Na de problemen in de Randstad breidt het lerarentekort zich als een olievlek uit naar de rest van het land. Een oplossing hiertegen? Doe iets aan de studieschuld van aankomende leraren, betoogt Henrik Laban.
Toen ik laatst op bezoek was bij mijn nog altijd vieve grootmoeder, vertelde zij mij terloops dat in de jaren zestig haar studieschuld werd kwijtgescholden als beginnend lerares godsdienst. Enigszins verbluft door dit simpele doch slimme idee, bedacht ik mij dat zo’n aftrekregeling een ideale langetermijnstrategie zou zijn voor het prangende lerarentekort van vandaag de dag, en in het bijzonder mijn getergde pechgeneratie kan aanspreken.
Allereerst omdat ik onderdeel uitmaak van generatie Impact – de bread-and-butter issues zijn in het Westen grofweg geslecht, thans moeten we de wereld redden van de klimaatapocalyps en de populismepiek – en maar weinig is zo nuttig en zinvol als jongeren helpen om weerbare, optimistische en geëngageerde volwassenen te worden.
Het docentschap is immers geen kale kennisoverdracht, maar tweederangs ouderschap met een eersteklas glans. Als we een nationale lerarencampagne zouden starten die het impactframe effectief op het docentschap weet toe te passen, onderscheppen we zo een hele school ontsnapte trainee-vissen voor de vorming van de toekomstige generaties van ons land, die nu gretig in de recruiter-netten van azende bedrijfsbazen zwemmen.
Over de auteur
Henrik Laban studeert Nederlands aan de Universiteit Utrecht. Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Los van deze idealistische gedachte komt de doeltreffendste reden in ons koopmannenlandje dikwijls blinkend en van buitenaf: geld. Dit heeft de klimaatproblematiek en de energietransitie helaas snoeihard bevestigd. Hoeveel overtuigende morele argumenten je ook neerpent of opdreunt in kranten, onderzoeken of documentaires, we komen pas echt in beweging als de opwarming onze munten doet smelten.
Met dezelfde economische logica moeten we ook ons lerarentekort verhelpen door een aftrekregeling te bedenken voor de studieschuld van aankomende docenten in het primair én voortgezet onderwijs.
Juist nu de huidige generatie studenten kampt met een voortschrijdende studieschuld en prestatiedruk, en deze ballast nog eens extra is verzwaard met de langstudeerboete, is een financiële verlichting in het vooruitzicht stellen dé methode om ondergeschoven beroepen aantrekkelijker te maken.
Daar komt nog bij dat een dergelijke aftrekregeling het docentschap weer tot een serieuze(re) baanoptie maakt. Studenten die twijfelen over hun latere beroep, of dichter bij de arbeidsmarkt komen, zullen zo eerder het docentschap overwegen en erover discussiëren tijdens borrels, huisavonden, dinertjes, enzovoorts. Kortom, het docentschap gaat weer leven, en krijgt iets van zijn verloren prestige terug.
Bovendien is het een politieke maatregel die voorziet in een structurele langetermijnoplossing en meer stabiliteit biedt voor lokale vaksecties. Met een totaal lerarentekort van bijna 14 duizend is het van belang om pelotons van leraren op te leiden die eenmaal klaargestoomd voor minstens een aantal jaar de gaten voor de klas kunnen opvullen.
Onbevoegde studenten voor de klas zetten bij Nederlands, wiskunde of Engels, of duimen dat de zij-instroomtrajecten overlopen, is te afwachtend en te risicovol. Er is een rigoureuze en duurzamere actie vereist, waarmee de politiek moediger en duidelijker hun waardering voor het docentschap uitspreekt.
Verder zitten overwerkte secties met smart te wachten op zo’n stortvloed aan docenten, waarmee ze een langetermijnvisie kunnen ontwikkelen en vakverdunning kunnen tegengaan. En niet geheel onbelangrijk, het is voor jonge docenten prettig en voordelig om met leeftijdsgenoten samen te werken die hetzelfde generatiegevoel en de laatste vakinzichten kennen.
Praktisch gesproken lijkt mij een periodieke aftrekregeling het meest reëel, naast een eenmalige en definitieve variant. Voor ieder jaar dat iemand bevoegd en voltijd voor de klas staat, krijgt hij of zij 20 procent kwijtgescholden van de totale studieschuld. Daarnaast kun je tekenen voor een vijfjarencontract waarmee je jezelf verplicht om tegen een algehele kwijtschelding voor minimaal vijf jaar voltijd docent te zijn. Zo kan je met de huidige bachelor-masterstructuur voor je 29ste al schuldenvrij door het leven gaan, en studeer je met meer mentale rust en motivatie.
Het onderwijs in ons land kan tenslotte niet blijven draaien op het handjevol vakfanaten dat elke generatie wel komt bovendrijven, of een hartstochtelijke horde docenten met een tweede bevoegdheid. Willen we het lerarentekort niet alleen oplossen als een technisch probleempje, maar ook als een principiële erekwestie herstellen, dan hebben we groots te denken voor een groots gebrek.
Een aftrekregeling voor de studieschuld van aankomende docenten is de optelsom waarmee het docentschap voor een hele generatie weer als een feniks uit de as kan herrijzen. En zo’n herrijzenis hebben wij hartstikke van node.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant