Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Steve Jobs c.s. hebben de werkende bevolking met smartphones en laptops tot nieuwe slaven gemaakt. Iedereen moet – of wil – altijd bereikbaar zijn voor de baas, de collega of de klant.
Daarom moet het ‘recht van onbereikbaarheid’ wettelijk worden vastgelegd. Australië had de primeur, de nieuwe Engelse regering van Keir Starmer wil het ook en in Nederland ligt er al een wetsaanpassing te wachten in een diepe lade.
Blijkbaar kan weinig meer geregeld worden in onderling overleg. Wie onbereikbaar wil zijn, kan zijn mobiele telefoon in een andere kamer leggen of laat die op zijn werk. In plaats van de laptop ’s avonds of in het weekeinde aan te zetten, kan ook gewoon een keer de plaatselijke voetbalclub worden bezocht, een vrijwilligersdienst worden gedaan bij het ziekenhuis of een lange wandeling worden gemaakt. Zonder mobiele telefoon.
Als dat niet kan vanwege de baas, de collega of de klant, deugt er iets niet aan de werkcultuur. Mocht het echt niet lukken, kan het op narrige wijze nog even worden benadrukt. ‘Sorry, maar ik vind het niet prettig ’s avonds te worden gebeld als ik de kinderen wil gaan voorlezen.’ Dat werkt in 99 van de 100 gevallen.
Een wettelijke regeling voor het recht van onbereikbaarheid is op voorhand een wangedrocht. Het leidt tot juridische haarkloverij waardoor de Raad van State al een negatief advies heeft gegeven. Het probleem is dat er uitzonderingen zouden moeten zijn voor dringende oproepen. Maar een strikte scheiding voor wat dringend is en wat niet dringend, bestaat niet. Dat blijft subjectief. Het gevolg is dat er een hele gerechtelijke procedure kan volgen – rechtbank, hoger beroep bij het hof, cassatie bij de Hoge Raad en een gang naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Het zal alleen de kassa van advocaten doen rinkelen.
In Nederland ligt er een wijziging van de Arbeidsomstandighedenwet. Hierin wordt bepaald dat werknemer en werkgever afspraken maken over de bereikbaarheid buiten werktijd. De werkgever moet via een schriftelijk verslag aantonen dat dit gesprek gevoerd is. Ook moet de werkgever een zogenaamde risico-inventarisatie & -evaluatie (RI&E) voor bereikbaarheid maken. Vooral ziekenhuismedewerkers zouden hiermee gediend zijn, omdat ze nogal eens buiten werktijd voor dringende zaken worden opgeroepen.
Hopelijk zal deze bureaucratische rompslomp worden voorkomen. De scheiding van werk en privé is door de smartphone en het thuiswerken diffuser geworden. Vaak wordt verwacht dat er ook in de weekeinden en in de avonduren wordt gereageerd op verzoeken.
Maar in de 24-uurseconomie kunnen werknemers tijdens werktijd ook gemakkelijker privézaken regelen, zoals even boodschappen doen of naar de kapper gaan. Niemand zal willen dat er een wet komt die het verbiedt tijdens werktijd de partner te bellen om de kinderen op te halen.
Bijna de helft van de werknemers zegt volgens onderzoek van CBS en TNO bereikbaar te zijn buiten werktijd.
Dat zijn geen slaven van de werkgever, alleen verslaafden aan de ziekte van ‘onmiddellijkheid’. Daar helpt geen wet tegen. Alleen zelfdiscipline.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns