Barack en Michelle Obama waren dinsdag het hoogtepunt van de Democratische Conventie. De oud-president en zijn vrouw zijn nog altijd uitzonderlijk populair onder Amerikanen. Hun optreden is dan ook een welkom geschenk voor Kamala Harris, over wie de kiezers weinig weten.
Hij is grijzer. Magerder. En hij is terug in de stad waar hijzelf ooit zijn politieke leven begon. ‘Ik ben geen spat ouder geworden’, grapt Barack Obama (63) dinsdagnacht op de Democratische Conventie in Chicago. Hij grijnst, de zaal lacht. ‘Moeilijk te geloven, hè?’
Obama’s optreden vormt het hoogtepunt van de tweede conventiedag, en voor veel kiezers van deze hele week. Zestien jaar nadat hij voor het eerst werd verkozen, bezit de Amerikaanse oud-president een populariteit die voor andere politici nooit is weggelegd. Nu blijkt weer waarom.
Over de auteur
Thomas Rueb is correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant. Hij woont in New York.
Alles over de Amerikaanse verkiezingen leest u in dit dossier.
In een wervelwind van een toespraak hijst Obama dinsdag Kamala Harris op het schild, opent hij een inhoudelijke en bij vlagen persoonlijke aanval op Donald Trump, tracht hij zijn delicate relatie met de gewezen Joe Biden te lijmen en – bovenal – biedt hij kiezers, in Chicago en thuis, het effectiefste pleidooi voor een keuze voor de Democraten dat ze deze campagne hebben kunnen horen.
‘Amerika’s centrale verhaal is dat we allemaal gelijk zijn’, zegt Obama. ‘Dat iedereen een kans verdient en dat we, ook als we het oneens zijn, een manier vinden om samen te leven. Dat is Kamala’s visie. En dat is de visie van de Democratische Partij.’
Waar Joe Biden maandag bleef steken in het verleden, en zijn eigen nalatenschap soms voorrang gaf boven het verheffen van zijn opvolger, draait Obama’s verhaal om de toekomst. Om háár. ‘Kamala,’ zegt hij, ‘beseft dat wanneer iedereen een eerlijke kans krijgt, wij allemaal beter af zijn.’
Obama schetst een effectief contrast met Donald Trump, zijn eigen opvolger in het Witte Huis. ‘Trump en zijn welvarende donateurs zien de wereld anders. Zij beschouwen de winst van één groep als het verlies van de andere.’
Hij portretteert Trump als een schreeuwlelijk met uitsluitend oog voor zichzelf. Obama noemt de Republikein ‘een gevaar’, maar verkleint met grappen tegelijk diens statuur. ‘Laatst hoorde ik iemand Trump vergelijken met de buurman die de hele dag zijn bladblazer onder je raam staat te loeien.’ Gelach. ‘Bij de buurman is dat vermoeiend. Bij een president is dat gevaarlijk.’
Obama’s optreden is een geschenk voor de Harris-campagne. Ondanks de barrage aan media-aandacht weten kiezers nog weinig van haar, laat staan waar zij politiek voor staat. Obama gebruikt dinsdag zijn eigen sterrenstatus, zonder die te benadrukken, om een directe parallel te trekken met hemzelf. Harris’ visie op Amerika, vertelt hij kiezers die zijn stem wellicht jaren niet hebben gehoord, is dezelfde als die van hém, toen.
‘Yes, she can!’, roept Obama opeens door het stadion – een verbastering van zijn ooit wereldberoemde campagneslogan ‘Yes, we can’. De zaal pikt zijn voorzet feilloos op. ‘Yes, she can! Yes, she can!’
De twee delen overeenkomsten. Zowel Obama als Harris zijn Amerikanen van gemengde afkomst die zich politiek moeilijk laten definiëren. Ook hun achterban heeft ogenschijnlijk iets van elkaar weg: een jonge en diverse groep kiezers lijkt fan van Harris, zoals die eerder fan was van Obama.
Op een bepaalde manier voelt dit optreden als een wederdienst van Obama. Zestien jaar geleden voerde Harris nog campagne voor hém. In 2008, toen Obama een relatief obscure senator was met de hoop om president te worden en Harris een aanklager in San Francisco, vloog zij naar Iowa om daar voor hem campagne te voeren tijdens de Democratische voorverkiezingen.
Obama refereert er dinsdag kort aan. Dat moment was voor hem belangrijk en voor Harris, toen al een rijzende ster in Californië, politiek riskant. Zij verbond zich, vóór haar partijgenoten zover waren, aan een kandidaat die verre van kansrijk werd geacht in plaats van aan favoriet Hillary Clinton. Maar Harris gokte goed – en wordt dinsdag gloedvol terugbetaald.
Voor Obama optreedt in Chicago, is het podium echter gereserveerd voor iemand die nóg geliefder is dan hijzelf: zijn vrouw. Michelle Obama geldt volgens peiler YouGov op dit moment als vijfde populairste Amerikaan; één positie hoger dan haar man. En zij is oratorisch niet minder begaafd.
Waar de oud-president voor veel kiezers de eerste kennismaking verzorgt van Harris’ voorgestelde beleid – huizenbouw, hulp aan starters, versterking van het zorgstelsel en verlichting van lasten, goederenprijzen en diensten – maakt zij haar verhaal juist persoonlijk.
‘Mijn laatste keer in Chicago was om mijn moeder te herdenken’, zegt Michelle Obama, gekleed in stemmig zwart. De lessen die zij ooit meekreeg van haar overleden moeder (‘iedereen kan slagen als ze de juiste kansen krijgen’) koppelt ze vaardig aan de politieke identiteit van Harris (‘kanseneconomie’).
De toespraken van de twee Obama’s, primetime op alle grote nieuwszenders, kunnen de Democraten een belangrijke boost geven. Zij spreken ook minder geëngageerde kiezers aan. En aan de overzijde beschikken de Republikeinen, buiten voortrekker Trump, simpelweg niet langer over politici van dit wattage.
Toch kan ook Barack Obama, aan het einde van zijn verhaal, het niet nalaten zijn eigen nalatenschap te memoreren. ‘We moeten allemaal trots zijn op de vooruitgang die we hebben bereikt door de Affordable Care Act’, zegt hij, doelend op de zorgwet die wordt gezien als zijn grootste prestatie. En dan, grappend: ‘Het valt me op dat sinds die zo populair is geworden, niemand meer spreekt van Obamacare.’
Geselecteerd door de redactie
Een overzicht van alle berichten en analyses over dit thema
Source: Volkskrant