vaak lekken vooral de financiële meevallers voor burgers uit, zoals een belastingverlaging. Maar het is nieuws dat nooit het hele verhaal vertelt.
Een aantal dagen voor Prinsjesdag lekt doorgaans ook de volledige concept-miljoenennota uit naar de pers. Maar voor het complete plaatje, inclusief de mondelinge samenvatting van de koning in de vorm van de troontrede, zullen we echt moeten wachten tot de derde dinsdag in september.
Source: Nu.nl algemeen