Doe de headset op en je kunt tafeltennissen, boksen en naar de sportschool. Van zulke sportspellen in virtual reality kan iedereen profijt hebben, zeggen wetenschappers: van topsporters tot de amateur die van de bank af wil komen.
‘Uh’, aarzelt toptafeltennisser Vera van Boheemen, wanneer ze de vraag krijgt hoe het ervoor staat. ‘Ik moet toegeven: ik heb nog geen punt gemaakt!’
Van Boheemen, speler van het eerste vrouwenteam van tafeltennisvereniging VTV, vorig seizoen nog landskampioenen, staat met een VR-bril op haar hoofd in de sporthal van haar club in Nieuwegein. Daar zwaait ze druk met haar armen naar ballen die alleen zij kan zien.
Over de auteur
George van Hal is wetenschapsredacteur van de Volkskrant.
Van Boheemen ziet om haar heen namelijk geen sporthal, maar een luxe bergchalet – mét professionele tafeltennistafel. Het enige dat de illusie doorbreekt is de kat aan de overkant van die tafel. In het spel Eleven Table Tennis oogt de computertegenstander namelijk niet als mens, maar als een zwevende romp met handjes en (bijvoorbeeld) het hoofd van een kat.
Eleven Table Tennis is een van de vele sportspellen die eigenaren van een virtualrealityheadset thuis kunnen spelen, van golf en tennis tot fitness en boksen.
In tegenstelling tot reguliere computerspellen moet de gebruiker zich bij de VR-varianten in het zweet werken, goed voor de gezondheid dus. Bovendien strooien makers van dit soort spellen met termen als ‘realisme’ en ‘simulatie’ om ze aan de man te brengen.
YouTube staat dan ook vol met beelden van profsporters die verbaasd opmerken dat deze nieuwe VR-games verrassend dicht beginnen aan te schurken tegen de sporten die ze nadoen, in filmpjes met titels als ‘UFC-vechter probeert virtualrealityboksen!’ en ‘ik daagde een tafeltennisprof uit in virtual reality’.
Van Boheemen had de moeilijkheidsgraad van het spel op ‘legendarisch’ gezet, maar nadat ze een set dik heeft verloren (0-11) besluit ze het niveau toch wat terug te schroeven.
‘Wat heel moeilijk blijft: die kat speelt alles perfect terug, maar aan de slagbeweging kun je niet zien wat hij gaat doen. Hij slaat hem wat houterig, als iemand die tafeltennist op de camping, en dan komt er ineens een bal met spin terug’, zegt ze.
‘Wanneer ik zelf met effect speel, werkt het niet goed. Zonder effect gaan de ballen zoals ik verwacht, maar met effect mis ik nu steeds de tafel. Bij backspin denkt het spel bijvoorbeeld dat ik te langzaam speel.’ Even is ze stil, speelt nog een paar punten. ‘Ik denk trouwens inmiddels dat ik wel snap wat het spel wil.’
Na een half uurtje met de vr-bril op begint Van Boheemen van haar virtuele tegenstanders te winnen, maar juist dan zet ze plots de bril af. ‘Ik moet hiermee stoppen’, lacht ze. ‘Ik begin aan dit spel te wennen, maar zo verpest ik straks m’n techniek.’
Dat is ook de conclusie van de wetenschap, zegt bewegingsonderzoeker David Mann van de Vrije Universiteit Amsterdam. ‘Hoe meer vaardigheid je zelf hebt, hoe minder VR je techniek helpt’, zegt hij. ‘Het kan uiteindelijk zelfs negatieve invloed hebben.’
Mann deed in het verleden al eens onderzoek naar tafeltennisgames, destijds bij het niet langer beschikbare gamesysteem Xbox Kinect. ‘Daar testen we voor en na het spelen hoe goed de proefpersonen waren in echt tafeltennis. Daaruit bleek dat hun spel ook in de echte wereld verbeterde. Ik heb het nog niet onderzocht, maar iets soortgelijks zal zeker opgaan voor VR.’ Online hoef je in elk geval niet lang te zoeken voordat je anekdotes tegenkomt van mensen die beweren dat ze leerden tafeltennissen via VR.
Tafeltennis in virtual reality is ideaal voor beginners en voor mensen die kennis willen maken met het spelletje, concludeert ook Van Boheemen na haar eerste speelsessie, maar voor profspelers zijn de verschillen met het echte spel vooralsnog te groot.
Dat geldt voor sporten waarbij subtiele bewegingen nodig zijn. ‘Voor roeiers of wielrenners is trainen in VR al goed mogelijk. En in de Formule 1 traint iemand als Max Verstappen altijd in VR’, zegt Mann.
Uiteindelijk kunnen alle topsporters baat hebben bij VR, denkt hij. Zo ontwikkelden Mann en zijn collega Daniel Müller in aanloop naar de Olympische Spelen een VR-toepassing voor NOCNSF waarmee de Nederlandse handboogschieters konden oefenen in het stadion waar ze in Parijs ook zouden spelen. Niet om hun technische finesse te verbeteren, maar om te helpen bij de mentale voorbereiding.
‘We begrepen dat de grootste uitdaging voor de atleten in het mentale aspect zit. Handboogschieters, bijvoorbeeld, schieten op hun training eigenlijk altijd beter dan tijdens de wedstrijd’, zegt Müller. In hun toepassing konden de handboogschieters alvast wennen aan het stadion, dat speciaal voor de gelegenheid is gebouwd en voor hen nog onbekend terrein was. ‘Dat helpt de stress te verminderen.’
Ook buiten het mentale kunnen sporters baat hebben bij een virtuele training. ‘Het volgen van oogbewegingen en hoofdbewegingen is veel makkelijker in VR’, zegt Müller. ‘Balsporters bijvoorbeeld verschillen enorm in de manier waarop ze kijken. In een training in VR kun je dan leren de bal beter te volgen, op de manier waarop de allerbesten uit het spel dat doen.’
Of neem tennis, zegt Müller. ‘In VR kun je een bal honderd keer laten serveren, waarbij je elke keer één parameter een heel klein beetje aanpast.’ Ook Mann ziet daarin veel toekomst. ‘We verzamelen enorm veel gegevens van sporters. We hebben zoveel data dat je binnenkort in VR kunt oefenen tegen specifieke tegenstanders. Tegen Roger Federer in het tennis, bijvoorbeeld, of tegen een specifieke pitcher uit het Amerikaanse honkbal. Voor dat laatste werken we zelfs al samen met de Major League Baseball in de VS.’
En niet alleen de topsporter kan de vruchten van VR plukken. Voor de amateur die meer wil bewegen, lonkt misschien nog wel het grootste voordeel van sporten in het virtuele.
Plots zitten gamers immers niet langer onderuitgezakt op de bank met een controller in de hand, maar bewegen ze door de kamer, de virtuele gehandschoende vuist van een tegenstander ontwijkend, schietend en manoeuvrerend door een moeilijk parcours, of zoals in VR-bestseller Beat Saber: zwaaiend met twee lichtzwaarden terwijl ze op de beat van de muziek gekleurde blokjes in tweeën klieven.
‘Nederland is Europees kampioen zitten. Dat VR-games je laten bewegen is dus sowieso winst’, zegt sport- en prestatiepsycholoog Yannick Hill van de Vrije Universiteit.
De grootste uitdaging voor wie wil bewegen, is de drempel om te beginnen, zegt hij: het gevoel dat je er geen tijd voor hebt, bijvoorbeeld, of dat het te veel gedoe is om nog naar de sportschool te gaan. ‘In VR kun je tafeltennissen of boksen, zonder dat je eerst een tegenstander hoeft te regelen. Het kan gemakkelijk even tussendoor.’ Wie serieus wil bewegen, moet dan overigens wel iets van tijd investeren. ‘Vijf minuutjes is niet genoeg, je moet rond de 25 tot 30 minuten per dag echt actief bewegen.’
Hoewel er nog geen wetenschappelijk onderzoek naar is gedaan, vermoedt Hill dat VR kan helpen bewegen vol te houden. ‘Meer dan de helft van de mensen die eerst niet bewegen en dan eindelijk beginnen, stoppen vervolgens ook weer’, zegt hij. Vaak doen ze dat bijvoorbeeld omdat ze te hard van stapel lopen en blessures krijgen. ‘Je moet bewegen langzaam opbouwen en de routine integreren in je levensstijl. Ik vermoed dat dat met VR veel gemakkelijker is.’
VR kan je bovendien flink laten zweten. Neem de boksgame The Thrill of the Fight, die bekendstaat als een van de stevigste virtuele work-outs. YouTube staat vol video’s van ervaren sporters die na een paar rondes in het spel naar adem happend moeten toegeven dat het toch wel wat harder werken is dan ze hadden gedacht.
‘Je moet daarom bij dat soort games rustig beginnen om de kans op blessures te voorkomen’, zegt Hill. Zeker in het begin is het ook helemaal niet nodig om meteen tot het gaatje te gaan. ‘De grootste gezondheidswinst zit in beginnen met bewegen. Dat kan in de echte wereld al met simpele dingen als meer gaan wandelen. Dan verlaag je je risico op hart- en vaatziekten al enorm.’
Begin, met andere woorden, in VR gerust met games die je leuk vindt en die je gematigd laten bewegen, zoals tafeltennissen op beginnersniveau, of een paar levels van Beat Saber op standje makkelijk.
Natuurlijk, zegt Hill: door nog intensiever te bewegen, krijg je op termijn meer positieve lichamelijke effecten. ‘Maar blijf voorzichtig met hoe snel je opschaalt: opgeven door bijvoorbeeld een blessure is veel erger dan het extra voordeel van intensiever sporten.’
Wie al beter in vorm is en meer uitdaging zoekt, kan overigens prima terecht in VR. Niet alleen met The Thrill of the Fight, maar bijvoorbeeld ook via fitnessapps. Toepassingen als FitXR (waarvoor je een abonnement nodig hebt) of Les Mills Bodycombat VR bieden een virtuele sportschoolervaring, inclusief coaches die je motiveren en feedback geven.
‘Uiteindelijk geldt vooral: doe wat je leuk vindt en hou dat vol’, zegt Hill. Als je eerder warm loopt voor een potje schieten en hakken met zwaarden à la computerspel Tiger Blade (‘laat je gegarandeerd druipen van het zweet’, volgens VR-fitnessinfluencer Viking Princess VR) dan voor de wat meer traditionele work-outs in de virtuele sportschool, dan hoef je je daar zeker niet voor te schamen. Hill: ‘Ondanks alle vooroordelen die sommige mensen hebben over gamen, kan elk soort VR-spel je actief krijgen.’
Eleven Table Tennis: tafeltennis tegen AI en menselijke tegenstanders.
Thrill of the Fight: boksen tegen AI in meerdere moeilijkheidsgraden.
FitXR: virtuele sportschool met coaches voor onder meer boksen, dansen en HITT-work-outs.
Les Mills Bodycombat VR: virtuele sportschool met coaches waarbij de nadruk ligt op boksen.
Beat Saber: ritmegame met lichtzwaarden.
Blast-On: een-tegen-eenschietspel versus AI of menselijke tegenstanders.
Broken Edge: zwaardvechten in een fantasywereld.
Tiger Blade: schieten, zwaardvechten en aanvallen ontwijken.
Ragnarock: ritmisch op trommels slaan om een Vikingschip in beweging te krijgen.
Cybrix: een futuristische combinatie van squash en het klassieke computerspel Breakout.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant