Vandaag precies een jaar geleden kwam Yevgeny Prigozhin, het hoofd van het Russische huurlingenleger Wagner Group, om het leven bij een vliegtuigcrash. Kort daarvoor was hij in opstand gekomen tegen Moskou. Wie was Prigozhin ook alweer? En wat doet zijn huurlingenleger nu?
De afgelopen twee jaar domineerden Prigozhin en zijn huurlingenleger vaak het nieuws. De Wagner Group werd in het Westen vooral bekend door de Russische invasie in Oekraïne, waarin de groep aan Russische zijde meevocht.
Prigozhin kwam gedurende het conflict steeds vaker in het nieuws vanwege zijn kritiek op de Russische legerleiding. Zo zouden de Wagner-troepen te krap bevoorraad worden door de Russen. Maar de huurlingenbaas richtte zijn tirades nooit direct tot president Vladimir Poetin.
Die opgelopen spanningen bereikten in juni 2023 een kookpunt, toen de Russen Wagner vroegen een contract te tekenen. De huurlingen zouden dan in dienst komen van het Russische leger. Daar wilde Prigozhin niets van weten.
De vlam sloeg op 24 juni echt in de pan. Toen claimde de Wagner-leider dat zijn troepen waren aangevallen door hun Russische bondgenoten. Wagner keerde zich die dag tegen de Russen en marcheerde richting Moskou.
Het huurlingenleger wist de stad Rostov aan de Don in te nemen en schoot meerdere Russische legerhelikopters uit de lucht. Prigozhin zelf verklaarde op sociale media dat hij en zijn manschappen "bereid zijn om iedereen die ons in de weg staat te vernietigen".
Poetin sprak in een televisietoespraak van binnenlandse muiterij en landverraad. Hij noemde de opstand "een dolkstoot in de rug" en riep Wagner op hun opmars te staken. Dat gebeurde diezelfde avond nog, naar verluidt doordat Poetin en Prigozhin persoonlijk tot een overeenkomst waren gekomen.
De 62-jarige Prigozhin werd, net als Poetin, geboren in Leningrad (het huidige Sint-Petersburg). Nadat een carrière in de sport was mislukt, belandde Prigozhin in de jaren tachtig in de cel vanwege diefstal en fraude.
Na zijn vrijlating in 1990 begon hij met de verkoop van hotdogs. In de jaren die volgden runde hij een succesvol restaurant en cateringbedrijf.
Zo schopte hij het tot 'chef-kok' van Poetin. Maar daar bleef het niet bij: Prigozhin werd een vertrouweling van de Russische president.
Naast het cateren van staatsbanketten knapte Prigozhin ook andere klusjes voor Poetin op. Zo leidde hij de 'trollenfabriek' die in 2016 invloed uitoefende op de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Zonder Poetin was de Wagner-leider niet uitgegroeid tot wie hij op het moment van zijn dood was.
Direct nadat de opstand beëindigd was, toonde Poetin zich opvallend mild. Wagner-soldaten die meededen aan de opmars werden niet gestraft, maar kregen een contract aangeboden bij het Russische leger.
Het Kremlin kondigde aan dat Prigozhin niet vervolgd zou worden en naar Belarus zou verhuizen. Duizenden Wagner-huurlingen verhuisden met hem mee.
Vervolgens was het korte tijd stil rond de Wagner-leider. Hij dook even op in Belarus, maar was grotendeels onzichtbaar. In augustus 2023 deelde Prigozhin een video, naar eigen zeggen vanuit Afrika. Hij claimde daar te zijn om "Rusland op alle continenten groter te maken en Afrika meer vrijheid te bezorgen".
Niet veel later kwam de Wagner-leider om bij een vliegtuigcrash. Rusland is altijd vaag gebleven over de omstandigheden van dat ongeluk. Buiten Rusland wordt aangenomen dat Poetin zich heeft gewroken op Prigozhin. Hij was bepaald niet de eerste Rus die Poetin dwarszat en vervolgens onder verdachte omstandigheden omkwam.
Sinds de dood van hun leider Prigozhin speelt de Wagner Group geen rol van betekenis meer. Een deel van de huurlingen die vochten voor Wagner, is opgegaan in het zogenoemde Africa Corps, dat door de Russische autoriteiten is gevormd.
Zij vechten in Afrika voor regimes waar Rusland nauwe banden mee heeft, zoals de Centraal-Afrikaanse Republiek. In die landen geldt Rusland als bondgenoot ter vervanging van de oorspronkelijk bondgenoten, zoals de Fransen en het Verenigd Koninkrijk. Volgens dataorganisatie ACLED zijn de huurlingen sinds de dood van Prigozhin vaker bij geweldsincidenten betrokken dan voor zijn dood.
Een ander klein deel is ingezet in Belarus om het leger van dat land te trainen. Weer een ander deel van de huurlingen vecht nog in Oekraïne, voor het Russische leger. Dat doen ze samen met personeel van andere particuliere, Russische bedrijven.
In juli kwam Wagner voor het laatst in het nieuws. Oekraïne meldde toen dat het rebellen in Mali had geholpen om het Wagner-huurlingenleger zware verliezen toe te brengen. Door informatie van de Oekraïense militaire inlichtingendienst zouden de Malinese rebellen Wagner-strijders in een hinderlaag hebben weten te lokken.
Dit artikel is samengesteld uit twee eerdere verhalen van NU.nl over Prigozhin en zijn huurlingenleger. Deze lees je hier en hier terug.
Source: Nu.nl algemeen