Om overbelasting van het elektriciteitsnetwerk tegen te gaan, gaat een aantal netbeheerders onderzoeken of zij gebruikers van zonnepanelen met een vergoeding kunnen verleiden die uit te zetten op zonnige dagen. Is dat een goede oplossing? ‘Het probleem is juist dat er al te veel zonnepanelen zijn.’
De overbelasting van het elektriciteitsnetwerk is zo’n groot probleem dat netbeheerders op zoek zijn naar nieuwe maatregelen om die zogeheten netcongestie het hoofd te bieden. In Zeeland starten netbeheerder Stedin en energiemaatschappij Eneco met een experiment waarbij huiseigenaren op zonnige dagen gevraagd wordt om tegen betaling hun zonnepanelen uit te schakelen.
Deelnemende huishoudens wordt gevraagd om in de komende zes weken zo’n tien keer de zonnepanelen handmatig uit te zetten. Aan het eind van de rit ontvangen zij een vergoeding voor de keren dat zij in die gevallen hun zonnepanelen uitschakelden. Volgens een woordvoerder van Stedin staat de vergoeding gelijk aan het leveringstarief met een bonus voor de niet teruggeleverde elektriciteit van minstens 40 cent per kWh.
‘Het doel van deze nieuwe aanpak is om te leren hoe bereidwillig huishoudens zijn om te helpen het stroomnet te ontlasten’, meldt Stedin. Ook Alliander, dat het stroomnet beheert in onder meer Flevoland, Gelderland en Noord-Holland, zegt te onderzoeken of deze methode werkt om de druk te verlichten op het laagspanningsnet, dat woonhuizen en kleine bedrijven voorziet van elektriciteit.
Over de auteur
Thom Canters is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
‘Kort gezegd staan netbeheerders voor twee problemen als het gaat over overbelasting op het stroomnet’, vertelt Roman Hennig, onderzoeker energie en industrie aan de TU Delft. Enerzijds is de stroomvraag te groot door het gebruik van bijvoorbeeld warmtepompen en elektrische auto’s. Anderzijds wordt het net op bepaalde momenten overbelast omdat er op zomerse dagen meer stroom in wordt gestopt dan nodig is.’
Het experiment van Stedin en Eneco richt zich op dat laatste probleem. In de Zeeuwse plaatsen waar het experiment wordt gehouden, Tholen, Sint Philipsland en Schouwen-Duiveland, is het aantal huishoudens met zonnepanelen flink gestegen.
Dat is niet alleen een probleem voor de netbeheerders, maar ook voor energiemaatschappijen als Eneco, omdat door het overschot aan elektriciteit de stroomprijzen onder nul zakken. Daardoor moeten zij betalen om de stroom terug het net in te laten vloeien. ‘Ze zullen wellicht denken dat ze liever de consument direct betalen om dat te voorkomen’, zegt Hennig.
Op zonnige dagen komt grofweg de helft van de opgewekte energie uit zonnepanelen van consumenten. Dat maakt dat ook zij een belangrijke rol kunnen spelen in het verlichten van de druk op het net. Mocht de huidige proef met huishoudens succesvol zijn, dan is Stedin van plan om die breder uit te rollen.
Toch twijfelt Hennig er aan of een dergelijke maatregel op de lange termijn een goede oplossing is. ‘Je creëert nu eigenlijk een prikkel om zonnepanelen te nemen, door mensen te betalen wanneer ze die niet nodig hebben. Het probleem is juist dat er al te veel zonnepanelen zijn. In landen als Spanje heb je ze in de zomer nodig voor onder meer airconditioning, maar in Nederland hebben we in die periode niet zo veel energie nodig.’
De overbelasting van het stroomnet stelt beheerders al langer voor grote problemen. Vanwege de dreiging van ongecontroleerde stroomuitval in 2026 moest de provincie Utrecht eerder dit jaar noodgedwongen afzien van haar ambitie om van het gas af te stappen. In de plannen voor de installatie van warmtepompen moesten volledig elektrische wijken voor deels gasgestookte wijken.
Miljardeninvesteringen van de overheid om het stroomnet met zwaardere stroomkabels verder te bestendigen, komen niet snel genoeg om de nood op korte termijn te lenigen. Netbeheerders moeten daarom met allerhande maatregelen komen om volledige instorting van het net te voorkomen. Zo richtte Stedin eerder dit jaar al haar pijlen op enkele bedrijven in Zeeland. In zowel Tholen als in Schouwen-Duiveland werden vier windmolen- en zonneparken verplicht om op piekmomenten van het net af te schakelen.
Zelf denkt Hennig dat bijvoorbeeld zogeheten lokale energiehubs, waarbij gebruikers binnen een klein, afgebakend gebied hun overtollige stroom met elkaar uitwisselen, een heilzamere oplossing zijn dan het betalen van consumenten voor het uitzetten van zonnepanelen. ‘Als je het probleem lokaal kan oplossen, hoef je de stroom niet terug het nationale systeem in te laten vloeien’, zegt hij. ‘Industriebedrijven werken al op die manier samen.’
‘Waar je in ieder geval voor moet waken is dat oplossingen voor de korte termijn, zoals het betalen voor het uitzetten van je zonnepanelen, de status quo worden’, zegt Hennig. ‘Zodra ze weer verdwijnen, krijg je ook weer mensen op je dak die ervan profiteren. Netbeheerders moeten zich bewust zijn van de lange termijn consequenties van zulke ideeën.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant