In navolging van de mannen is de profcompetitie voor vrouwen in Saoedi-Arabië sterk in opkomst, met profclubs en internationale transfers. Topclub Al-Qadsiah is op trainingskamp in Nederland.
Zie hier enkele gebruiken in het voetbal voor vrouwen in Saoedi-Arabië. Rahf Almansury speelt verplicht in een legging, maar zonder hoofddoek, als van strafschopgebied tot strafschopgebied pendelende middenvelder. ‘De hidjab is een kwestie van vrije keuze. Als iemand zich beter voelt met hoofddoek, moet ze dat doen.’ Tijdens besloten trainingen mag ze ook in korte broek voetballen, maar daarvan verschijnen dan geen foto’s.
Almansury (27) voetbalt bij Al-Qadsiah uit de stad Khobar. De club is gekocht door een van de grootste oliemaatschappijen ter wereld, Aramco, en wil de absolute top bereiken. Het wachten is op de eerste Nederlandse speelster die naar de groeiende competitie trekt. Almansury is geboren in Jeddah, aan de westkust, en voor het voetbal verhuisd naar Khobar, in het oosten, aan de Perzische golf.
Over de auteur
Willem Vissers is voetbalverslaggever voor de Volkskrant.
Ook toen voetbal voor meisjes en vrouwen nog niets voorstelde in het streng islamitische land, waar ondanks de modernisering van de samenleving vrouwen nog steeds minder rechten hebben dan mannen, wilde zij niets anders dan voetballen. ‘Ik voetbal sinds ik een kind was. Gewoon op straat, jongens en meisjes door elkaar. Er waren wel sociale belemmeringen, maar dat is gebruikelijk. Van conservatieve familieleden, die niet zo van voetbal hielden, of die het niet fijn vonden dat ik op straat was.
‘Voordat de competitie bestond, huurden we een veld met een aantal mensen, ergens in de stad. We organiseerden zelf wedstrijden, vormden teams en speelden vriendschappelijk. Zo is het begonnen met wedstrijden: vanuit de meisjes zelf. Mijn ouders vonden het goed, al vroegen ze zich weleens af of het ideaal was voor mijn toekomst, of ik kon leven van voetbal.’
Dat kan Almansury. Ze is opgeleid tot tandarts, maar ze wil liever voetballen en dat kan sinds een paar jaar in de professionele competitie van het land. ‘Ik heb een goed contract.’
Ze maakte ook haar debuut in de nationale ploeg. Het minimumsalaris bedraagt ongeveer 3.000 euro per maand. Elke club mag bovendien zes buitenlanders opstellen en die krijgen doorgaans meer betaald. Ze komen bij Al-Qadsiah uit de Verenigde Staten, IJsland, Brazilië, Kameroen en Ivoorkust. ‘Van overal op de wereld’, zegt technisch directeur Katerina Falida.
Al-Qadsiah is een club met historie, die sinds een paar jaar een vrouwenteam heeft. ‘De visie is om de top te bereiken, zowel bij de mannen als bij de vrouwen. Allereerst op nationaal niveau en daarna internationaal’, aldus Falida. ‘We willen de vrouwen een veilige omgeving bieden om zich te ontwikkelen als mens en als voetballer.’
Falida, afkomstig uit Griekenland en actief in vele functies in het voetbal, in tal van landen, gelooft in die groei. Er is een goed georganiseerde professionele competitie voor vrouwen, plus een eerste en tweede divisie. Samen rond de vijftig teams.
Hoeveel vrouwen voetballen in Saoedi-Arabië, weet ze niet precies. ‘Alleen al op scholen zijn er ongeveer zestigduizend speelsters. Het land investeert veel in vrouwensport, geheel volgens de ‘visie 2030’, het plan om de economie te verbreden en minder afhankelijk te worden van olie en gas. Ook is er vanuit de overheid voortdurend aanmoediging om aan sport te doen, ook uit oogpunt van volksgezondheid.’
En natuurlijk, niets valt helemaal los te zien van de in westerse landen omstreden toewijzing, al is die pas officieus, van het mannen-WK van 2034 aan het land. Mensenrechten, vrouwenrechten, rechten van arbeiders: het verhaal over Qatar is opnieuw actueel.
Almansury praat zacht, totdat vragen gaan over de achtergebleven rechten van vrouwen in Saoedi-Arabië, dat streng islamitisch is en waar vrouwen pas sinds 2018 mogen autorijden, om een voorbeeld te noemen.
Haar volume stijgt: ‘We willen graag dat mensen meer leren over Saoedi-Arabië, over hoe we functioneren als samenleving. We boeken vooruitgang en proberen misverstanden uit de wereld te helpen. Weet je wat? Kom op bezoek. Overtuig jezelf. Dat is alles wat wij willen. Je bent welkom.’
Voetbal voor meisjes is zo langzamerhand een normale zaak in het land. Vaders brengen hun dochters en juichen om een doelpunt.
Vrouwen mogen voetballen in Saoedi-Arabië en krijgen er zelfs voor betaald. De ervaren IJslandse voetballer Sara Björk Gunnarsdottir is onlangs aangetrokken, als een van de grootste sportvrouwen uit IJsland. Ze won onder meer de Champions League met Lyon, de club die ze tevens met succes aanklaagde omdat ze minder kreeg uitbetaald tijdens haar zwangerschap.
De mannenploeg van Al-Qadsiah is onlangs gepromoveerd naar de hoogste divisie en heeft nog opvallender transfers bewerkstelligd dan bij de vrouwen: de Spanjaard Nacho van Real Madrid, doelman van de nationale ploeg van België Koen Casteels en spits Pierre-Emerick Aubameyang, die onder meer bij Barcelona, Borussia Dortmund en Arsenal voetbalde.
De vrouwenploeg heeft een uitgebreide, internationale staf met een Portugese trainer en is een tijd op trainingskamp in Doorwerth, met oefenduels. Dinsdag is gewonnen van eersteklasser VDZ (3-0) uit Arnhem, in de stromende regen. Keeper Lindsey Harris uit de Verenigde Staten voetbalde eerder in IJsland, Noorwegen en Portugal.
Ze is gelukkig in Khobar. ‘Ik had niet gedacht dat de mensen hier zo cool waren. Nou ja, ik had eigenlijk geen idee van wat ik kon verwachten, maar ik ben verrast. De sfeer is familiair. Het verschil met andere landen is vooral de mindset. In de Verenigde Staten had iedereen meer ervaring dan ik, maar hier ben ik degene met ervaring. Ik ben een leider, ook in de coaching, meer dan ik gewend ben.
‘Als ik het vergelijk met vorig seizoen, zie ik een geweldige ontwikkeling, qua niveau. De organisatie bij onze club is professioneel. De faciliteiten zijn prachtig, de staf is uitstekend.’
Harris voelt zich prettig. ‘Ik hoef mijn levensstijl helemaal niet aan te passen. De buitenlandse spelers wonen in een compound, waar het leven helemaal vrij is. Als ik de compound verlaat, draag ik een lange broek, uit respect voor de regels van het land. Ik heb niet het gevoel dat ik me anders gedraag. Ik respecteer gewoon de wetten, en mag dus geen alcohol drinken. Ik hield wel van een glaasje, dus dat is een geluk bij een ongeluk voor mij als sporter.
‘Het is vooral mooi om te zien hoe snel de competitie groeit, hoeveel de ploegen investeren.’ Falida: ‘Ik voel me altijd veilig. Ik doe precies hetzelfde als wat ik elders op de wereld deed. In Singapore waren de wetten veel strenger.’
Ook buiten voetbal is de ontwikkeling zichtbaar bij de club met meer dan twintig takken van sport. Bij Al-Qadsiah willen ze alleen over sport praten, niet over politiek of mensenrechten. Al-Qadsiah was collectief trots op Dunya Aboutaleb, met haar vierde plaats op de Olympische Spelen, bij het taekwondo.
Dat alles in het teken staat van het WK in 2034, vindt Falida lichtelijk overdreven. ‘Programma’s voor ontwikkeling lopen al jaren, al voordat Saoedi-Arabië kandidaat was voor het WK. Voetbal is onze belangrijkste sport, voor mannen én voor vrouwen. Alle wedstrijden zijn live op tv, ook van de vrouwen. Ons enige doel is te laten zien dat vrouwen goed kunnen voetballen. De stappen zijn immens.
‘Meer spelers uit Europa zullen in deze competitie komen voetballen, vanwege de betaling en het groeiende niveau. Kijk naar de mannen, met al die sterren in de competitie. Als je al die namen hoort, denk je soms dat het om de Champions League gaat. Ze kunnen hier goed verdienen en het is mooi om betaald te krijgen voor iets wat je graag doet. Het vrouwenvoetbal in Saoedi-Arabië is nog een baby, die we met zorg willen laten groeien, van kind tot volwassene.’