De Israëlische premier Benjamin Netanyahu wordt ervan beschuldigd de onderhandelingen over een staakt-het-vuren te saboteren. Maar wat de andere partij aan de gesprekstafel wil, is onduidelijk. Hamas-leider Yahya Sinwar lijkt net als Netanyahu te geloven dat oorlog in zijn voordeel werkt.
‘Een staakt-het-vuren in Gaza is in zicht’, zei de Amerikaanse ambassadeur bij de Verenigde Naties donderdag. Maar uit het Midden-Oosten komen sombere geluiden. Misschien wordt er zondag een topontmoeting in Caïro gehouden waar ook Hamas aanwezig zal zijn. Misschien ook niet.
Er zijn alleen nog slechte opties, zei een diplomatieke bron vrijdag in de Israëlische krant Haaretz. Een top is waarschijnlijk verspilde moeite, cancelen kan leiden tot het einde van de onderhandelingen. Israël en Hamas hebben in eerste instantie ingestemd met het ‘raamwerk’ dat de Amerikaanse president Joe Biden heeft voorgelegd. Eerst een bestand van zes weken, waarin Israëlische gijzelaars worden geruild tegen Palestijnen die in Israël gevangen zitten. In die periode wordt onderhandeld over een permanent bestand, waarna de rest van de gijzelaars vrijkomt. In een derde fase wordt gesproken over de wederopbouw van Gaza.
Over de auteur
Peter Giesen is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over de Europese Unie en internationale samenwerking. Eerder was hij correspondent in Frankrijk.
Zelfs zijn eigen veiligheidschefs geloven dat de Israëlische premier Benjamin Netanyahu een staakt-het-vuren saboteert door aanvullende eisen te stellen waarvan hij weet dat ze voor Hamas onverteerbaar zijn: de blijvende bezetting door Israël van de Philadelphi Corridor en de Netzarim Corridor in Gaza.
Maar wat wil Hamas? Is Hamas-leider Yahya Sinwar wel geïnteresseerd in een staakt-het-vuren? Of vecht hij liever door, in de hoop dat het internationale isolement van Israël zal toenemen en het vuur van het Palestijnse verzet wordt aangewakkerd?
Het is moeilijk zicht te krijgen op de beweegredenen van Hamas. De politiek in Gaza speelt zich letterlijk ondergronds af, in de tunnels onder het gebied. De media moeten het doen met de spaarzame statements van Hamas en de interpretaties van analisten.
Hamas is bereid tot concessies, volgens islamoloog en Hamas-kenner Joas Wagemakers van de Universiteit Utrecht. ‘Hamas is geïnteresseerd in een staakt-het-vuren. Het heeft niet veel meer te winnen bij doorvechten’, zegt hij.
De terreuraanval van 7 oktober moest de Palestijnse kwestie weer op de kaart zetten. Dat is gelukt: het oog van de wereld is weer op de Palestijnen gericht. Daarom heeft Hamas geen belang bij het voortzetten van de oorlog, denkt hij. De organisatie heeft al grote verliezen geleden en is in militair opzicht kansloos tegen Israël.
Wel liggen de partijen ver uit elkaar. Zolang Israël vasthoudt aan zijn doelstelling om Hamas volledig te vernietigen, zal Hamas nooit alle Israëlische gijzelaars vrijlaten. ‘Hamas heeft maar één troef in handen en dat zijn de gijzelaars. Daarom wil die dat de oorlog echt stopt. Hamas is bang dat Israël opnieuw begint als de gijzelaars zijn vrijgelaten, en wil niet zijn eigen doodvonnis tekenen’, zegt Wagemakers.
Toch heeft Hamas in principe ingestemd met een tijdelijk bestand waarbij een deel van de Israëlische gijzelaars zou vrijkomen. Dat laat volgens Wagemakers zien dat de beweging bereid is tot compromissen, als de Palestijnen een perspectief op een beter leven en een eigen staat wordt geboden. Officieel streeft Hamas naar een Palestijnse staat from the river to the sea. Maar Hamas-leiders hebben ook laten weten dat zij genoegen zullen nemen met een Palestijnse staat in de bezette gebieden, al houden zij vast aan het principe dat zij Israël niet erkennen.
‘Ze weten dat Israël niet verslagen kan worden. Hamas ziet de bevrijding van Palestina als iets waar de Palestijnen recht op hebben, maar niet haalbaar is’, zegt Wagemakers.
Wel is Yahya Sinwar, onlangs benoemd tot politiek leider van Hamas, radicaler dan andere Hamas-kopstukken. Sommige analisten geloven dan ook niet dat hij geïnteresseerd is in een deal met Israël. Sinwar heeft twee doelen, schreef Jon Alterman van de Amerikaanse denktank Centre for Strategic International Studies: ‘Eén: zo veel mogelijk Israëliërs doden. Twee: herinnerd worden als de man die de veranderingen teweegbracht die ertoe zullen leiden dat, misschien pas over decennia, de Joden uit het historische Palestina worden verdreven en de Arabische soevereiniteit over Jeruzalem wordt hersteld.’
Volgens Alterman wil Sinwar een permanente opstand tegen Israël die uiteindelijk tot een Palestijnse overwinning zal leiden. Vanuit dit perspectief hoeft de oorlog niet beëindigd te worden. Als open wond is Gaza effectiever dan als gepacificeerd gebied.
Burgerslachtoffers doen er niet toe voor Sinwar. Zij zijn ‘noodzakelijke offers’ voor de bevrijding van Palestina, schreef hij in een bericht dat via de Wall Street Journal uitlekte. Toen Hamas-leider Haniyeh in april drie zoons verloor bij een Israëlische luchtaanval, schreef Sinwar hem dat de dood van zijn kinderen ‘leven brengt in de aderen van de natie, en die aanzet tot eer en glorie’.
Net als Netanyahu gelooft Sinwar dat de oorlog in zijn voordeel zal werken, denkt Alterman. Ook islamoloog Wagemakers is pessimistisch over de kansen op een bestand: ‘Ik vermoed dat er geen succesvolle wapenstilstand komt. Zelfs als een akkoord wordt gesloten, zie ik het niet standhouden. De belangen in deze oorlog staan diametraal tegenover elkaar. In het verleden hielden wapenstilstanden ook nooit stand. En nu zijn de spanningen en de emoties nog veel groter.’
Geselecteerd door de redactie
‘Als de rechtsstaat geschonden wordt, is het onze plicht om aan de bel trekken – ook als ambtenaren’
Source: Volkskrant