De hoogmis van de klimaatonderhandelingen, de VN-klimaattop, beleeft dit jaar haar 29ste editie in Bakoe, Azerbeidzjan. Daar verzamelen regeringsleiders, minister en onderhandelaars zich op 11 november voor de COP (Conference of the Parties). Zoals elk jaar krijgt u dus waarschijnlijk rond 10 november via diverse kanalen een overzicht van wat er tijdens twaalf dagen COP29 op het spel staat en hoe spannend het wordt.
In werkelijkheid wordt er echter al het gehele jaar hard onderhandeld en is een paar maanden voor het begin van de klimaattop, ongeveer nu dus, wel duidelijk hoe de vlag erbij hangt. En dit jaar hangt die er buitengewoon beroerd bij.
Dat is ook niet zo verwonderlijk. Voor deze COP staan werkelijk alle sterren verkeerd. Dat begon al met de keuze van het gastland. Cruciaal, omdat dat land de voorzitter van de klimaattop is en een jaar lang, feitelijk vanaf de dag dat de voorgaande COP (Dubai 2023) eindigt, de choreografie van de onderhandelingen bepaalt. De succesvolste klimaattop tot nu toe, Parijs 2015, slaagde omdat
’s werelds beste diplomaat, Laurent Fabius, een jaar lang een ragfijn diplomatiek web spon waarin uiteindelijk het resultaat werd gevangen.
Ieder jaar mogen de landen van één regionale groep bepalen wie van hen het voorzitterschap krijgt. Voor dit jaar was dat Oost-Europa, en het lid Rusland (!) blokkeerde elk goedwillend land, totdat uiteindelijk Azerbeidzjan uit de bus kwam. Oliestaat, dictatuur en geen enkel belang bij, noch ervaring met klimaatdiplomatie. COP-veteranen moesten vorig jaar de namen van de Azeri-delegatie googlen, want niemand had ze ooit op een klimaattop gezien. Die achterstand is zeker nog niet ingelopen.
Over de auteur
Diederik Samsom is natuurkundige, oud-politicus en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Nog problematischer is dat twee cruciale spelers in de klimaat- onderhandelingen, de VS en de EU, gemankeerd richting Bakoe gaan. De Amerikanen kiezen een week voor COP29 een nieuwe president en de kans dat Trump wint is zo’n 50 procent.
Veel klimaatonderhandelaars herinneren zich nog hoe Trumps overwinning in 2016 op de tweede dag van de klimaattop (COP22, Marrakesh) plaatsvond en alle hoop op een ambitieus resultaat uit de gangen blies. Het hoeft ditmaal niet zo af te lopen, maar de aankomende verkiezingen zetten de Amerikaanse klimaatdiplomatie al maanden op de waakvlam. Mede omdat de invloedrijke klimaatgezant John Kerry zijn functie in maart neerlegde.
In klimaatonderhandelingen wordt de EU vertegenwoordigd door de Commissie en het roulerende voorzitterschap. Dit half jaar is dat Hongarije dat zijn tijd vult met provocaties en het paaien van Poetin, en een hekel heeft aan klimaatbeleid. De Europese Commissie wisselt eind van dit jaar van samenstelling en opereert sinds juni demissionair. Dat helpt de positie van Klimaatcommissaris Hoekstra allemaal niet. Afhankelijk van benoemingsperikelen in het Europees Parlement treedt de nieuwe Commissie op 1 november of pas 1 december aan. In Bakoe is de Europese hoofdonderhandelaar dus een Klimaatcommissaris in blessuretijd en met anderhalf been in een nieuwe portefeuille, ofwel eentje die er net tien dagen zit.
Dat komt allemaal nu extra slecht uit, want het hoofdpunt in Bakoe betreft afspraken over mondiale klimaatfinanciering na 2025. Dat gaat om honderden miljarden euro’s. Alleen als de grote donoren EU en Amerika een krachtig politiek mandaat hebben, lukt het om daarover tot een akkoord te komen. Quod non.
Wat nu? Bakoe afblazen? Nee, maar wel de verwachtingen bijstellen. De komende tien weken én de klimaattop in Bakoe kunnen worden gebruikt om de basis te leggen voor succes op COP30 in Belem, Brazilië. Daar staat namelijk méér mondiale (lees: Chinese) klimaatambitie op de agenda. Als andere landen meer ambitie tonen, dán zouden rijke landen ook meer willen betalen. Geldstromen die bovendien fors vergroot kunnen worden door het behoud en uitbreiding van ’s werelds bossen financieel te belonen. En dat laatste is precies de belangrijkste wens van gastheer en Amazoneland Brazilië.
COP30 kan vooruitgang boeken. Mits Harris wint. En China meewerkt. En er geen megarecessie komt. Een teleurstellende COP gebruiken als springplank voor de kans op enige vooruitgang een jaar later. Moedeloos makend. En noodzakelijk. Omdat opgeven geen optie is in de strijd tegen klimaatverandering. Het is het verhaal van de afgelopen 28 klimaattoppen. Op naar de volgende.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns