In een villawijk in Bloemendaal blokkeren boze buren met succes de komst van een hospice. Dreigen met procederen blijkt opnieuw een effectief middel. ‘Typisch geval van: not in my backyard. Het is triest, maar zo zitten mensen in elkaar.’
Vlak voor een vrijstaande villa aan de Midden Duin en Daalseweg, een prachtige, lommerrijke straat in Bloemendaal, houdt het wandelende echtpaar Jan en Tonny even halt. In dit landhuis had een hospice moeten komen, waar mensen tijdens hun laatste levensdagen palliatieve zorg zouden krijgen. Maar enkele boze buren staken daar een stokje voor.
‘Schandalig’, zegt Tonny. ‘Verschrikkelijk’, valt Jan haar bij. Tonny en Jan (hun achternaam hebben ze liever niet in de krant) zijn zelf ook op een leeftijd dat ze nadenken over hoe het straks allemaal verder moet. ‘Triest om te bedenken dat de buren naar de rechter willen stappen, en jouw oude dag zo naar de knoppen gaat’, aldus Jan.
Over de auteur
Abel Bormans is regioverslaggever van de Volkskrant.
De plannen leken al in kannen en kruiken. De familie van meubelmiljonair Theo Eichholtz die vorig jaar overleed (geschat vermogen in 2022: 295 miljoen euro), stelde de villa twintig jaar lang kosteloos ter beschikking aan Hospice Haarlem. Het idee was om in het landhuis, met een eigen parkeerterrein, tien bedden te plaatsen.
De gemeente, die zou moeten instemmen met een bestemmingsplanwijziging van het landhuis, was blij met het initiatief. In Bloemendaal wonen veel 65-plussers; Hospice Haarlem moet wegens ruimtegebrek jaarlijks de helft van het aantal aanvragen afwijzen. Ook landelijk speelt dit probleem: zevenduizend hulpbehoevende stervenden konden vorig jaar geen bed in een hospice krijgen omdat er simpelweg geen plek was.
Hospice Haarlem organiseerde een informatieavond over de plannen. In aanloop daarnaartoe begonnen enkele vurige tegenstanders zich te roeren. Volgens Hospice Haarlem waren zij bang dat kinderen uit de buurt terminaal zieke mensen onder ogen zouden krijgen. Dat er ’s nachts bedlampjes zouden branden. Dat de parkeerdruk zou toenemen.
Een hospice zou bovendien tot precedentwerking leiden: nu zouden ook andere bedrijven en maatschappelijke instellingen zich mogen vestigen in de straat die vooralsnog alleen voor wonen is bestemd, zo was hun vrees. Met alle gevolgen van dien voor het beschermde dorpsgezicht.
De bezwaarmakers zeiden bereid te zijn tot het bittere eind te procederen tegen de komst van het hospice. Een jarenlange strijd zag Hospice Haarlem niet zitten. Dat is inmiddels op zoek naar een andere locatie. De villa is te koop gezet voor 5,8 miljoen euro.
Longarts Sander de Hosson, deskundige palliatieve zorg, reageerde in het Haarlems Dagblad verontwaardigd. ‘De angst van omwonenden dat kinderen terminale patiënten tegenkomen, heeft mij het meest gestoord’, zei hij. ‘Terminale patiënten lopen niet over straat als zombies. Dat kunnen ze helemaal niet. De meesten zijn aan het bed gebonden.’
Sabine, een van de buren die vóór het hospice was, zegt vanachter het hek van haar villa dat slechts de bewoners van twee nabijgelegen huizen tegen waren. Voor de rest zou Bloemendaal eensgezind verbolgen zijn over de kwestie. ‘Niet dat iedereen denkt: de mensen met de Porsches hebben het weer gedaan.’
Volgens Sabine is het een ‘typisch geval van: not in my backyard. Het is triest, maar zo zitten mensen in elkaar.’ Het valt haar op dat overal in Nederland boze buren procederen – of daar (succesvol) mee dreigen. Nederlanders schuwen de gang naar de rechter inderdaad allerminst, blijkt uit cijfers van de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. In 2019 kwamen er nog 1.019 omgevingsrechtszaken binnen, eind vorig jaar waren dat er liefst 2.671.
Soms is het de bezwaarmakers alleen om geld te doen. Zij beginnen procedures tegen projectontwikkelaars, maar zijn in ruil voor een leuk bedrag bereid om die ook weer in te trekken, berichtte NRC onlangs. Het gaat om forse bedragen, tot wel 100 duizend euro.
‘Burgers zijn mondiger geworden, het is een ingewikkeld dilemma’, zegt Rolf Ortlep, hoogleraar bestuursrecht aan de Open Universiteit. ‘De individuele burger moet absoluut beschermd worden tegen de machtige overheid, maar soms slaat de pendule te ver door naar de andere kant.’
Hij denkt overigens dat de Bloemendaalse buren geen schijn van kans hadden gehad in een daadwerkelijke rechtszaak tegen een besluit van de gemeente om een hospice te realiseren. ‘Maar het dreigen met een lange procedure is vaak al genoeg om af te schrikken.’
Ortlep vermoedt dat al die bezwaarmakers op termijn een tegenbeweging oproepen. In een in juridische kringen veelbesproken zaak uit 2022 dwong een rechter al af dat een bezwaarprocedure werd ingetrokken. In Weesp wilde de Stichting Flora en Fauna Bescherming voorkomen dat de gemeente een vergunning zou afgeven aan een projectontwikkelaar om woningen te bouwen. Maar daardoor dreigden de kopers in het nauw te komen: hun hypotheekoffertes zouden verlopen terwijl de rentes alsmaar stegen. En sommigen hadden hun oude huis al verkocht.
De rechtbank Noord-Holland vond dat er misbruik van recht had plaatsgevonden. Tegen eerdere omgevingsvergunningen in hetzelfde bouwproject procedeerde de stichting namelijk niet. Deze keer deden ze het alleen om de projectontwikkelaar haast te laten maken met ‘groencompensatie’ elders in het gebied, oordeelde de rechter. In hoger beroep werd het besluit teruggedraaid, nu ligt de kwestie bij de Hoge Raad. ‘Ik sluit niet uit dat rechters vaker zo streng gaan oordelen’, aldus Ortlep.
Het vele procederen houdt ook de gemoederen bezig in de Haagse politiek. Voormalig woonminister Hugo de Jonge heeft een wetsvoorstel ingediend, waarmee de bezwaarroute tegen woonprojecten moet worden ingekort. Die wet ligt momenteel bij de Tweede Kamer.
‘Rechtsbescherming is niet oneindig’, zegt Ortlep. Tegelijkertijd waarschuwt de hoogleraar dat de goeden niet onder de kwaden moeten lijden: ‘Laten we de lessen van het toeslagenschandaal niet vergeten.’
Op de Midden Duin en Daalseweg in Bloemendaal heeft een van de bezwaarmakers zojuist haar hond uitgelaten. ‘Nee, ik heb even geen tijd!’, zegt ze. Een voorbijrijdende vrouw steekt haar hoofd uit het raam van haar auto en zegt: ‘Ja, te druk met procederen zeker!’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant