De Groot-Nederlandse Studentenvereniging doet zich voor als een gezellige, maatschappelijk geëngageerde groep rechtse studenten. Veel leden blijken ook lid te zijn van de extreemrechtse Geuzenbond, die op de radar staat bij de veiligheidsdiensten.
Ze hebben beloofd zich niet discriminerend te uiten, en dus zijn ze welkom. Dat is in het kort de houding van de Universiteit Leiden en de Radboud Universiteit tegenover de GNSV, de naar eigen zeggen conservatieve vereniging voor studenten ‘met een nationaal gevoel’ die de afgelopen weken op introductiedagen weer nieuwe leden wierf.
‘Onze basishouding is dat het heel erg moet zijn, willen we een organisatie niet toelaten’, zei Han van Krieken, toenmalig rector magnificus van de Radboud vorig jaar in de Volkskrant, nadat er onrust onder studenten was ontstaan over de GNSV. Maar hoe ga je na hoe radicaal een vereniging is? Kijk je naar de publieke uitingen? Of ook naar wat daarachter schuilgaat?
Over de auteur
Haro Kraak is verslaggever van de Volkskrant en specialiseert zich in cultureel-maatschappelijke onderwerpen als identiteit, polarisatie en extremisme.
De Groot-Nederlandse Studentenvereniging doet zich naar de buitenwereld toe voor als een gezellige, maatschappelijk geëngageerde groep rechtse studenten. Achter de schermen blijkt de vereniging echter een voortzetting te zijn van de Geuzenbond, een extreemrechtse jongerenbeweging die door de politie en de veiligheidsdiensten in de gaten wordt gehouden, onder meer vanwege stickeracties met de oproep ‘remigratie’.
Ook de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTV) waarschuwt voor het gevaar van zogeheten Active Clubs. De non-profitorganisatie Global Project Against Hate and Extremism schaart de Geuzenbond daaronder. Deze groepen benadrukken openlijk ‘het belang van vechtsporten, masculiniteit, gezond leven en broederschap’, schrijft de NCTV. Maar ‘onder de oppervlakte’ wordt een ‘wereldbeeld uitgedragen dat draait om de omvolkingstheorie’ en ‘het voortbestaan van het ‘blanke ras’’.
Aan de hand van opensource-onderzoek van het collectief Capitol Terrorists Exposers (CTE) kan worden vastgesteld dat vele GNSV-leden ook actief zijn bij de Geuzenbond. Zij zijn te herkennen op foto’s van activiteiten van de Geuzenbond (die de groep zelf deelde op sociale media), ondanks pogingen ze te blurren; leden wensen meestal anoniem te blijven.
Al jaren analyseren onderzoekers van CTE alle activiteiten van de Geuzenbond. Zo proberen ze inzicht te krijgen in de organisatie, die expres vaag wordt gehouden. CTE spoorde eerder de Canadese man op die verantwoordelijk was voor de antisemitische projectie op het Anne Frank Huis. Ook wist het bestormers van het Capitool in Washington te identificeren. CTE werkte voorheen samen met The New York Times, CNN en The Washington Post.
Op een groepsfoto van de GNSV uit 2022, staand voor het standbeeld van koning Willem I in Gent, zijn tien GNSV-leden (en een lid van de Vlaamse NSV) te zien. Frank Dijk, de huidige praeses van GNSV Leiden, staat niet op de foto, de Nijmeegse praeses Daan Meershoek wel. Deze student politicologie legde onlangs aan de pers uit dat zijn vereniging niet extreemrechts is. De GNSV zou bovendien niet bijhouden of haar leden actief zijn bij andere organisaties.
Toch blijkt uit het onderzoek dat alle tien de leden deelnemen aan activiteiten van de Geuzenbond. Zo staan Meershoek, Dijk en andere GNSV-leden op een foto van De Geuzenbond van een bloemlegging bij het standbeeld van Willem I in Delft. Van de meesten is hun gezicht vervaagd, maar aan hun postuur en kleren, die zij ook op andere foto’s dragen, zijn ze te herkennen. Ook dragen enkelen hun GNSV-sjerp. Dijk staat er zonder vervaging op.
De verwantschap tussen de GNSV en de Geuzenbond is geen geheim. De GNSV maakte in 2022 haar bestaan bekend in De Stormlamp, het blad van de Geuzenbond. En op het Groot-Nederlands Jongerencongres staan leden van GNSV, de Vlaamse NSV en de Geuzenbond openlijk gezellig op de foto. Alle drie streven naar een eenwording ‘van alle Nederlandstalige gebieden in Europa onder één natiestaat’.
Maar terwijl de Geuzenbond extreemrechts is en zichzelf ook radicaal noemt, zeggen leden van de GNSV dat ze conservatief-rechts zijn en zich binnen de grenzen van de rechtsstaat bewegen. Van de GNSV zijn bijna geen radicale statements te vinden. Terwijl de Geuzenbond er niet voor terugdeinst om te zeggen dat hij streeft naar een ‘homogeen Nederlands volk binnen het gebied waar dit volk historisch gezien is gevestigd’. Oftewel: Blut und Boden.
De Geuzenbond omschrijft zich als een identitaire jongerenbeweging. In zijn grondslagen beroept de bond zich op het solidarisme, een ideologie die in het interbellum ontstond binnen kringen van Vlaams nationalisten en teruggrijpt op de fascistische ideologie van Mussolini, schrijft de Anne Frank Stichting in de Factsheet Extreemrechts in Nederland. ‘Wat de ideologie betreft ligt de GNSV in het verlengde’, volgens de factsheet; leden van de Geuzenbond hebben de GNSV opgericht toen ze gingen studeren.
De politie let scherp op de opmars van de Geuzenbond, volgens het Veiligheidsbeeld van de Eenheid Den Haag, en noemt die ‘kenmerkend voor de groeiende activiteit en zichtbaarheid van extreemrechtse actiegroepen’. Door ‘gebruik te maken van onderwerpen die bij veel mensen mogelijk een emotionele reactie oproepen, proberen extreemrechtse groepen zoals de Geuzenbond hun propaganda onder brede lagen van de bevolking’ te verspreiden.
Een groepje van rond de twintig man is actief binnen de Geuzenbond, maar het onlinebereik is een stuk groter: op Telegram zijn er dertienhonderd volgers en op Instagram bijna tweeduizend. Ze wapperen graag met de Prinsenvlag, die ook door de NSB werd gebruikt. De Geuzenbond zegt de vlag te gebruiken omdat die werd gevoerd door de geuzen in de Tachtigjarige Oorlog.
De beeldtaal van de GNSV en de Geuzenbond staat bol van dit soort hondenfluitjes: verwijzingen naar extremistisch gedachtegoed die voor de insiders kristalhelder zijn – en naar de buitenwereld toe zo nodig ontkend worden. Zo adverteert de GNSV met een pamflet waarop iemand het OK-teken maakt met zijn vingers: in kringen van neonazi’s geldt dit als een ‘white power’-teken.
De GNSV, die naar eigen zeggen enkele tientallen leden heeft, lijkt vooral het vehikel waarmee de Geuzenbonders wel naar buiten durven te treden. Zo stond Dijk met twee andere bestuurders in februari 2022 bij de oprichting van GNSV Leiden trots in pak op de foto. Maar daags daarvoor liepen dezelfde drie gemaskerd achter een Geuzenbond-spandoek in een coronademonstratie in Rotterdam. Ze trokken met Prinsenvlaggen langs het Joods Kindermonument, tot woede van de gemeenteraad.
De groep lijkt gebruik te maken van het schemergebied tussen geaccepteerde vormen van protest enerzijds en extremisme anderzijds: ze voeren schijnbaar onschuldige acties uit, zoals het oproepen tot behoud van de Nederlandse taal op universiteiten, en houden zich bezig met vechtsport. De onderliggende boodschap daarbij is volgens de NCTV wél dat dit soort clubs zich voorbereiden op een rassenstrijd.
Dat vermengen ze met een alliantie met de Afrikaners; zo doet de GNSV mee aan het evenement Boer Lives Matters. Ook vervingen Geuzenbonders straatnaamborden met de naam Mandela voor namen van slachtoffers van de Kerkstraatbomaanslag in 1983, waarbij negentien doden vielen. De aanslag werd gepleegd door de militaire tak van de ANC, de anti-apartheidsbeweging waarvan Mandela, tot zijn verbanning naar Robbeneiland in 1964, de leider was.
Het past bij het sentiment in de groep; zij zijn er juist voorstander van dat volken apart van elkaar leven. Een afkeer van migratie hoort daarbij. Zo is te zien dat de Geuzenbond begin augustus, vanwege de moordaanslag op drie meisjes in het Engelse Southport, ‘remigratie’-posters plakt in Den Haag. ‘Massamigratie is dodelijk’, zegt Thomas Deveson in een video. ‘Maar remigratie redt levens.’
Deveson, ook te zien op de GNSV-foto in Gent, is een leider van de Geuzenbond en een van de weinigen die herkenbaar op de foto’s staat. Vorig jaar stond Deveson bij de GNSV-kraam op de introductiemarkt in Nijmegen toen er een vechtpartij uitbrak tussen GNSV-leden en antifascistische activisten. GNSV-leden deden aangifte, onder meer Meershoek en Deveson zouden de slachtoffers zijn, maar de rechter sprak de antifa-activisten vrij.
Remigratie wordt door kenners van extreemrechts als een nauwelijks verhulde oproep tot deportaties gezien. Het is een centraal begrip in de internationale beweging van witte etno-nationalisten. Zo was Deveson namens de Geuzenbond in juli aanwezig bij een bijeenkomst van Action Radar Europe in Duitsland met andere leiders van identitaire groeperingen, dat is te zien op een foto die op X werd gedeeld.
Action Radar Europe is een initiatief van de Oostenrijker Martin Sellner, die in januari in Duitsland in opspraak kwam toen bleek dat hij op een bijeenkomst in Potsdam, waar ook AfD-politici bij waren, plannen had ontvouwd om miljoenen migranten te deporteren. In reactie hierop gingen honderdduizenden Duitsers de straat op. Als 17-jarige is hij veroordeeld voor het plakken van swastika-stickers op een synagoge. Sellner bleek ook een sympathisant van Brenton Tarrant, die de aanslag op een moskee in Christchurch pleegde. Tarrant had 1.500 euro aan Sellner gedoneerd.
Desondanks vinden GNSV-leden Sellner een interessante en acceptabele figuur. Vorig jaar bezochten enkele leden, onder wie Meershoek, een lezing van Sellner in Leuven, zo was te zien op beelden van het evenement. De lezing werd georganiseerd door de NSV, de Belgische vereniging die als inspiratiebron diende voor de oprichting van de GNSV en een kweekvijver is voor de extreemrechtse partij Vlaams Belang en voorganger Vlaams Blok.
‘Sellner is geen extreem figuur’, zegt praeses Daan Meershoek in een reactie. Volgens Meershoek zou Sellner alleen voor vrijwillige remigratie pleiten. ‘Daarnaast is het stellen dat GNSV’ers door aanwezigheid bij een lezing van een persoon het automatisch ook met die persoon eens zijn, een onterechte verdachtmaking.’
Remigratie was ook het thema op een bijeenkomst in oktober in Brussel, waar een voorman van de Geuzenbond sprak die zich ‘Jan Geuzen’ noemt (en ook GNSV-lid is). Op uitnodiging van Dries Van Langenhove, die in maart werd veroordeeld tot een jaar cel wegens het aanzetten tot haat en racisme, kwamen identitaire groeperingen in Brussel samen. In een video daarvan is te zien hoe ze een spandoek ontrollen: ‘Remigratie nu. Deporteer terroristen.’
De internationale samenwerking binnen de identitaire beweging gaat verder dan Europa. De Geuzenbond onderhoudt nauwe banden met Patriot Front (PF), Amerikaanse neofascisten die in juli door Nashville marcheerden terwijl ze ‘Sieg Heil’ en ‘Deportation saves the nation’ scandeerden en wapperden met hakenkruizen-vlaggen, volgens CNN en The New York Times. Op hun Telegram-kanaal was te zien dat een delegatie van PF in juni in Amsterdam werd rondgeleid door leden van de Geuzenbond. PF-leden gaven een presentatie, zodat beide organisaties ‘kunnen leren van elkaar’.
Bewijs dat Patriot Front gebruikmaakt nazistische symbolen ‘ontbreekt volledig’, zegt Meershoek. ‘De aanname dat er GNSV’ers zijn die zich associëren met een extremistische groepering is onjuist.’ Over ideologie zegt hij: ‘Wij hangen geen nationaalsocialistische ‘Blut und Boden’-ideeën aan.’
Op de nauwe banden tussen GNSV en de Geuzenbond wil Meershoek nauwelijks ingaan. ‘Het merendeel van onze leden is zover wij weten niet actief bij de Geuzenbond.’ Hij stelt verder dat de Geuzenbond ‘geen extreemrechtse organisatie’ is. ‘Wij onderhouden geen banden met organisaties die geweld gebruiken als politiek middel of die pleiten voor het afschaffen van de democratie.’
‘De Universiteit Leiden heeft de structuur en uitgangspunten van de GNSV zorgvuldig bekeken en geen informatie aangetroffen die strijdig zou zijn met de Grondwet of die anderszins uitsluiting van deelname zou rechtvaardigen. Een vereniging is niet afhankelijk van toestemming van de universiteit om een vereniging te stichten. Het toestaan van deelname aan de informatiemarkt moet dan ook niet als zodanig worden gezien.’
‘Vanwege het belang van het open gesprek is de universiteit terughoudend met het tegenhouden van studentenorganisaties, zolang zij opereren binnen de kaders van de wet. Dit geldt ook ten aanzien van de introductiemarkt. De GNSV heeft de huisregels onderschreven. Hierin is onder meer vastgelegd dat ‘beledigend, vernederend, bedreigend, pestend, intimiderend gedrag’ en ‘discriminatie van welke aard dan ook’ niet zijn toegestaan.’
De Geuzenbond heeft niet gereageerd op een verzoek tot wederhoor.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant