We gaan weer warme en zonnige dagen tegemoet. Reden genoeg om verkoeling te zoeken op de vele zwemplekken die onze delta rijk is. Maar hoe schoon is het Nederlandse water precies?
De Olympische Spelen zijn voorbij en de ambitieuze en prijzige operatie om de Seine op te schonen, heeft haar vruchten afgeworpen. Nu Parijs niet meer onder een vergrootglas ligt, is het misschien een goed moment om de focus te verleggen naar het Nederlandse zwemwater.
Van pootjebaden in de Rijn tot zwemmen in de Amsterdamse grachten: in de steeds warmere zomers zoeken Nederlanders massaal verkoeling in en aan het water. Op officiële zwemplekken als recreatieplassen en meren, maar ook op geïmproviseerde stadsstrandjes kan het goed toeven zijn.
De zwemwaterkwaliteit wordt in de zomer regelmatig gemonitord door Rijkswaterstaat, de provincies en de waterschappen. Op Zwemwater.nl is te zien dat het zwemwater bij de meeste officiële zwemlocaties in Nederland in orde is.
Op plekken waar zwemmen verboden is of wordt afgeraden, zit meestal blauwalg in het water. Dat zijn geen algen, maar bacteriën die vooral op warme dagen in stilstaande, ondiepe wateren in hoge concentraties kunnen voorkomen. Je kunt er diarree, irritaties aan de ogen en huid, hoofdpijn en maagklachten van krijgen. Dieren kunnen doodgaan als ze blauwalg binnenkrijgen.
Er komen ook nog andere ziekteverwekkers voor in het Nederlandse zwemwater. Vaak nemen die toe na een flinke hoosbui, vertelt Suzanne van der Meulen, senior onderzoeker stedelijke waterkwaliteit bij Deltares. Het riool kan overstromen en vuil van de straten, zoals hondendrollen, spoelt zo het water in.
Zo kunnen bacteriën als E. coli - ook wel de 'poepbacterie' genoemd - en enterokokken in het water terechtkomen. Het zijn dezelfde bacteriën die keer op keer in te hoge concentraties in de Seine werden gemeten. Van de bacteriën kun je maagklachten en diarree krijgen.
Maar het zijn vooral indicatoren dat het water verontreinigd is met uitwerpselen van mensen of dieren. En daar kunnen ook andere ziekmakende virussen en bacteriën in zitten, legt de onderzoeker uit.
Van der Meulen deed onderzoek naar 32 wildzwemplekken (niet-officiële zwemplekken) in onder meer Amsterdam, Breda, Utrecht en Leeuwarden. In tegenstelling tot bij de officiële zwemplekken wordt de zwemwaterkwaliteit er meestal niet gemonitord. "En waar dat wel gebeurde, is in de helft van de gevallen weleens een te hoge concentratie E. coli gemeten", vertelt ze.
Klimaatverandering versterkt dat effect. De toenemende weersextremen leiden tot meer zware buien en dus riooloverstorten. En door het warme weer, het zonlicht en de vervuiling nemen blauwalg en de aanwezigheid van bepaalde parasieten toe. Zo kan de larve van een trichobilharziaparasiet zwemmersjeuk veroorzaken.
"De kwaliteit van het zwemwater wordt dus slechter, terwijl de vraag juist toeneemt", zegt Van der Meulen. Ze ziet dat de laatste jaren al steeds meer mensen zwemmen op niet-officiële zwemplekken en ze verwacht dat dat toeneemt.
"Wildzwemmen levert plezier, beweging en verkoeling op, maar er zijn ook risico's", zegt de onderzoeker. "Het is aan de persoon zelf om die afweging te maken."
Bij metingen van het zwemwater worden chemische stoffen, zoals bestrijdingsmiddelen uit de landbouw en pfas, buiten beschouwing gelaten. "Over het algemeen is de chemische kwaliteit van het water minder een probleem voor zwemmers", zegt Van der Meulen.
Deze zomer werd recreatieplas Merwelanden, onder de rook van Chemours in Dordrecht, gesloten vanwege te hoge concentraties pfas. Die is nu weer open, nadat het water was doorgespoeld. Ook waarschuwde het RIVM onlangs voor hoge concentraties pfas in het zeeschuim aan de Nederlandse kust.
Paul van den Brink, hoogleraar chemischestressecologie aan Wageningen University & Research, vertelt dat er nog maar weinig bekend is over de (langetermijn)gezondheidseffecten voor mens en milieu van de relatief nieuwe stofgroep pfas. "Het is echt een hiaat in onze kennis." Over het zeeschuim zegt hij: "Dat is helaas een indicatie dat pfas overal zit." Volgens de hoogleraar kun je wel gewoon in zee blijven zwemmen.
Source: Nu.nl algemeen