Terwijl Rusland aast op een militair succes in de Donbas, is Oekraïne een tegenoffensief begonnen dat zich ontvouwt op verschillende fronten.
Na een week van ongekende militaire activiteiten langs het immense front van de Russische agressieoorlog tegen Oekraïne, wordt het steeds duidelijker wat Rusland en Oekraïne proberen te bereiken, al maakt de oorlogsmist het onmogelijk om definitieve conclusies te trekken.
Het is, meer dan waarschijnlijk ooit tevoren, een strijd op vele, onderling gerelateerde fronten. Het zwaartepunt van het Russische offensief ligt in de Donbas in Oost-Oekraïne, waar Rusland al maanden aast op doorbraken. Het heeft, ten koste van vele duizenden en duizenden gedode militairen, gestaag terreinwinst geboekt, geholpen door Oekraïense tekorten aan manschappen en en de lange onderbreking van Amerikaanse steun.
Over de auteur
Arnout Brouwers schrijft voor de Volkskrant over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Toch verschillen militaire experts van mening over het succes van dat offensief. Tegenover de vele alarmistische berichten over ‘oprukkende Russen’ staat de visie van experts als Phillips O’Brien, die spreekt van ‘microterreinwinst tegen hoge kosten’. Van de ‘aanstaande inname’ van Tsjasiv Jar is al enige tijd weinig vernomen.
Niettemin komen na maanden van ononderbroken aanvalsgolven Pokrovsk en Toretsk nu binnen bereik van Russische eenheden. De val van Pokrovsk, een Oekraïens logistiek knooppunt voor het Donbas-front, zou president Poetin een tussenstation bieden, en een propagandistische opsteker, op weg naar de verovering van de hele Donbas.
Oliver Carroll, oorlogscorrespondent van The Economist, stuurde deze week een zeer pessimistisch bericht uit de stad, die zich volgens hem opmaakt voor een ‘gemene nieuwe fase’ van de oorlog, een eufemisme voor verwoestende luchtaanvallen en bombardementen waarmee Rusland steden aan puin schiet alvorens ze in te nemen.
Carroll en andere waarnemers ter plaatse geven verschillende redenen voor de moeilijkheden in de Oekraïense defensie, die president Zelensky zegt zo snel mogelijk te versterken: gebrek aan munitie, uitputting onder niet-afgeloste troepen, blunderende commandanten, en de vervanging van ervaren eenheden (die zijn ingezet in Koersk) door nieuwe, onervaren rekruten.
Daartegenover staan Russische eenheden met hun niet-aflatende aanvallen – tot wel vijftig per dag. De intensiteit ervan is ongekend, zeggen de Oekraïners, met een nieuwe tactiek: het naar voren sturen van kleinere groepen die moeilijker af te stoppen zijn. Geen wonder dat er in de Oekraïense linies hier geen lofzang te horen valt op de inval in Koersk, die deels bedoeld was om het Donbas-front te verlichten. Een Oekraïense militair zegt daarover: ‘De Russen hebben ons door en trappen niet in de val.’
Maar het totaalbeeld is ingewikkelder. De beschikbare informatie bevestigt dat er van andere Oekraïense fronten wel Russische eenheden worden teruggetrokken naar Koersk, maar niet van het front bij Pokrovsk. En het mediaplatform Meduza bericht dat het Kremlin ervan uitgaat dat Oekraïners voorlopig niet kunnen worden verdreven uit Koersk en de tv-propagandisten opdracht heeft gegeven de bezetting van dit stukje Rusland als ‘het nieuwe normaal’ af te schilderen. Poetin is gebrand op succes in Donbas.
Maar ondertussen gaan die Oekraïense aanvallen over de grens verder, onder meer in het gebied ten westen van het veroverde gebied waar de bruggen over de Sejm opgeblazen zijn, en de vervangende pontonbruggen naar verluidt ook. Op sommige plekken worden felle gevechten gemeld, wat erop duidt dat de Russische verdediging op gang is gekomen.
Ook in het Westen wordt inmiddels wat anders tegen de inval in Koersk aangekeken. Zo meent de Amerikaanse oud-generaal Ben Hodges dat je niet meer kunt spreken van een ‘inval’ maar van een tegenoffensief, ‘gebaseerd op de effecten die de Oekraïners proberen te bereiken. Het zal het momentum en verhaal (van de oorlog, red.) veranderen en de Russische bevelvoering, transport, olie- en gasinfrastructuur, vliegbasis-operaties en binnenlandse politiek verstoren’.
Dit ‘tegenoffensief’ overstijgt de regio Koersk. Zo zouden Oekraïense eenheden ook langs het front in de regio Charkiv oprukken, profiterend van de Russische verzwakking daar als gevolg van de verplaatsing van eenheden naar de regio Koersk. Een Oekraïense brigade claimde vrijdag twee kilometer te zijn opgerukt na een doorbraak door Russische linies.
Maar de echte klap die op Russisch grondgebied wordt uitgedeeld, tegelijk met de aanval over de grond in Koersk – en waarover nauwelijks wordt bericht – zijn de raket- en droneaanvallen op Russische vliegbases, olieterminals en munitieopslagplaatsen dieper in Rusland. Die zijn de afgelopen tien dagen drastisch opgevoerd, en hierbij lijken voor het eerst, dankzij verbeterde Oekraïense drones, ook de vliegbases te worden geraakt van waaraf de verwoestende aanvallen met glijbommen worden ondernomen. Dit zijn precies de doelen die Kyiv niet met westerse wapens mag raken van Washington uit angst voor escalatie.
Het effect dat Oekraïne hiermee beoogt is ten minste drieledig: de Russische oorlogsmachine verstoren en zo het Russische offensief in Donbas bemoeilijken, de westerse partners laten zien dat hun restricties onnodig zijn en dat ze hun hulp moeten intensiveren, en een betere uitgangspositie verwerven voor uiteindelijke onderhandelingen.
Dit gevecht strekt zich uit over meer dan duizend kilometer frontlinie, raakt inmiddels ook Zuid-Rusland en kan bovendien tot nieuwe ontwikkelingen leiden op de bezette Krim, waar Oekraïne systematisch bezig is de Russische luchtafweer te vernietigen, de vloot terug te drijven en de logistieke banden tussen Rusland en de Krim door te snijden. Deze week werd bij een raketaanval op de haven Kavkaz de laatste operationele Russische veerboot die treinwagons naar de Krim kon vervoeren vernietigd, inclusief de volgeladen treinwagons die erop stonden.
De uitkomst van de intense strijd op al deze fronten is ongewis, maar het lijkt erop dat Oekraïne al zijn beschikbare middelen inzet om zich te bevrijden van de dubbele gesel van Russische uitputtingsoorlog en halfslachtige westerse hulp.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant