Op alle vlakken piept en kraakt het bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Wie familie wil laten overkomen, moet bijna twee jaar wachten voor de IND begint met de afhandeling.
Bijna 40 duizend nareizigers wachten nu in het buitenland op een beslissing. De IND slaagt er al jaren niet in de verzoeken, bezwaren en beroepen binnen wettelijke termijn af te handelen. Het verlengen van de beslistermijn van zes naar vijftien maanden biedt geen soelaas. De IND verwacht in april 2026 te kunnen beginnen met nareisverzoeken die deze zomer zijn binnengekomen.
Dit is volstrekt in strijd met de Europese regels waar Nederland zich aan heeft gecommitteerd, zegt mensenrechtenadvocaat Eva Bezem. ‘Het is eigenlijk heel simpel’, zegt Bezem, ‘een door oorlog verscheurd gezin moet zo snel mogelijk weer bij elkaar komen’. Nederland is, zo blijkt uit jurisprudentie van onder andere het Europees Hof van Justitie, verplicht gezinnen ‘menselijk, welwillend en met spoed’ te herenigen.
Kortetermijnoplossingen zijn er niet volgens de IND. ‘Een aantal jaar geleden is er flink bezuinigd,dat is een van de redenen dat we nu nog steeds te weinig capaciteit hebben’, zegt Britt Enthoven, IND-woordvoerder. Ondertussen wordt het werk complexer en neemt het aantal aanvragen al langere tijdtoe. ‘Niet alleen bij asiel, maar ook bij andere aanvragen wordt het drukker’, aldus Enthoven. Kennismigranten en internationale studenten van buiten de Europese Unie moeten ook bij de IND worden aangemeld.
De IND probeert de stroom van werk in te dammen door interne processen te verbeteren en meer medewerkers aan te nemen. De nieuwelingen moeten wel eerst worden ingewerkt, en dat kost tijd. ‘Er is geen kant-en-klare opleiding hoor- en beslismedewerker buiten de IND’, zegt Enthoven.
Een recent bericht over het aantal wachtende nareizigers in de Telegraaf was voor minister Marjolein Faber van Migratie en Asiel reden om te spreken van een ‘asielcrisis’. Premier Dick Schoof liet weten dat een asielcrisiswet tijd kost, en er zeker niet voor Prinsjesdag kan zijn. Met die wet zouden nieuwe asielaanvragen niet meer in behandeling worden genomen. De Europese Commissie waarschuwde vorige maand al dat dit niet zomaar kan binnen de Europese regels waar Nederland mee in heeft gestemd.
De IND moest de afgelopen jaren miljoenen betalen aan dwangsommen vanwege trage procedures. In 2020 nam de Kamer een wet aan waarmee dwangsommen voor asielprocedures tijdelijk werden opgeschort. In 2022 draaide de Raad van State dit gedeeltelijk terug. De automatische bestuurlijke dwangsommen wanneer een aanvrager bij het verstrijken van een termijn de IND in gebreke stelt, worden nog steeds niet uitgekeerd. Alleen dwangsommen die een rechter oplegt worden in rekening gebracht.
Toch moet de instantie dit jaar waarschijnlijk toch een recordbedrag betalen. Eind april waren de dwangsommen voor 2024 al opgelopen tot 9,9 miljoen euro. Niet alleen de aanvragen lopen vertraging op, ook de verdere afhandeling. De IND is in de eerste vier maanden van het jaar ruim tienduizend keer in gebreke gesteld, en ook het merendeel van die ingebrekestellingen wordt te laat behandeld.
Deze zomer stemde de Tweede Kamer in met een voorstel om de bestuurlijke dwangsommen voor asielaanvragen definitief af te schaffen. De Eerste Kamer moet nog over deze wetswijziging beslissen.
De IND wil het liefst alle dwangsommen afschaffen, dus ook de dwangsommen die de rechtbank kan opleggen. ‘Het is geen onwil dat we de verzoeken niet op tijd behandelen, en de ingebrekestellingen leveren juist meer werk op’, zegt Enthoven. Toch kan een dwangsom ertoe leiden dat een aanvraag sneller wordt behandeld. Advocaat Bezem blijft daarom de IND in gebreke stellen. ‘Het is de enige manier om mijn cliënten te helpen, het enige pressiemiddel dat er nog is.’ De IND neemt ze weinig kwalijk, de werkdruk is daar enorm hoog. ‘Maar dit zijn gewoon mensenrechtenschendingen, die worden veroorzaakt door een gebrek aan politieke visie’, aldus Bezem.
De wachttijden zijn een belangrijke oorzaak van de overvolle opvangcentra. Van de 49 duizend asielzoekers die het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) opvangt zitten er vijftienduizend al langer dan een jaar. In Ter Apel slapen elke nacht meer dan tweeduizend personen. Het COA moet bij een overschrijding van dit maximum een dwangsom betalen aan de gemeente Westerwolde. Omdat het maximale bedrag van 1,5 miljoen euro in juni is bereikt, loopt de dwangsom nu niet verder op. De gemeente beraadt zich op verdere stappen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant