Vanuit de centraal gelegen stad Utrecht sporen wij in de Rail Away-aflevering van vandaag, 22 augustus 2034, zuidwestwaarts, richting havenstad Rotterdam. Het traject voert ons door het binnenland, langs rivieren en kanalen, dwars door een van de dichtstbevolkte stukjes van West-Europa. Deze geel-blauwe trein vertrok zo’n anderhalf uur geleden en staat nu al enige tijd stil voor een rood sein ter hoogte van het pittoreske Woerden. Reden voor de vertraging is voorlopig onbekend; mogelijk een tekort aan materieel, of een tekort aan technisch personeel, iets met de leiding of de bovenleiding. Reizigers zijn het oponthoud zichtbaar gewend; men draagt koelboxen, campingstoeltjes en badmintonsets naar buiten en maakt het zich gemakkelijk langs de rails.
Er is hoog bezoek op deze trein: deze meneer is al veertien jaar lang president-directeur van de Nederlandse Spoorwegen. Het is een feestelijke spoortijd: vanaf deze week is het eerste binnenlandse treinkaartje van precies 100 euro te koop. En het is zelfs driedubbel feest: kreeg de president-directeur vorige maand al een lintje voor zijn niet-aflatende inspanningen voor de auto-industrie, later vandaag onthult hij het monument voor Alle Tussengelegen Stations, waar sinds enige tijd geen trein meer stopt.
In vroeger tijden was de trein in Nederland een vorm van Openbaar Vervoer, waar iedere Nederlander tegen geringe vergoeding gebruik van kon maken. Het oorspronkelijke idee was om alle Nederlanders op een snelle en comfortabele manier van A naar B te vervoeren, maar die doelstelling verloor in de loop van de 21ste eeuw allengs aan allure.
In 2028 werd de ‘perrontoeslag’ ingevoerd, waarbij reizigers niet alleen betaalden voor hun treinreis, maar ook voor de tijd die zij ijsberend doorbrachten op perrons – een onderzoeksbureau becijferde dat de slijtage van de tegels op die perrons als gevolg van ‘onnodig gebruik’ het staatsbedrijf op jaarbasis zo’n 15 miljoen euro kostte (een veelvoud voor het overvloedig zitten op de stalen bankjes op de perrons). Het was een van de vele vernieuwingen die de president-directeur zou doorvoeren: in 2029 al volgde de sta-trein, in 2030 de ‘traaginstapboete’ (mensen met een beperking konden via hun zorgverzekeraar een ontheffingsapp downloaden) en in datzelfde jaar werd de snelheid van de roltrappen op alle stations verdrievoudigd.
In 2032 werd de ‘dienstregeling’ opgeheven, een service die reizigers een indicatie gaf hoe laat hun trein zou vertrekken, en vanaf welk perron. Volgens het vervoersbedrijf legde dat schema een onnodige druk op de medewerkers. Bijkomende ergernis betrof de hardnekkigheid waarmee reizigers maar bleven reizen op trajecten waarvan ze wisten dat het er mis kon gaan. Treinreizen, zo stelde de conducteur destijds, moest weer een avontuur worden. ‘Balen natuurlijk,’ vond de president-directeur, ‘maar ergens ook wel kicken.’
De bovenleiding lijkt hersteld, de avonturiers springen aan boord en de trein komt op gang. Tot Gouda Goverwelle zijn wij te gast in een zogenaamde stiltecoupé, waar reizigers op gemiddeld volume zonder oortjes TikToks kunnen bekijken.
De Nederlandse Spoorwegen zijn een boeiend en internationaal bediscussieerd fenomeen, een dienstverlening die het klanten zo min mogelijk naar de zin wil maken, en toch al jaren de hoeveelheid klanten niet aankan. Mensen hier kúnnen vaak niet anders, zij zijn aangewezen op de peperdure, primitieve voorzieningen die hun ten dienste staan.
Op Rotterdam Alexander stappen we even uit om te genieten van de in art-nouveaustijl gerenoveerde woonboulevard die in 2031 een museum voor rendabele kunst werd. En ook: voor een sanitaire stop, want wc’s maken sinds 2027 geen deel meer uit van het treinreisbasispakket. Maar vlug vlug, want de trein kan elk moment vertrekken (of niet), een pittige, primitieve en ongewisse toekomst tegemoet.
Over de auteur
Frank Heinen is schrijver en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant