Het lijkt België niet gegund: een keertje lekker snel formeren. Terwijl dit keer alle seinen op groen stonden. Hoe kan dat? En is het nu echt weer een hopeloze situatie of kunnen de partijen elkaar alsnog vinden?
Er werd flink gevloekt in België toen de formatie vorige week klapte, want er was beloofd dat het deze keer juist een makkie zou worden. Maar als het dan toch niet lukt om een regering te vormen, slaat in het land dat berucht is om zijn ellenlange formaties, de angst direct om het hart. Want het zal toch niet weer zo’n slepend proces gaan worden?
Die vrees wordt versterkt door precies hetzelfde feit dat een paar maanden geleden nog voor zoveel optimisme zorgde: de verkiezingsuitslag. Normaal gesproken stemt Wallonië links en Vlaanderen rechts, wat tot voorspelbare problemen leidt bij de formatie. Maar nu was dat anders.
Over de auteur Sacha Kester is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over België, Israël en de Palestijnse gebieden, en het Midden-Oosten.
Zowel de Franstalige socialisten als de Vlaamse liberalen hadden het dit keer zo slecht gedaan, dat ze voor de oppositie kozen. Omdat niemand met Vlaams Belang wil samenwerken, was hierdoor eigenlijk nog maar één optie over: een centrumrechtse coalitie bestaande uit Franstalige liberalen (MR) en christen-democraten (Les Engagés), en Vlaamse christen-democraten (CD&V), sociaaldemocraten (Vooruit) en de grootste partij, het nationalistisch-conservatieven N-VA.
De formateur, N-VA-leider Bart De Wever, ontpopte zich tijdens de onderhandelingen tot een heel andere man dan België de afgelopen jaren had gezien. Waar hij in het verleden altijd streed voor een onafhankelijk Vlaanderen, stelde hij nu het belang van België voorop. De Wever ging te werk als een staatsman, een verbinder zelfs, die Wallonië en Vlaanderen, en links en rechts met elkaar leek te kunnen verzoenen.
De Wever stelde zichzelf 20 september als deadline. Op die datum verwacht de Europese Commissie een plan van België voor het dramatische begrotingstekort: binnen vier jaar tijd moet er maar liefst 28 miljard euro worden bespaard.
Maar vorige week ging het mis: George Louis Bouchez, leider van de Franstalige liberalen, weigerde akkoord te gaan met een winstbelasting op de verkoop van aandelen. De Vlaamse socialisten van Vooruit weigerden deze eis echter op te geven. Zij stappen toch al met samengeknepen billen in dit centrum-rechtse kabinet, en wilden hiermee hun eigen stempel op het regeringsakkoord drukken.
De flamboyante Bouchez heeft in het verleden al vaak dwarsgelegen, en lijkt altijd bereid om politieke partners aan te vallen als dat hem zelf ten goede kan komen. Ook dit keer was hij onvermurwbaar: er werd gepraat en er werd gesmeekt, maar Bouchez hield voet bij stuk.
In Belgische media wordt driftig gespeculeerd over de reden waarom Bouchez bereid was de hele formatie voor deze ene maatregel te laten klappen. Wellicht speelt mee dat hij en Vooruit-leider Conner Rousseau elkaar niet kunnen luchten of zien, maar waarschijnlijk wilde Bouchez vooral met zijn spierballen rollen. Hij is tenslotte de grote winnaar van de verkiezingen in Wallonië, en hoeft dus niet ‘zomaar’ akkoord te gaan met de eisen van andere partijen. ‘Bouchez huldigt het adagium dat de kiezers niet per se onthouden welk compromis er uit de bus kwam, maar wel hoe hard je hebt gevochten voor je overtuigingen’, schreef de krant De Standaard.
Maar als de enige optie nu is mislukt, hoe moet het dan verder met de formatie? De Belgische koning Filip wilde het in elk geval niet helemaal opgeven: nadat De Wever zijn ontslag had aangeboden, stelde hij een bemiddelaar aan. Maxime Prévot, leider van de Waalse christendemocraten, zal deze week met alle betrokkenen praten en proberen de plooien weer glad te strijken. Op 2 september zal hij verslag uitbrengen bij het Paleis en de hoop is dat de onderhandelingen daarna weer hervat kunnen worden – vermoedelijk wederom onder leiding van Bart De Wever.
Bouchez lijkt daar in elk geval wel voor te porren. Kort nadat De Wever zijn ontslag bij de koning had aangeboden, twitterde hij al dat de mislukking wat hem betreft ‘niet definitief’ is, vrijdag voegde hij daar nog eens aan toe dat ‘dramatisering’ van de toestand niet nodig is.
Maar de vlotte formatie waar op gehoopt werd, lijkt wel van de baan. Vermoedelijk verschuiven de partijen hun focus voorlopig naar de gemeenteraadsverkiezingen die in oktober worden gehouden. Veel partijprominenten willen dan gekozen (of herkozen) worden als burgemeester – zoals De Wever bijvoorbeeld, die hoopt aan te kunnen blijven als eerste burger van Antwerpen. Vermoedelijk daarna pas, wordt er weer volop ingezet op die enige mogelijk optie waar België mee verder moet. ‘Ooit komen we er wel uit’, verzuchtte Bart De Wever afgelopen weekeinde. ‘Ooit’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant