De Spaanse premier Pedro Sánchez is sinds dinsdag op tournee in West-Afrika. Zijn doel: voorkomen dat een recordaantal migranten de oversteek maakt naar de Canarische Eilanden. Hoe wil hij dat doen? En waarom wagen zoveel migranten de zeer risicovolle tocht?
Waarom is er zoveel aandacht voor migratie vanuit West-Afrika?
Sinds de tweede helft van vorig jaar vertrekken ongekende aantallen migranten in pirogues, traditionele houten vissersboten, vanaf de West-Afrikaanse kust. Hun beoogde bestemming is de Canarische Eilanden: Spaans en dus Europees grondgebied. Alleen dit jaar maakten al bijna 23 duizend migranten de oversteek, een toename van 123 procent vergeleken met dezelfde periode vorig jaar.
Over de auteur
Dion Mebius is correspondent Spanje, Portugal en Marokko voor de Volkskrant. Hij woont in Madrid.
Lang niet iedereen redt het. De Atlantische Oceaan is ruig en weids, waardoor migranten gemakkelijk de weg kwijtraken. Volgens de Spaanse ngo Caminando Fronteras, die al in juni de noodklok luidde, stierven tot juni al 4.808 mensen in hun poging de Canarische Eilanden te bereiken. De Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) is conservatiever, met 731 doden tot nu toe.
Het zijn cijfers die de Spaanse regering angst inboezemen voor de rest van het jaar. In het verleden is gebleken dat de meeste migranten de overtocht wagen in de herfst en winter, als de Atlantische Oceaan enigszins tot bedaren komt. Dat nu al zoveel migranten oversteken, belooft dus weinig goeds – en zet de sociaaldemocratische premier Sánchez aan tot actie.
Waarom wagen zoveel West-Afrikanen hun leven?
Eind vorig jaar stapten vooral Senegalezen in kano’s, het gevolg van economische malaise en politieke onrust in hun land. Dit jaar komen de migranten vooral uit andere landen in de door terreur en armoede geteisterde Sahel-regio, in het bijzonder Mali. Op de vlucht voor de burgeroorlog die in hun land woedt, trekken Malinezen massaal naar buurland Mauritanië. Daar zet een deel koers naar de Canarische Eilanden.
Sinds Frankrijk (in 2022) en de Verenigde Naties (in 2023) hun troepen hebben teruggetrokken uit Mali is de situatie er alleen maar nijpender geworden. Spanje vreesde al langer voor de potentieel rampzalige gevolgen. Een poging van de linkse regering om de Sahel op de agenda te zetten van de Navo, tijdens de top van het bondgenootschap in 2022 in Madrid, kreeg echter weinig gehoor.
Waarom kiezen deze migranten niet voor andere, minder gevaarlijke routes?
Omdat die er nauwelijks zijn. Een veiligere route naar Spanje, die over de Middellandse Zee, wordt geblokkeerd door Marokko (in samenwerking met de Spaanse autoriteiten).
Ook een andere route richting Europa, die van Tunesië naar Italië, is moeilijk begaanbaar nu Tunesië – in ruil voor EU-miljoenen – de zee een stuk beter is gaan bewaken. Het heeft geleid tot een scherpe daling (met 64 procent) van het aantal migranten dat arriveert in Italië, maar draagt via het waterbedeffect nu wel bij aan de groei van het aantal overstekers op de Canarische route.
Wat hoopt Sánchez op zijn tournee voor elkaar te krijgen?
In drie dagen tijd bezoekt de premier even zoveel landen: Senegal, Gambia en Mauritanië. Met hen wil Sánchez afspraken maken over een nauwere samenwerking tussen hun eigen veiligheidsdiensten en die van Spanje, die nu al in bescheiden aantallen in de landen actief zijn. Door samen de grensbewaking op te voeren, moet de gevreesde topdrukte richting de Canarische Eilanden worden afgewend.
Sánchez hoopt de drie regeringen te verleiden met ‘circulaire migratie’: de mogelijkheid voor hun eigen inwoners om een gedeelte van het jaar in Spanje te komen werken. Officieel bestaat zo’n programma al voor Senegalezen. Vorig jaar kwamen echter slechts 141 van hen naar Spanje. De bedoeling is om dat aantal uit te breiden en een vergelijkbaar migratieprogramma met de twee andere landen op te starten.
Hoe reageert de Spaanse oppositie op deze tournee?
Met scherpe verwijten. De leider van de grote rechtse Partido Popular, Alberto Núñez Feijóo, verwijt Sánchez lang te hebben weggekeken van het migratieprobleem, en pas te handelen nu een absolute noodsituatie dreigt. ‘De premier had deze reis jaren geleden moeten maken’, haalde Feijóo zaterdag uit. ‘Het is nauwelijks mogelijk om nog onverantwoordelijker te zijn.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant