Witoorpenseelapen hebben ‘namen’ voor elkaar, bestaande uit een unieke pieptoon. Hiermee trekken de aapjes elkaars aandacht, zelfs als ze elkaar niet kunnen zien.
Dit concludeerden onderzoekers van de Hebrew University of Jerusalem donderdag in het wetenschappelijke tijdschrift Science. Niet alleen familieleden gebruiken de piepjes om elkaar te identificeren, ook niet-verwante aapjes gebruiken elkaars ‘naam’, al hebben die meer tijd nodig om elkaars unieke piepje te leren. Dankzij het kenmerkende geluid reageert het aangesproken aapje beter op de boodschap die volgt, bijvoorbeeld waar de rest van de groep zich bevindt.
Het is al langer bekend dat zoogdieren als de tuimelaar en Afrikaanse olifant elkaar een naam geven. Bij de primaten was de mens voor zover bekend nog de enige met deze eigenschap. Nu komt het witoorpenseelaapje hier dus bij.
De Israëlische onderzoekers hadden bij experimenten twee penseelapen tegenover elkaar gezet in verschillende paren. De aapjes konden elkaar horen en zien, maar niet benaderen, wat resulteerde in 54 duizend opgenomen piepjes.
Uit analyse bleek dat elk aapje met een uniek piepje werd aangesproken. Dit gebeurde zelfs tussen onbekende apen, nadat ze elkaars ‘naam’ hadden geleerd.
Bij een ander onderdeel van het experiment bevond een aap zich alleen in een ruimte en hoorde via een speaker een eerder opgenomen geluidsfragment van een soortgenoot. Zo ontdekten de onderzoekers dat de aapjes ook dan letten op de unieke fluittonen, en de ander ook herkennen als deze uit het zicht is.
Beluister hieronder de pieptonen van de penseelaapjes.
Video wordt geladen...
Witoorpenseelaapjes zijn erg sociaal en leven in familiegroepen van drie tot vijftien dieren. Hierdoor is het belangrijk dat de primaten met elkaar in contact kunnen blijven en weten wie zich waar bevindt, schrijven de auteurs.
‘Deze vondst verbaast me niks’, zegt Jan Langermans, hoogleraar aan de Universiteit Utrecht en adjunct-directeur van het Biomedical Primate Research Centre Rijswijk, waar ook witoorpenseelapen leven. ‘De penseelaapjes hebben bijzonder complexe vocalisaties’. Volgens Langermans komt dit omdat de dieren van nature in een dicht bos leven waar ze elkaar niet altijd kunnen zien.
De studie is goed uitgevoerd, vindt Langermans. Al is het volgens hem nog te vroeg om te stellen dat de apen elkaar een naam geven. ‘Hier is echt nog meer onderzoek voor nodig. Gelukkig zien de wetenschappers dat zelf ook in.’
Zo schrijven de onderzoekers van de Hebrew University of Jerusalem dat de studie een eerste aanwijzing is dat penseelaapjes elkaar kenmerken met een uniek geluid, maar dat verder onderzoek moet uitwijzen hoe dit geluid zich verhoudt tot de menselijke naam.
‘We moeten voorkomen dat we menselijke eigenschappen toekennen aan andere dieren’, waarschuwt Langermans. Dit wordt vaak ten onrechte gedaan in een poging een dier beter te begrijpen en te laten zien hoe enorm ze op ons lijken.
Langermans voorspelt dat de kenmerkende piep niet dezelfde functie zal hebben als de menselijke naam: ‘Het geluid is bedoeld om elkaar te herkennen. Ik zou het niet willen vergelijken met hoe de mens namen gebruikt. Penseelaapjes praten namelijk niet met elkaar zoals wij dat doen.’
Dit komt deels doordat de aapjes op meer manieren communiceren dan via geluid, legt Langermans uit. ‘Zo communiceren ze veel via de stand van hun oorpluimen’. De dieren danken dan ook hun naam aan deze kenmerkende witte haren op de oren.
‘De studie is het eerste bewijs dat witoorpenseelaapjes een heel specifieke en gerichte herkenning hebben van andere individuen’, aldus Langermans. Misschien hebben andere dieren zoals de makaak ook wel unieke vocale kenmerken voor hun groepsgenoten, maar dit is nog niet voldoende onderzocht.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant