Kamala Harris verkondigt een nieuw soort patriottisme. Tijdens haar toespraak donderdag probeert Harris ‘Amerikaansheid’ te ontworstelen aan de Republikeinen. Op de conventie is de Amerikaanse vlag terug van weggeweest, net als de kreet ‘USA!’.
Kamala Harris stapt weg van het katheder. Ze laat haar schouders zakken. Voor een moment staat ze er nog, alleen, op het reusachtige podium van de Democratische Conventie in Chicago. Honderdduizend blauwe, rode en witte ballonnen dwarrelen omlaag. ‘Freedom!’, brult Beyoncé door de speakers. Harris kijkt de zaal rond. En schiet dan in de lach.
Het zit erop. Vier weken nadat zij Joe Biden verving als presidentskandidaat, in recordtijd een campagne optuigde en een plan ontwikkelde van wie zij zou willen zijn als president, heeft Kamala Harris (59), met een donderende toespraak voor miljoenen kijkers, de nominatie formeel geaccepteerd.
Over de auteur
Thomas Rueb is correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant. Hij woont in New York.
Alles over de Amerikaanse verkiezingen leest u in dit dossier.
‘Thank you’, herhaalt ze donderdag steeds, onhoorbaar, struinend over het podium. ‘Thank you.’
En daar klinkt hij weer, vanuit het publiek, de hartenkreet die tijdens haar toespraak steeds opnieuw te horen was. Drie letters; die de Democraten deze week doelbewust op de Republikeinen hebben terugveroverd. ‘USA! USA! USA!’
Zelden moest een presidentskandidaat in één toespraak meer bereiken dan Harris donderdag. De voorheen vrij onzichtbare vicepresident diende zich voor te stellen aan een electoraat dat haar pas net leert kennen. Ze moest zich losweken van de impopulaire Joe Biden, zonder zijn – hún – beleid af te vallen. En bovenal moest Harris een verbindende visie op de toekomst zien te schetsen, in een tijd van uiterste polarisatie.
Ze doet het donderdag allemaal. En meer.
Vaardig koppelt Harris in Chicago haar biografie – kind van een Indiase moeder en Jamaicaanse vader – aan haar eerdere carrière als aanklager. ‘Mijn moeder leerde me dat iedereen het recht heeft op veiligheid, waardigheid en eerlijkheid.’
Methodisch, als een aanklager, zet ze vervolgens de mankementen van haar tegenstander uiteen. ‘De gevolgen van Donald Trump terug in het Witte Huis plaatsen, zijn extreem serieus’, zegt ze. ‘Denk niet alleen aan de chaos van zijn termijn, maar ook aan de ernst van wat er is gebeurd sinds hij de vorige verkiezing verloor.’
Harris belooft huizen te bouwen, kleine ondernemers te steunen, het recht op abortus bij wet te garanderen. Haar verkiezingsprogramma krijgt vorm. Maar Harris tracht ook iets groters. Zij schetst in haar toespraak een eigen, brede visie op wat het betékent om Amerikaan te zijn. En daarbij gebruikt Harris, net als haar partijgenoten deze week, de taal die jarenlang was voorbehouden aan Republikeinen.
De centrale kreet van Harris’ toespraak donderdag is, zoals Beyoncé al zong, freedom. ‘De vrijheid om veilig te zijn’, dondert Harris. ‘De vrijheid om openlijk en trots te houden van wie je houdt. De vrijheid om schone lucht te ademen en schoon water te drinken. En de vrijheid die alle andere vrijheden garandeert: de vrijheid om te stemmen.’
Het is niet zomaar een woord. Dit is een frontale aanval. Bijna een halve eeuw staat de term ‘vrijheid’ synoniem aan Republikeinse campagnes, die daarmee doelen op vrijheid van een bemoeizuchtige overheid. Harris en de Democraten bedoelen iets anders. Zij proberen ‘vrijheid’ te ontworstelen aan de greep van rechts.
Hetzelfde doen zij deze week met beeldtaal, die hier in het stadion overal is te zien: wapperende Amerikaanse vlaggen, arbeiders, de woeste vlaktes van het rurale Midden-Westen en het ijzer van industrie.
Ook het leger krijgt een centrale rol, met nadruk op de dienst van running mate Tim Walz, en expliciet in Harris’ verhaal donderdag. ‘Ik zal garanderen dat Amerika altijd de sterkste, dodelijkste krijgsmacht in de wereld behoudt’ en ‘nooit de dienst en offers van militairen zal verloochenen’. Geen taal die je doorgaans hoort op links.
Precies op dat moment in de speech delen vrijwilligers Amerikaanse vlaggetjes uit, en souffleren vanuit het gangpad: ‘USA! USA!’. De zaal heeft slechts een klein zetje nodig.
Dit was de belangrijkste speech die Harris ooit gaf. Vier dagen lang hebben in Chicago zo’n 150 sprekers de weg geplaveid. Kiezers, lokale politici, gouverneurs en supersterren als Oprah Winfrey en Eva Longoria vertelden óver de kandidaat, die miljoenen tv-kijkers wellicht kennen als vicepresident, maar nog nauwelijks als mens. Dat is nu veranderd.
Harris gebruikt haar eigen onwaarschijnlijke levensverhaal, haar route van een immigrant binnen de Amerikaanse middenklasse naar het Witte Huis, als een archetype van Amerikaansheid.
‘We hebben de kans om een nieuwe weg voorwaarts uit te stippen’, zegt Harris tegen het einde van haar 40 minuten durende verhaal. ‘Niet als mensen van één partij of factie, maar als Amerikanen.’
Geselecteerd door de redactie
Een overzicht van alle berichten en analyses over dit thema
Source: Volkskrant