Nadat alles wekenlang gesmeerd verliep, verkeert de Belgische regeringsformatie plots in een crisis. Formateur Bart De Wever heeft tot donderdag om de muitende liberaal Georges-Louis Bouchez weer aan tafel te krijgen. Het is erop of eronder in deze cruciale fase van de onderhandelingen.
Het leek een regeringsformatie te gaan worden zoals België ze lang niet had gezien. Snel en zonder al te veel gedoe. De verkiezingsuitslag van 9 juni zette er de juiste pionnetjes voor klaar. Bart De Wever, die met zijn N-VA de grootste partij bleef, kon prima zaken doen met Georges-Louis Bouchez van MR, de liberale partij die in Wallonië de onverwachts de verkiezingswinnaar werd. Zette je daar twee christendemocratische partijen bij en maar één sociaaldemocratische partij, dan kreeg je de constructieve sfeer die tot nu toe rondom deze formatie hing.
Althans, tot zondag. De liberaal Bouchez smeet toen de deur naar een akkoord dicht. De Wever wilde afzien van de voorgenomen verlaging van de rente- en dividendbelasting om de sociaaldemocraten aan boord te houden. Maar Bouchez wees dat compromis af. De Belgische koning Filip heeft De Wever tot donderdag gegeven om deze impasse te doorbreken.
Over de auteur
Iva Venneman is buitenlandredacteur van de Volkskrant.
Dat de formatie juist nu op scherp staat, is niet gek, gezien de cruciale fase waarin de onderhandeling zich nu bevindt. De zogenoemde ‘supernota’ van De Wever ligt op tafel. Daarin staat hoe de partijen het belastingstelsel en de arbeidsmarkt willen hervormen, en hoe ze de komende jaren willen bezuinigen. België hikt al lang tegen deze omvangrijke hervormingen aan. Bij vorige formaties lukte het partijen ter linker- en rechterzijde niet om het hierover eens te worden.
In deze formatie lijkt een akkoord over die hervormingen dichterbij dan ooit. Dat komt deels doordat de sociaaldemocraten uit Wallonië een keer niet bij de formatie betrokken zijn. Maar het is vooral ingegeven door de hoge tijdsdruk die vanuit de Europese Unie komt. Omdat België niet aan de Europese begrotingsregels voldoet, moet het uiterlijk 20 september laten weten hoe het de komende zeven jaar 27 miljard euro gaat bezuinigen. De vijf onderhandelende partijen weten: zo’n megabezuiniging is alleen mogelijk met grote sociaal-economische hervormingen.
De partijen zijn, volgens Belgische media, al een heel eind met hun onderhandelingen. Ze zijn het bijvoorbeeld eens dat de belasting op arbeid naar beneden gaat. Maar waar het op stuk loopt, is de vermogensbelasting. Vooruit, de enige sociaaldemocratische partij moet op dat vlak nog iets binnenhalen, wil het akkoord kunnen gaan, zei het vrijdag tegen formateur De Wever. De partij vreest anders levend te worden gevild door de voornamelijk linkse oppositie.
Formateur Bart de Wever staat welwillend tegenover deze eis van de sociaaldemocraten. Hij stelde zondag voor om de verlaging van een belasting op rente- en dividenduitkering uit zijn plan te slopen. Dat levert een half miljard op. Maar dat voorstel was tegen het zere been van de Waalse liberalen. George-Louis Bouchez weigerde akkoord te gaan, en trok ook gelijk een eerdere toezegging over meerwaardebelasting in, een belasting op de verkoop onroerend goed. De vraag is nu: wat krijgen de sociaaldemocraten dan wel?
De harde opstelling van Bouchez wekt in België verbazing, omdat de liberalen al veel hebben binnengehaald bij de onderhandelingen. In totaal zorgt De Wevers voorstel voor een lastenverlichting van 8,5 miljard euro. Bovendien komt de EU-deadline van 20 september steeds dichterbij. Veel tijd om een andere formatiepoging te doen is er niet.
Het blijft tot nu toe speculeren over motivaties achter deze muiterij. Misschien dat Bouchez erop gokt dat hij vanwege de tijdsdruk zijn zin krijgt, klinkt het in Belgische media. Of heel misschien wil hij deze formatiepoging laten mislukken, zodat de tijdsdruk een voor hem gunstiger alternatief mogelijk maakt: een minderheidsregering zonder de sociaaldemocraten, maar met Vlaamse liberalen. Het ontbreken van de gunfactor kan ook meespelen; het is bekend dat Bouchez en de partijleider van de sociaaldemocraten een verzuurde relatie hebben.
Bart De Wever doet woensdag een ultieme poging om Bouchez’ spel te doorgronden en alsnog een akkoord te bereiken. Hij ontving eerder op de dag de hoofdonderhandelaars van de vijf partijen afzonderlijk. Vanavond spreekt hij ze gezamenlijk tijdens een crisisoverleg. De kans is groot dat het nachtwerk wordt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant