Dinsdag stelde de Europese Unie importtarieven voor Chinese e-auto’s vast, woensdag begon China een onderzoek naar dumping van Europese zuivel. Vijf vragen over de handelsoorlog die steeds dichterbij komt.
1. Welke handelsbeperkingen hebben China en de EU over en weer opgelegd?
In Europa bestaat al langer irritatie over met name Chinese subsidies voor de elektrische-autoindustrie. Dit omdat de goedkope Chinese e-auto’s succesvol concurreren met Europese merken en deze zo uit de markt drukken. De EU begon daarom in september vorig jaar een onderzoek naar deze subsidiëring.
China kondigde in reactie daarop een onderzoek aan naar vermeende dumping van Europese brandy op de Chinese markt. Toen de EU heffingen op de e-auto’s aankondigde, reageerde Beijing binnen een week met een onderzoek naar dumping van varkensvlees door Europese producenten.
De EU stelde dinsdag de hoogte van de tarieven voor elektrische auto’s naar beneden bij, tot een maximum van 36,3 procent. Niet laag genoeg naar de zin van de Chinezen, zo lijkt het. Een dag later begonnen ze ook een onderzoek naar dumping van Europese zuivelproducten als kaas, melk en room.
Het is een bekend patroon, zegt China-kenner Fred Sengers. ‘China geeft een schot voor de boeg: houd het redelijk, want wij kunnen dat spel ook spelen.’
Over de auteur
Maarten Albers is economieverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over landbouw en de voedingsindustrie.
2. Waarom richt Beijing zich op deze producten?
Door landbouwproducten te kiezen, hopen de Chinezen mogelijk onrust te zaaien onder Europese boeren, die eerder dit jaar ook al de straat op gingen. De boerenlobby staat erom bekend dat zij in Brussel een flinke vinger in de pap heeft.
Sengers denkt aan een simpelere reden. ‘Ze zoeken een productcategorie waar de discussie nu niet over gaat, waar veel Europese subsidie naartoe gaat. Dan kom je snel bij de landbouw uit.’ Landbouwproducten zijn bovendien inwisselbaar: haalt China ze niet uit Europa, dan wel uit Nieuw-Zeeland of Zuid-Amerika.
Bovendien kan Beijing op deze manier de strafmaatregelen op specifieke EU-lidstaten richten. Frankrijk en Spanje pleiten binnen de EU voor hardere stappen tegen China, maar zouden met hun grote vlees- en zuivelsectoren ook het zwaarst te lijden hebben onder heffingen op die producten.
3. Zijn de Chinese klachten over dumping terecht?
Of er sprake is van dumping – het onder de kostprijs verkopen van producten, veelal bedoeld om concurrenten uit de markt te drukken – moeten de onderzoeken nog uitwijzen. China kijkt daarvoor naar 20 Europese subsidieprogramma’s, waaronder het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) en nationale subsidieprogramma’s in onder meer Ierland, Italië en België. Het GLB in zijn huidige vorm is ooit ontwikkeld om aan regels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) te voldoen.
Terwijl het onderzoek loopt, kan China al handelsbeperkingen opleggen aan producten die onderzocht worden. Tot nu toe is dat niet gebeurd, maar het ministerie van Handel zinspeelde eerder wel op voorlopige maatregelen tegen de import van varkensvlees.
De laatste jaren is de binnenlandse productie van varkensvlees en zuivel in China juist toegenomen, terwijl de import uit onder meer Europa is gedaald. Dat wijst erop dat Chinese varkens- en zuivelboeren prima kunnen concurreren.
De Europese kamer van koophandel in China is niet verrast door het handelen van de Chinezen. ‘Helaas is de reactie op handelsbeperkingen van de ene regering steeds vaker terugbetaling met schijnbaar gelijke munt door de andere regering.’
4. Welke gevolgen zouden handelsbeperkingen hebben voor Nederland?
Het Nederlandse slachtbedrijf Vion is een van de bedrijven waar het Chinese onderzoek naar dumping van varkensvlees zich op richt. Kan Vion zijn varkenspootjes en -oren binnenkort niet meer in China slijten, dan zal het andere afzetmarkten moeten vinden.
Dat zal niet makkelijk zijn, voorspelt de Rabobank. Europese consumenten blieven het ‘restvlees’ dat normaal gesproken naar China gaat niet, en andere Aziatische markten zijn veel kleiner dan de Chinese.
Mogelijke heffingen op Europese zuivel hebben vermoedelijk minder gevolgen voor Nederland. Vorig jaar ging voor zo’n 200 miljoen euro aan Nederlandse zuivel naar China. Het merendeel daarvan is echter babymelkpoeder, wat geen onderdeel is van het Chinese onderzoek.
Die keuze is bewust, denkt China-kenner Sengers. ‘Een aantal melkpoederfabrieken in Nederland is in Chinese handen. Voeren ze heffingen in op melkpoeder, dan raken ze ook die Chinese bedrijven.’
5. Hoe groot is de kans op een volwaardige handelsoorlog?
Die wordt met de dag groter, als je EU-buitenlandchef Josep Borrell mag geloven. ‘We moeten niet naïef zijn, we hebben er geen belang bij om in een handelsoorlog verzeild te raken’, zei hij dinsdag, ‘maar misschien is het onvermijdelijk.’
Tegelijkertijd nam Borrell afstand van het Amerikaanse anti-Chinabeleid. ‘We kunnen niet de systematische confrontatie met China aangaan. Europa moet zich niet verzetten tegen de opkomst van China, want die opkomst is een feit. China is een grote wereldmacht.’
Sengers denkt dat een handelsoorlog nog af te wenden is. ‘Het heeft met politieke wil te maken. De Europese klachten zijn niet zonder grond, en ik denk dat er best met de Chinezen te praten valt.’
Tussen de EU en China wordt jaarlijks voor 783 miljard dollar verhandeld, meer dan de 665 miljard dollar tussen de VS en China. Het geeft Europa een machtige positie, denkt Sengers. ‘Door niet meteen heffingen in te voeren laten de Chinezen ook ruimte voor een gesprek. Maar het Europese klimaat jegens China is wel killer geworden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant