De ontwrichtende ziekte die het in 2020 was, is corona allang niet meer. Toch raden medici ouderen en kwetsbaren aan om ook dit jaar weer te boosteren. Vandaag valt de uitnodiging voor 60-plussers in de bus. ‘Niet veel mensen weten dat we vorig jaar zesmaal zoveel corona- als grieppatiënten opnamen.’
Hoe gevaarlijk is corona eigenlijk nog?
In veel opzichten lijkt corona tegenwoordig op griep, vertelt epidemioloog Alma Tostmann (Radboud UMC): een hoest-, snotter- en koortsziekte die de meeste mensen prima doorstaan, omdat nagenoeg iedereen intussen wel enige bescherming heeft – door vaccinatie, doorgemaakte infecties, of beide.
Het venijn zit ’m er echter in dat er nog steeds opvallend veel, doorgaans oudere mensen met corona in het ziekenhuis belanden. Omdat jaarlijks zo veel mensen corona krijgen, vertalen ook kleine percentages pechvogels zich naar stevige aantallen.
Over de auteur
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, met als specialismen microleven, klimaat, archeologie en gentech.
‘Vorig jaar hadden we in ons ziekenhuis zo’n driehonderd covidopnames, tegenover vijftig met influenza’, zegt Tostmann. ‘Dat is zesmaal zoveel, ik denk niet dat veel mensen dat weten. En we verwachten dat we komend seizoen ook weer dit soort aantallen gaan zien.’
Hoewel de intensive cares allang niet meer vol liggen, belandt van de ziekenhuispatiënten nog steeds rond de 10 procent op de ic. En zo’n een op de elf opgenomen patiënten overlijdt, een percentage vergelijkbaar met de griep, zegt Tostmann.
Weer een booster: hoe zinvol is dat nog?
De seizoensprik moet het immuunsysteem eraan herinneren hoe corona er ook alweer uitziet. Naar men aanneemt, beschermt dat een aantal maanden redelijk tegen het oplopen van het virus, en vooral tegen ernstige ziekte. Net als de griepprik, is het coronavaccin aangepast. Dit om te beschermen tegen de nieuwe, zogeheten ‘Flirt’-varianten van corona die momenteel rondgaan.
Die eigenaardige naam verwijst naar de mutaties die het virus inmiddels onderging om aan onze afweer te ontsnappen. ‘De zogenoemde XBB-variant van vorig najaar was echt een andere tak van het virus’, zegt Nynke Nutma, arts maatschappij en gezondheid bij het RIVM.
Hoe goed het aangepaste vaccin precies werkt, weet niemand. Maar vorig jaar beschermde de corona-seizoensbooster voor zo’n 70 procent tegen ziekenhuisopname, berekende het RIVM, en voor zo’n 30 tot 50 procent tegen infectie.
De bijwerkingen zijn overigens hetzelfde: een pijnlijke arm, hoofdpijn, verhoging. Indianenverhalen over massale ‘vaccinatieschade’ of ‘vaccinatiedoden’ verwijst Tostmann naar het rijk der fabelen. ‘Dat zijn geluiden die ik om mij heen echt niet hoor.’
Waarom niet de corona- en griepprik tegelijk?
De coronaprik is bedoeld voor iedereen die ook in aanmerking komt voor de griepprik: 60-plussers, 60-minners die vanwege een aandoening of kwetsbaarheid apart worden uitgenodigd voor de griepprik, en zorgpersoneel. Maar wat onhandig is, is dat de meeste mensen daarvoor twee keer de deur uit moeten: voor de griepprik naar de huisarts, en voor de coronaprik naar de GGD.
‘Dat is zo gegroeid’, vertelt Nutma. De mRNA-vaccins tegen corona waren aanvankelijk na ontdooien kort houdbaar, waardoor ze niet geschikt waren voor gebruik bij de huisarts. Inmiddels is de prik langer houdbaar, maar hebben de GGD’s en huisartsen nog steeds hun eigen programma’s.
‘Handig’ zou Tostmann het vinden als de huisarts in de uitnodiging voor de griepprik in elk geval oproept om ook de covidprik te halen. ‘Ik ben bang dat we anders mensen missen die we vanwege hun gezondheidssituatie toch graag zouden zien voor coronavaccinatie’, zegt Tostmann. Ze denkt met name aan sociaal-economisch zwakkere groepen, die vaak toch al minder goed de weg weten naar de GGD.
Een dubbelvaccin dat de griep- en coronaprik bijeen moet brengen, is in ontwikkeling. ‘Maar ik denk dat het nog wel een paar jaar duurt voordat dat beschikbaar is’, zegt Nutma.
Hoe zit het met het risico op postcovid?
Nog altijd zijn er mensen die langer dan een maand nadat ze corona hebben gehad, blijven zitten met langdurige klachten als spierpijn, extreme vermoeidheid en luchtwegklachten. Wel zijn het er veel minder dan tijdens de beginfase van de pandemie, bleek vorige maand opnieuw uit een grondige analyse gepubliceerd in vakblad New England Journal of Medicine.
Was het risico op postcovidsyndroom (ofwel ‘longcovid’) in het begin zo’n één op tien, inmiddels houdt ongeveer drie op de honderd patiënten langdurige klachten. Vooral vaccinatie maakt het verschil: zo’n driekwart van de risicoafname is toe te schrijven aan vaccinatie, constateerde de Amerikaanse klinisch-epidemioloog Ziyad Al-Aly na analyse van de medische dossiers van haast een half miljoen covidpatiënten.
‘Vaccins werken overduidelijk. Maar ze voorkomen, ook overduidelijk, niet álle gevallen’, zoals Al-Aly zei tegen medisch vakplatform Stat.
Hoe is het eigenlijk met de epidemie in Nederland?
De Nederlandse situatie is momenteel wat tot rust gekomen na een plotse, zomerse uitbraak van de Flirt-varianten van corona. Volgens een doorlopende steekproef van het RIVM is momenteel zo’n een op de 125 Nederlanders positief voor corona: meer dan afgelopen voorjaar, maar wel een stuk minder dan afgelopen maanden het geval was. Ook metingen van het rioolwater brengen met zo’n zeshonderd eenheden virusdeeltjes minder corona aan het licht dan afgelopen zomer (zo’n twaalfhonderd eenheden) en vorige winter (tot 4.500 eenheden).
‘In corona zit nog niet echt een duidelijke seizoenstrend’, constateert Nutma. Wel ligt een opleving in herfst en winter voor de hand, net als bij andere luchtwegvirussen: ‘Mensen zitten dan meer bij elkaar binnen. Vorig jaar hadden we een vroege coronapiek (vanaf ongeveer oktober tot in januari, red.), en een kleiner hobbeltje afgelopen zomer.’
Ook Tostmann vindt het moment van vaccineren, aan het begin van het luchtwegvirusseizoen, begrijpelijk. ‘Het lijkt me logisch dat de coronabooster onderdeel is van het najaarsaanbod.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant