Met het vertrek van Ivo van Hove is de beerput bij het Internationaal Theater Amsterdam nog lang niet tot op de bodem leeggeschept. En daarmee is het gevaar van grensoverschrijdend gedrag niet verdwenen, betoogt Constant Meijers.
Is de lucht geklaard nu het Internationaal Theater Amsterdam (ITA) heeft gebroken met voormalig algemeen directeur Ivo van Hove en zijn partner Jan Versweyveld? En de Raad van Toezicht is afgetreden? De huidige artistiek leider Eline Arbo zei in een interview met de Volkskrant dat het verleden is afgesloten en dat er nu alleen nog maar naar de toekomst hoeft te worden gekeken.
Ik vrees dat Arbo te optimistisch is en dat ze de werkelijkheid met haar conclusie geweld aan doet. Er zijn blauwe plekken aan de hemel verschenen, maar er hangen nog steeds een paar donkere wolken boven het gezelschap die uit de weg moeten worden geruimd. Ook de directie stelt in opeenvolgende verklaringen steeds dat zij het verleden met rust wil laten om zich op de toekomst te kunnen concentreren. Dat zou geloofwaardig zijn als iedereen, binnen en buiten het gezelschap, ervan overtuigd was dat de beerput inmiddels tot op de bodem was leeggeschept.
Dat is niet het geval. De kern van het probleem zit namelijk nog steeds in de doofpot: het grensoverschrijdende gedrag dat zich heeft voorgedaan in het ensemble. Dit grensoverschrijdende gedrag gevoegd bij het machtsmisbruik van enkele ‘steracteurs’ is nog steeds niet aangepakt. Ivo van Hove slaagde er niet in de rot die in zijn ensemble was geslopen weg te snijden, of wilde dat niet, waardoor hij er ook zelf slachtoffer van werd.
Over de auteur
Constant Meijers is oud-hoofdredacteur van de Theaterkrant en voormalig adviseur van de Raad voor Cultuur. Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Het is jammer dat de directie tot op heden weigert daarover opening van zaken te geven. Ze houdt het bij de verklaring dat voor ontslag van acteurs die zich grensoverschrijdend hebben gedragen geen juridische grond zou zijn. Dat mag formeel waar zijn, in de praktijk betekent het dat de onrust in het gezelschap voortduurt. Want zolang de rotte appels de hand boven het hoofd wordt gehouden, houden zij het gezelschap in gijzeling en kan er geen schoon schip worden gemaakt en dreigt de geschiedenis zich ook onder een nieuwe leiding te herhalen.
Algemeen directeur Clayde Menso heeft gelijk als hij stelt dat ‘ITA rust, herstel en vernieuwing nodig heeft’. Maar hij heeft ongelijk als hij meent de zaak weer op de rails te kunnen krijgen als hij de confrontatie met het verleden uit de weg gaat. Een schone lei kan alleen worden bereikt als ook de onderste steen boven komt. En die steen wordt blijkens het interview ook door Arbo met de mantel der liefde bedekt.
Door deze stappen tezetten en ruimte te scheppen voor herstel en transparantie ‘worden de belangen en gevoelens van alle betrokkenen serieus genomen’ aldus Menso. Aan dat laatste kan worden getwijfeld als je weet dat de personen die verantwoordelijk zijn voor het grensoverschrijdende gedrag en het vergaande machtsmisbruik nog steeds ongestraft op hun plek zitten.
Het betekent dat de mensen nog steeds niet vrij zijn om hun gevoelens en opvattingen met anderen te delen. Op straffe van ontslag. Het feit dat klokkenluider Hélène de Vos gevrijwaard wordt van het spelen met collega’s met wie ze niets meer te maken wil hebben, is overduidelijk een schijnoplossing en markeert dat het verleden nog altijd doorwerkt.
De huidige directie heeft, onder druk van de omstandigheden, een aantal onafwendbare beslissingen genomen. Het is tijd voor het laatste en beslissende duel, voor het eindspel.
‘Hoe moet het nu verder met Internationaal Theater Amsterdam?’ Zo opent het vraaggesprek met artistiek directeur Eline Arbo in de Volkskrant van vrijdag 23 augustus. Zou het een idee zijn om actrice Hélène Devos te vragen een monoloog van de ervaringen in het theatergezelschap te spelen onder regie van Eline Arbo? Dan kan dit drama afgesloten worden en kan ITA hopelijk verder.
José Komen, Amsterdam
In het interview met Eline Arbo, artistiek directeur van ITA, waar eerder ‘sterregisseur’ Ivo van Hove moest vertrekken vanwege grensoverschrijdend gedrag, zegt Arbo: ‘Ik vind Ivo een geweldig theatermaker, maar ik distantieer mij van zijn manier van leidinggeven.’ Dergelijke uitingen bevatten een wrange paradox: van een geweldig theatermaker mag toch op zijn minst verwacht worden dat hij op een goede en veilige manier met mensen omgaat?
In mijn wereld van de zorg wordt van bijvoorbeeld een hersenchirurg ook weleens gezegd ‘hij kan goed opereren maar niet communiceren en kaffert soms operatiepersoneel uit’. Dan ben je dus geen goede hersenchirurg, maar kan je hooguit een bepaald kunstje goed. Net zoals Van Hove dus achteraf geen geweldig theatermaker bleek te zijn. Hooguit iemand die ten koste van anderen het publiek voor de gek kon houden.
Bertho Nieboer, Arnhem
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant