Het nieuws dat zonnepanelen en thuisaccu's met een stekker niet zonder risico's zijn, leverde op ons reactieplatform NUjij veel reacties en felle discussies op. In dit artikel beantwoordt techverslaggever Tim Wijkman-van Aalst jullie beste en meestgestelde vragen.
Mag een zonnepaneel of een thuisaccu met een stekker stroom terugleveren via een stopcontact?
Er is in ons land geen regelgeving die dit verbiedt. Maar er is ook geen regelgeving die dit goedkeurt. Dat is de essentie van het probleem. Het is een grijs gebied in de regelgeving.
Fabrikanten van zogenoemde plug-in zonnepanelen of thuisaccu's verwijzen naar verschillende normeringen waarin staat beschreven dat terugleveren via een stopcontact kan. Maar verschillende experts zijn van mening dat de regels daarmee te ver worden opgerekt. Er zijn concrete voorbeelden waarin thuisaccu's of zonnepanelen met een stekker risicovolle situaties kunnen opleveren.
Is een stekker en een stopcontact geschikt om stroom op terug te leveren aan het net?
Daarover verschillen experts en producenten van mening. Feitelijk is het zo dat op de gaten van een stopcontact stroom staat, op een stekker van een apparaat niet. Dat is een internationale afspraak. Onderdelen die je kunt aanraken mogen nooit onder stroom staan.
Alle apparaten in jouw huis verbruiken via de stekker stroom uit het stopcontact. Zodra je de stekker uit het stopcontact trekt, staat op de pinnen van de stekker geen stroom meer.
Maar plug-in zonnepanelen en thuisaccu's werken precies andersom en overtreden daarmee feitelijk de internationale afspraken. In plaats van stroom uit het stopcontact te verbruiken, leveren deze apparaten stroom via het stopcontact terug aan het net. Daar zijn stekkers en stopcontacten eigenlijk niet voor bedoeld.
Mag ik een zonnepaneel of thuisaccu met een stekker kopen?
Ja, je mag ze gewoon kopen. Ze zijn niet verboden. Sterker nog: de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) controleert of de producten veilig zijn. Maar die toezichthouder kijkt alleen naar de veiligheid van het product zelf, niet naar hoe het gebruikt wordt of welke gevolgen het gebruik kan hebben.
Installateurs en elektriciens mogen deze plug-in zonnepanelen of thuisaccu's niet installeren. Zij moeten zich houden aan het bouwbesluit dat is vastgelegd in de wet. Volgens het bouwbesluit mag een zonnepaneel of thuisaccu niet terugleveren via een stopcontact.
Daardoor bestaat de rare situatie dat je als consument wel een zonnepaneel of thuisaccu met stekker mag kopen en aansluiten, maar een professional niet. Dat komt doordat de regels uit het bouwbesluit niet gelden voor consumenten.
Aan welke eisen moeten zonnepanelen of thuisaccu's met een stekker voldoen?
Er zijn geen specifieke regels voor zonnepanelen en thuisaccu's met een stekker. Het enige waar de NVWA op toeziet is dat het product zoals het uit de fabriek komt veilig is. Maar als je het gaat gebruiken, kunnen risico's ontstaan, waarschuwt normeringsinstituut NEN.
Is dit niet gewoon bangmakerij? De zonnepanelen of thuisaccu schakelen toch uit als je de stekker uit het stopcontact trekt?
Zo behoort het inderdaad wel te werken. Maar als de beveiliging van zonnepanelen of thuisaccu's met een stekker niet werkt, kan een situatie ontstaan dat er toch stroom staat op de pinnen van de stekker. Als je die aanraakt, krijg je dan een stroomschok. Technisch falen valt nooit helemaal uit te sluiten. Het is daardoor een risico.
Zijn de experts die jullie hebben gesproken niet gewoon bang voor hun omzet als installateur door de opkomst van dit soort producten?
NU.nl sprak met een groot aantal bronnen, waaronder elektrotechnisch ingenieurs. Om partijdigheid of belangenverstrengeling te voorkomen zijn meerdere bronnen geraadpleegd. Daarnaast hebben geraadpleegde experts geen belangen in de installatiebranche voor zonnepanelen of thuisbatterijen.
Is het niet zo dat de zekeringen en aardlekschakelaar in de meterkast ervoor zorgen dat het veilig blijft?
Nee, dat is de grootste denkfout. De stoppen en de aardlekschakelaar in je meterkast zijn niet geschikt voor het terugleveren van stroom via het stopcontact. Zekeringen beveiligen de stroomdraden in jouw woning tegen overbelasting. De aardlekschakelaar beveiligt tegen lekspanning.
De zekeringen en de aardlekschakelaar 'zien' alleen de elektriciteit die vanaf het stroomnet jouw huis binnenkomt, niet de stroom die jij zelf teruglevert via een stopcontact.
Bij overbelasting of een zogenoemde lekspanning kan het dan voorkomen dat de zekering of de aardlekschakelaar niet werkt, met alle risico's van dien.
Hoe kan overbelasting ontstaan met een plug-in thuisbatterij of zonnepaneel?
Normaal kun je op een groep ongeveer 3.600 watt aan vermogen gebruiken. Als je bijvoorbeeld twee friteuses van elk 2.000 watt aansluit op één groep, klapt de zekering eruit. Dat is om overbelasting van het elektriciteitssysteem in je huis te voorkomen.
Maar als je een thuisbatterij of zonnepaneel op dezelfde groep als de friteuses aansluit, ontstaat een risicovolle situatie. De frietpannen gebruiken nog steeds samen 4.000 watt.
Maar doordat bijvoorbeeld 800 watt uit de batterij of het zonnepaneel komt, komt er nog maar 3.200 watt vanaf het net je huis binnen. Dat is minder dan de afgezekerde waarde van 3.600 watt. De stop zal in dit geval niet springen, terwijl er wel sprake is van overbelasting.
Waarom is overbelasting of lekspanning gevaarlijk?
Overbelasting ontstaat als jouw apparaten zoals in het voorbeeld hierboven te veel stroom trekken. Daardoor kunnen stroomdraden warm worden of zelfs doorbranden. Dat levert brandgevaar op.
Lekspanning ontstaat bijvoorbeeld als je per ongeluk met een boormachine in een stroomkabel boort. Maar ook als je iets in het stopcontact steekt waardoor je een stroomschok krijgt. Om te voorkomen dat je onder stroom blijft staan, springt dan de aardlekschakelaar.
Klopt het dat fabrikanten zeggen dat hun producten veilig zijn?
Nederlandse en Europese producenten hebben beveiligingen ingebouwd waardoor er bijvoorbeeld nooit stroom kan staan op de pinnen van de stekker. Sommige fabrikanten hebben zelfs een lekspanningsbeveiliging ingebouwd.
Maar daar zijn geen regels voor. Iedereen fabrikant kan zelf bepalen óf en welke beveiliging hij inbouwt. Door het gebrek aan regels kunnen er ook apparaten op de markt komen van producenten die productveiligheid minder hoog in het vaandel hebben staan, waarschuwen experts.
Volgens fabrikanten is het risico op overbelasting klein. Hoe zit dat?
Er is een veiligheidsmarge tussen de zekering in de meterkast (3.600 watt) en wat de stroomdraden in jouw huis daadwerkelijk aankunnen. Die veiligheidsmarge zou ongeveer 800 watt bedragen. Dat is het vermogen wat plug-in zonnepanelen en thuisaccu's dus maximaal terugleveren.
Maar experts waarschuwen dat fabrikanten daarmee de grenzen van de veiligheid opzoeken. De veiligheidsmarge tussen de zekering en wat de stroomdraden aankunnen is er volgens hen niet voor niets. Daarnaast kan die marge in oude woningen of huizen met slechte bekabeling zomaar een stuk kleiner zijn.
Source: Nu.nl economisch