Ooit kende Zweden drie wereldberoemde exportproducten: knäckebröd, säkerhets tändstickor en de muziek van Abba.
Dat was in de tijd dat het land onder sociaal-democratische leiders als Tage Erlander en Olof Palme een sociaal paradijs was en een van de meest vooruitstrevende landen in de wereld. Zweden weigerde zich bij politieke of militaire machtsblokken aan te sluiten en voerde een volstrekt onafhankelijke koers.
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Dat Zweden bestaat niet meer. In 1995 werd het land lid van de Europese Unie en vorig jaar van de Navo. Net als in Nederland kent Zweden een rechts-conservatieve regering die zegt immigratie te willen verminderen.
Alleen met het financieel-economische beleid is het land nog eigenwijs. Zweden heeft zijn eigen munt behouden. En deze week verlaagde de Riksbank, de centrale bank, voor de tweede keer in korte tijd de rente met een kwart procent. En er werden nog twee of drie renteverlagingen in het vooruitzicht gesteld, waardoor de rente onder de 3 procent komt. In de eurozone is die nog 4,25 procent. Maar Zweden loopt ook voor bij de ontwikkeling van duurzame energie, groen staal en batterijproductie.
The New York Times (NYT) riep Zweden deze week zelfs uit tot het eldorado van de Europese Big Tech. Met bedrijven als Spotify, Skype, de fintech Klarna en King Digital Entertainment, de maker van het videospel Candy Crush, heeft Zweden iets wat andere Europese landen niet hebben. Dat zijn bedrijven die kunnen concurreren met de Amerikaanse grootmachten Google, Meta (Facebook, Instagram, WhatsApp) en Amazon en Chinese techgiganten Alibaba, Huawei en ByteDance (TikTok). Zweden heeft van de EU-landen relatief de meeste unicorns, bedrijven die binnen tien jaar een marktwaarde van één miljard hebben bereikt.
‘Hoewel Europa zijn eigen ster heeft met ASML, wordt het continent eerder gezien als toeschouwer dan als innovator. Europa houdt zich liever bezig met de agressieve regulering van techbedrijven van buiten dan met het zelf ontwikkelen van techbedrijven’, aldus de NYT. En dat is niet alleen een economisch, maar ook een maatschappelijke probleem. Dat de VS en China mondiaal nu een zo sterke machtspositie hebben op het gebied van communicatie, sociale media, online winkelen en entertainment, betekent dat ze ook hun normen en waarden opdringen op het gebied van privacy, arbeidsomstandigheden en de kwaliteit van informatie.
Misschien moet Brussel de Zweedse techindustrie, goed voor 11 procent van de export van het land, omarmen. Voormalig ECB-president Mario Draghi die voor de EU een onderzoek deed naar de concurrentiekracht van Europa, prees Zweden eerder al. De techindustrie is daar twee keer zo productief als in Frankrijk en Duitsland, onder meer dankzij de hoge uitgaven voor onderzoek en de kwaliteit van het onderwijs. In een rapport van de Dutch Startup Association werd Zweden onlangs als lichtend voorbeeld genoemd. Hier is het voor techbedrijven veel gemakkelijker om daar investeringen te financieren.
Europa hoeft de race tegen de andere grote machtsblokken niet te verliezen. Maar dan moet het zich gedragen als Zweden en niet langer teren op knäckebrod, lucifers en Waterloo.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant