Een doorbraak in de onderhandelingen tussen Israël en Hamas zou niet alleen een zegen zijn voor het Midden-Oosten, maar ook voor de campagne van Kamala Harris, want Gaza is haar grootste achilleshiel. Kan een staakt-het-vuren de kritische stemmen in de Democratische partij sussen?
Het is ‘de beste en misschien wel de laatste kans’ op een staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas. Uitspraken als deze en varianten daarop herhaalt de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken dezer dagen tijdens zijn negende rondreis door het Midden-Oosten sinds de uitbraak van de oorlog die volgde op de terreuraanslag van Hamas op 7 oktober vorig jaar.
Met dat ‘laatste’ doelt Blinken op de dreigende escalatie in de regio, als Israël een tweede front zou openen tegen Hezbollah of als Iran zou besluiten de moordaanslag op Hamasleider Ismail Haniyeh te vergelden. Maar onuitgesproken geldt ook dat dit, tweeënhalve maand voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen, de laatste kans is op een staakt-het-vuren onder de huidige regering. En dus bedrijft Blinken in Jeruzalem, Doha en Cairo ook partijpolitiek voor de Democraten.
Over de auteur
Sterre Lindhout is buitenlandredacteur voor de Volkskrant over Noord-Amerika, het Caribisch gebied en Suriname. Hiervoor was ze correspondent Duitsland.
President Joe Bidens onvoorwaardelijke steun aan Israël wierp, met het oplopen van het dodental in Gaza, een steeds grotere schaduw over zijn campagne. Die schaduw erft Harris, als de onderhandelingen nu opnieuw op niets uitlopen.
Dat onderstrepen de spreekkoren buiten de hekken van het congrescentrum in Chicago, waar duizenden democraten ‘Genocide Joe’ en ‘Killer Kamala’ scandeerden. Zij eisen dat Harris op twee manieren afstand neemt van Bidens politiek: door haar volle inzet voor een staakt-het-vuren waarin de terugtrekking van de Israëlische strijdkrachten uit Gaza is vastgelegd, én door een embargo op verdere Amerikaanse wapenleveranties aan Israël.
Harris geniet meer vertrouwen dan Biden, blijkt uit peilingen onder kiezersgroepen voor wie de oorlog in Gaza een belangrijk onderwerp is, zoals jongeren, zwarte kiezers en Amerikaanse moslims. Dat komt omdat Harris een van de eerste prominente Democraten was die zich openlijk uitsprak voor een staakt-het-vuren. Ook nam Harris persoonlijk afstand van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu door niet aanwezig te zijn toen hij vorige maand het Congres toesprak.
Maar het is vertrouwen op de pof. Pro-Palestijnse Democraten verwachten dat Harris in haar rede op de conventie, laat donderdagavond Nederlandse tijd, kleur zal bekennen en breekt met Bidens Israëlpolitiek. Maar de kans dat ze verder zal gaan dan de noodzaak van een staakt-het-vuren nog eens te onderstrepen, is klein.
Harris’ veiligheidsadviseur Phil Gordon veegde onlangs op X de vloer aan met speculaties over haar steun voor een embargo: ‘Ze zal altijd garanderen dat Israël zichzelf kan verdedigen tegen Iran en tegen door Iran gesteunde terroristische groeperingen. Ze is tegen een wapenembargo.’
Tijdens de Democratische voorverkiezingen van dit voorjaar – toen Joe Biden nog de enige serieuze presidentskandidaat was – kruisten zo’n 750 duizend kiezers het vakje ‘uncommitted’ aan, een blanco stem waarmee ze aangaven geen enkele kandidaat te steunen. Deze groep wordt op de conventie in Chicago vertegenwoordigd door 30 gedelegeerden, tegenover zo’n 4500 gedelegeerden die hun steun voor Harris al uitgesproken.
Maar het Democratische establishment weet dat deze gedelegeerden spreken namens een groep ontevreden of op z’n minst twijfelende kiezers die groot genoeg is om de verkiezingsuitslag te beïnvloeden, mocht het net zo spannend worden als in 2020.
Layla Elabed, die dit voorjaar een van de oprichters was van de pro-Palestijnse beweging binnen de partij, zei tegen Politico dat ze in Chicago is om Harris te wijzen op het mogelijke verlies van twee swingstates, als ze niet duidelijk breekt met Bidens Israël-politiek.
In Michigan, waar veel Arabische Amerikanen en Amerikaanse moslims wonen, stemden bij de voorverkiezingen 100 duizend mensen blanco. In 2020 won Biden de verkiezingen daar met een voorsprong van 154 duizend stemmen. Bij de buren in Wisconsin, in 2020 eveneens met de hakken over de sloot gewonnen door de Democraten, stemden bij de voorverkiezingen dit jaar ruim 50 duizend mensen blanco.
Mocht Blinken zijn missie volbrengen en een staakt-het-vuren bereiken, dan zal dat nog niet alle kritische stemmen binnen de Democratische Partij doen verstommen. Volgens sommige analisten blijft in de weken na de conventie de vraag hoe Harris afstand kan nemen van Bidens politiek, zonder de pro-Israëlische meerderheid tegen haar in het harnas te jagen.
Dat kan door toepassing van de zogenoemde Leahy-wet. Die verbiedt de VS landen militair te steunen wanneer zij ‘op grote schaal’ mensenrechten schenden. De wet is sinds 1997 honderden keren toegepast, ook tegen bondgenoten. Maar nooit tegen Israël. Ook Patrick Leahy (84) naamgever van de wet en voormalig senator namens Vermont, pleitte met een opiniestuk in de Washington Post voor het gebruik van ‘zijn’ wet tegen Israël.
Geselecteerd door de redactie
Een overzicht van alle berichten en analyses over dit thema
Source: Volkskrant