Eenzame mensen zijn het meest gebaat bij vaste vertrouwde hulpverleners. Maar dat kan misgaan door wetgeving waar gemeenten niet onderuit kunnen. Ze lopen hierdoor zelfs kans verkeerde hulpverlening te krijgen, vrezen experts tegenover NU.nl.
Bijna de helft van de volwassen inwoners van Nederland voelt zich eenzaam en dat aandeel neemt vooral onder jongeren sterk toe, zegt het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS). Een op de zeven personen heeft erg last van eenzaamheid. Het komt meer voor onder ouderen en jongeren.
Gemeenten en andere (semi-)publieke instellingen moeten zich houden aan de Aanbestedingswet 2012 als ze diensten willen inkopen, ook voor hulp aan eenzame mensen. Dat betekent dat een nieuw potje met geld niet automatisch naar hun oude vertrouwde leverancier mag gaan. Andere aanbieders moeten, boven een drempelbedrag dat verschilt per soort dienstverlening, ook een eerlijke kans krijgen via een openbare aanbesteding.
Maar hierdoor kan de aanpak van eenzaamheid onder druk komen te staan, stelt senior onderzoeker Hanneke Mateman van kennisinstituut Movisie tegen NU.nl.
"Een andere organisatie kan de aanbesteding winnen met als risico dat daardoor een lopend project stopt", licht de sociaal wetenschapper toe. "Dit aanbestedingscircus rond sociaal werk maakt het heel lastig om te bouwen aan de lange termijn en een vertrouwensband met de mensen die je uit hun isolement wil halen."
Eenzaamheids-expert Jeannette Rijks signaleert hetzelfde. "Door die aanbestedingstrajecten ontstaat een perverse prikkel: om een opdracht binnen te halen, verzinnen aanbieders dingen die leuk klinken in de oren van de ambtenaren die hun offerte beoordelen. Maar ze helpen voor geen zier tegen eenzaamheid. Zonde van de energie. Zonde van het geld."
Als voorbeeld geeft Rijks projecten die als doel hebben sterk eenzame mensen in contact te brengen met anderen. "Verbindingsprojecten helpen hen niet", stelt de opleider van professionals in eenzaamheidstrajecten. "Het 'sociale brein' van deze mensen is veranderd na lange tijd eenzaamheid. Dus leuke dingen doen helpt die groep niet, omdat sterk eenzame mensen dit niet meer kunnen waarderen. Ze zijn door eenzaamheid ook bijvoorbeeld bang voor andere mensen."
Die 'verbindingsaanpak' heeft volgens Rijks zelfs een negatief effect. "Sterk eenzame mensen denken dat het aan hunzelf ligt dat ze zich niet beter voelen na zo'n - verkeerd ingestoken - hulptraject. Dat ze de uitzondering zijn."
Ook Matemans collega Martha Talma bij Movisie stelt dat het verwijzen naar ontmoetingstrajecten zelfs averechts kan werken. "Als mensen langere tijd gevoelens van eenzaamheid ervaren, kan deze stap veel te groot zijn" zegt de senior onderzoeker. "Ze kunnen zich nog eenzamer gaan voelen als ze geen aansluiting vinden."
Expert eenzaamheid Hugo van den Beld herkent de signalen dat de langetermijnaanpak van eenzaamheid soms in het gedrang komt. Dat kan ook gebeuren na een nieuwe wind in gemeenten, die hoofdverantwoordelijk zijn voor het tegengaan van eenzaamheid. "Nieuw gemeentecollege, nieuwe prioriteiten en nieuw beleid."
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten laat weten voorstander te zijn van langere contracten voor aanbieders van trajecten tegen eenzaamheid. Zo kunnen die langer in een buurt of wijk werken.
Adviesbureau BMC helpt in opdracht van VWS gemeenten bij de aanpak van eenzaamheid. Omdat openbare aanbestedingstrajecten wettelijk verplicht zijn, kunnen publieke instellingen daar niet omheen, zegt managing partner sociaal domein Marieke van der Burg tegen NU.nl. Maar vaste gezichten verdienen volgens haar de voorkeur. "Het liefste wil je dat inwoners een vast aanspreekpunt hebben. Partijen die geworteld zijn in de samenleving."
De Gemeente Hilversum is volgens Van den Beld een positief voorbeeld. Daar ligt de aanpak van eenzaamheid - en het potje met geld - vast tot 2030, terwijl de volgende gemeenteraadsverkiezingen al in 2026 zijn. "Eenzaamheid vraagt om een meerjarige aanpak", licht de gemeente toe aan NU.nl.
Toch hopen Van der Burg en Van den Beld ook dat het tegengaan van eenzaamheid vooral komt vanuit de samenleving zelf. "Eigenlijk heb je een cultuuromslag nodig", licht de laatste toe. "Een samenleving waarin we maar drie of vier dagen per week werken en toch voldoende geld verdienen. Zodat we tijd overhouden voor mantelzorg. En veel meer aandacht voor elkaar."
Source: Nu.nl algemeen