Er gaat een zeldzame aantrekkingskracht uit van het modellenbestaan, merkte Nadia Shah bij de totstandkoming van haar docuserie De modellenmythe. Maar achter die façade schuilen flink wat misstanden, die de documentairemaker hoopt te doorbreken. ‘We móéten hierover praten’.
Het modellenbestaan heeft een haast mythische status, zag regisseur en documentairemaker Nadia Shah. ‘De maatschappij lijkt het beroep te vereren, en de scene te zien als een droomwereld’, zegt Shah. Maar achter die aantrekkelijke façade blijven ook misstanden verborgen. Weten beginnende modellen eigenlijk wel wat ze te wachten staat, of heerst er door de aantrekkingskracht van het modellenleven een vertekend beeld van het vak? In haar vierdelige docuserie De modellenmythe ontrafelt Shah de schaduwkanten van de modellenwereld.
De laatste jaren is er veel ten goede veranderd in de mode-industrie. Posters van modellen in bushokjes en winkeletalages illustreren die positieve ontwikkeling: daarop is meer ruimte voor diversiteit, met daarop modellen met verschillende afkomsten, maten en leeftijden. Ook lijkt de #MeToo-beweging positieve invloed te hebben gehad: fotografen die zich misdragen lopen sneller tegen de lamp, en merken als Victoria’s Secret passen hun seksistische imago aan. Maar voor Shah begonnen er scheurtjes in dit beeld te ontstaan toen ze berichtjes ontving van (ex-)modellen met andere ervaringen.
In de vier afleveringen van De modellenmythe daalt de kijker steeds dieper af in het konijnenhol dat de modellenwereld is. In elke aflevering staat een andere mythe van het modellenleven centraal: je kunt niet jong genoeg beginnen, de tijd van size zero is voorbij, modellen leiden een glamourbestaan, en #MeToo heeft ook de modellenindustrie veilig gemaakt. Met persoonlijke verhalen en undercoveracties worden deze mythes een voor een onderzocht.
‘Je kunt niet jong genoeg beginnen’ is het thema van de eerste aflevering. Ondanks het feit dat modellen tegenwoordig minimaal 18 jaar oud moeten zijn, blijken ze in de praktijk nog vaak minderjarig. Dat heeft volgens Shah vooral te maken met de extreme maten die ze moeten hebben. ‘Commerciële modellen, die wij voornamelijk zien, zijn inderdaad diverser geworden. Maar in high fashion – denk maar aan de shows op de catwalks – moeten modellen nog steeds de maten van een 14-jarig meisje hebben’, aldus Shah.
Modellen die zo jong beginnen, hebben soms moeite om hun eigen grenzen aan te geven. ‘In de industrie word je geroemd als je meegaand bent’, zegt Shah. ‘Als modellen bijvoorbeeld steeds te horen krijgen dat naaktheid op een shoot erbij hoort en ze niet moeilijk moeten doen, gaan ze dit normaal vinden.’
Modellen hebben geen vakbond, en daarmee geen cao. Volgens Shah is dat een belangrijke reden waarom de werkomgeving van modellen vaak nog onveilig is. Enerzijds worden modellen gezien als freelancers die alles zelf moeten regelen, en anderzijds zijn ze volledig afhankelijk van andere partijen, zoals modellenbureaus, opdrachtgevers en fotografen. ‘Dat maakt het lastig om te bepalen bij wie de verantwoordelijkheid ligt: bij de ouders van minderjarige modellen of bij de modellenbureaus’, zegt Shah.
De meeste modellen hebben weinig zeggenschap binnen de industrie – er wordt ze continu verteld hoe ze zich moeten gedragen en hoe ze eruit moeten zien. Volgens Shah heeft slechts een handjevol topmodellen de ruimte om eigen grenzen en voorkeuren aan te geven. ‘Sommigen beseffen pas jaren nadat ze de modellenwereld uit zijn dat ze niet eens weten wat hun lievelingseten is, of wat voor kleding ze zelf graag dragen.’
Socioloog Sylvia Holla promoveerde op onderzoek naar het werk en het leven van modellen aan de Universiteit van Amsterdam. Zij zag dat hun gebrek aan zelfbeschikking grote gevolgen heeft voor hun zelfervaring en zelfbeeld. ‘Modellen voegen zich vaak naar de wensen van de professionals in de industrie. Tegelijkertijd staat hun privéleven volledig in het teken van hun werk: van de hoeveelheid slaap die ze krijgen, tot elke hap voedsel die ze nemen. Sommigen raken gevoelsmatig verwijderd van wie ze zelf zijn’, aldus Holla.
In het buitenland wordt ‘het spel hard gespeeld’, omdat modellen daar meer status kunnen vergaren dan in Nederland. Holla: ‘Door de enorme hoeveelheid modellen in grote modesteden, zijn modellen nóg inwisselbaarder. Als een model niet aan de zogenaamde standaarden voldoet, is het voor agentschappen makkelijker om een jonger en dunner model te kiezen, dan het model te coachen.’
Voor Shah was de grootste uitdaging tijdens het maken van de docuserie om modellen, modellenbureaus, agents en scouts voor de camera te laten spreken. ‘Modellen zijn bang om vervangen te worden, en modellenbureaus om negatief neergezet te worden’, aldus Shah.
Met De modellenmythe hoopt Shah een realistischer beeld te schetsen van de modellenwereld en vooral ook de nieuwe generatie modellen te informeren. Hoewel een modellencarrière een mooie loopbaan kan zijn, denkt ze toch dat het goed is om te waarschuwen voor de schaduwkanten. ‘De docuserie heeft me wel een beetje activistisch gemaakt, we móéten hier met zijn allen over praten.’
De modellenmythe is vanaf 29 augustus om 21.00 uur te zien op NPO 3.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant