Heftige gebeurtenissen zoals een scheiding of een sterfgeval kunnen geldproblemen veroorzaken. Hoe weet je of je in dat geval wel echt financieel zelfredzaam bent?
‘Het stel dat tijdens het sluiten van een huwelijk ook de scheiding regelt, is het enige stel dat nog bij elkaar is’, zegt schrijver Saskia Noort in The Female Fix van Marianne Bruijn, financieel expert en voormalig Rabobank-topvrouw. ‘Natuurlijk denk je niet dat het misgaat als je verliefd bent, maar toch gaat 50 procent van de stellen uit elkaar. Daarom is het goed om altijd financieel zelfredzaam te blijven’, zegt Bruijn. ‘Maar het helpt je ook om gelijkwaardig in je relatie te blijven. Je ziet helaas nog vaak genoeg: wie betaalt, bepaalt.’
Je bent financieel onafhankelijk als je voldoende eigen inkomen hebt, verzekerd bent tegen ongevallen en een buffer achter de hand hebt om grotere klappen op te vangen zonder dat je in de problemen komt, aldus Karin Radstaak van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud). Je bent daarnaast ook ‘financieel redzaam’ als je je eigen geldzaken goed kunt regelen. ‘Vaak worden de financiële beslissingen in een relatie neergelegd bij diegene die er meer van begrijpt of lijkt te begrijpen. Dat is jammer, want op het moment dat mensen uit elkaar gaan of bij overlijden, kan degene die zich er niet eerder in heeft verdiept ontredderd achterblijven’, aldus Radstaak.
Beter Leven
In de rubriek Beter Leven beantwoordt de Volkskrant, samen met experts, praktische vragen op het terrein van oner meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
‘Bij heftige gebeurtenissen zoals een scheiding, een sterfgeval of ziekte kun je financiële stress er vaak helemaal niet bij hebben. En dit zijn juist de situaties die geldproblemen kunnen veroorzaken’, zegt Wilco van Dijk, hoogleraar Economische Psychologie aan de Universiteit Leiden. ‘Geldstress is niet alleen een kwestie van te weinig geld hebben om rond te komen. Het gevoel van geen controle en greep hebben kan angstgevoelens en depressie veroorzaken, die weer verlammend werken. Financiële stress is ook cognitief erg belastend, waardoor je minder in staat bent weloverwogen beslissingen te nemen. Sommige mensen kunnen met minder geld leren rondkomen, en zijn in staat creatieve oplossingen te bedenken. Terwijl anderen in een negatieve spiraal terechtkomen.’
In de praktijk zijn vooral vrouwen niet financieel redzaam. ‘Het zit nog steeds in onze maatschappij ingebakken dat vooral vrouwen minder gaan werken als ze moeder worden. Gemiddeld verliezen vrouwen dan 46 procent van hun inkomen’, zegt Bruijn. ‘Ze worden niet alleen door mannen ingehaald in salaris, maar ook qua werkervaring. Dit werkt hun hele carrière door, ook als ze weer fulltime gaan werken, tot aan het pensioen aan toe.’
Na een scheiding gaan vrouwen er in koopkracht vaak op achteruit. ‘Hierdoor moeten ze hun leven vaak drastisch aanpassen. Ze kunnen een veel lagere hypotheek bekostigen, waardoor ze vaak niet in het huis kunnen blijven. Tot aan hun oude dag hebben ze minder geld te besteden.’
Bruijn wil met haar boek en gelijknamige platform vrouwen helpen om financieel redzaam te zijn. Stap één is het inkomen. ‘Kijk bij gezinsplanning eerst wat het beste scenario is qua werkdagen’, zegt Bruijn. Het Nibud heeft samen met Women Inc. de WerkZorgBerekenaar-tool ontwikkeld. ‘De uitkomsten zijn soms verrassend. Door alle regelingen loont het niet altijd als degene met het laagste inkomen minder gaat werken. Soms is het gunstiger om allebei vier dagen te werken in plaats van bijvoorbeeld een vijf-drie-verdeling’, zegt Radstaak.
‘Gaat één van beiden minder werken, maak dan goede en eerlijke afspraken om dat te compenseren. Spreek bijvoorbeeld af dat jouw pensioenpotje gelijkwaardig wordt aangevuld. Nadat je er samen goed over hebt nagedacht, eventueel met een financieel adviseur, laat je belangrijke afspraken vastleggen bij een notaris’, zegt Bruijn. ‘Houd er rekening mee dat een samenlevingscontract je nog geen financiële garanties geeft. En ook een huwelijk is tegenwoordig niet meer automatisch in gemeenschap van goederen.’
Over de auteur
Heleen van Lier schrijft voor de Volkskrant over praktische kwesties uit het dagelijks leven en (duurzaam) reizen.
Maar met goede afspraken ben je er nog niet. ‘Als je minder gaat werken, bedenk dan ook: wat moet ik doen om in mijn vakgebied bij te blijven, om weer meer te kunnen werken als ik dit wil of moet? Moet je bijvoorbeeld een minimum aantal uren behouden, moet je je regelmatig laten bijscholen? Dit is per beroep natuurlijk anders, maar wees erop voorbereid, zodat je weer een baan op jouw niveau kunt vinden als het nodig is’, aldus Bruijn.
Daarnaast is het belangrijk dat je je eigen rekening houdt, met hierop voldoende geld om drie tot zes maanden vooruit te kunnen, adviseert Bruijn. ‘Dit geeft je ook wat speling om creatieve oplossingen te bedenken om je leven alleen weer op te pakken.’
Volgens Radstaak zegt de meerderheid van de stellen hun eigen rekening op en zet al het geld op één rekening. ‘Je kunt de gezamenlijke rekening beter alleen voor gezamenlijke uitgaven gebruiken. Hiermee voorkom je ook spanningen als je verschillend geldgedrag hebt en de één bijvoorbeeld meer uitgeeft dan de ander.’
Bruijn: ‘Kijk voor elke levensverandering, samenwonen, trouwen, een kinderwens, of je je zaakjes nog op orde hebt. Blijf altijd open communiceren over geldzaken. Bespreek tijdens een datenight ook of jullie beiden nog blij zijn met hoe de verdeling gaat, en wat jullie nodig hebben om het te verbeteren.’
Financiën zijn uiteindelijk niet zo ingewikkeld, zegt Bruijn. ‘Je kunt je kennis verbreden met podcasts, gratis webinars, blogs. En je zaakjes op orde hebben geeft controle en grip.’ Zoals Van Dijk zegt: ‘Je financiële welzijn kun je uiteindelijk niet los zien van je algehele welzijn.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant